{"id":164184,"date":"2019-05-09T11:34:01","date_gmt":"2019-05-09T04:34:01","guid":{"rendered":"https:\/\/phatphapungdung.com\/?p=164184"},"modified":"2019-10-02T05:44:20","modified_gmt":"2019-10-02T05:44:20","slug":"truyen-cac-vi-cao-tang-trieu-tien","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/phatphapungdung.com\/phap-bao\/truyen-cac-vi-cao-tang-trieu-tien-164184.html","title":{"rendered":"Truy\u1ec7n C\u00e1c V\u1ecb Cao T\u0103ng Tri\u1ec1u Ti\u00ean"},"content":{"rendered":"<h2 style=\"text-align: center;\">Truy\u1ec7n C\u00e1c V\u1ecb Cao T\u0103ng Tri\u1ec1u Ti\u00ean<\/h2>\n<p style=\"text-align: center;\"><em>H\u1ea3i \u0110\u00f4ng Cao T\u0103ng Truy\u1ec7n<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><em>Cao L\u1ec7 Gi\u00e1c Hu\u1ea5n so\u1ea1n<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><em>B\u1ea3n Vi\u1ec7t d\u1ecbch c\u1ee7a\u00a0<strong><a href=\"\/thich-nguyen-loc\">Th\u00edch Nguy\u00ean L\u1ed9c<\/a> &#8211; <a href=\"\/thich-tho-phuoc\">Th\u00edch Th\u1ecd Ph\u01b0\u1edbc<\/a><\/strong><\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><em>***<\/em><\/p>\n<h3 style=\"text-align: justify;\">QUY\u1ec2N 1<\/h3>\n<h4 style=\"text-align: justify;\">L\u01b0u Th\u00f4ng<\/h4>\n<p style=\"text-align: justify;\">Lu\u1eadn r\u1eb1ng: Gi\u00e1o ph\u00e1p c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Ph\u1eadt, t\u00ednh v\u00e0 t\u01b0\u1edbng th\u01b0\u1eddng tr\u1ee5, bi nguy\u1ec7n r\u1ed9ng s\u00e2u, truy\u1ec1n kh\u1eafp m\u01b0\u1eddi ph\u01b0\u01a1ng, ba \u0111\u1eddi, th\u1ea5m nhu\u1ea7n nh\u01b0 m\u01b0a m\u00f3c, vang r\u1ec1n nh\u01b0 s\u1ea5m s\u00e9t, kh\u00f4ng \u0111i m\u00e0 \u0111\u1ebfn, kh\u00f4ng nhanh m\u00e0 nhanh, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1eafc ng\u0169 m\u1ee5c[1] kh\u00f4ng th\u1ec3 th\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c h\u00ecnh t\u01b0\u1edbng \u1ea5y, ch\u1ee9ng t\u1ee9 v\u00f4 ng\u1ea1i gi\u1ea3i[2] c\u0169ng kh\u00f4ng th\u1ec3 b\u00e0n th\u1ea5u t\u01b0\u1edbng tr\u1ea1ng \u0111\u00f3. Th\u1ec3 c\u1ee7a gi\u00e1o ph\u00e1p kh\u00f4ng \u0111i kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn, d\u1ee5ng th\u00ec c\u00f3 sinh c\u00f3 di\u1ec7t. Cho n\u00ean, \u0110\u1ee9c Th\u00edch-ca Nh\u01b0 Lai c\u1ee7a ch\u00fang ta t\u1eeb cung tr\u1eddi \u0110\u00e2u-su\u1ea5t[3] ng\u1ed3i l\u1ea7u g\u00e1c chi\u00ean-\u0111\u00e0n xu\u1ed1ng g\u00e1 v\u00e0o thai phu nh\u00e2n Ma-gia.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u0110\u1ebfn ng\u00e0y m\u00f9ng 8 th\u00e1ng 4 n\u0103m Gi\u00e1p D\u1ea7n, \u0111\u1eddi Chu Chi\u00eau v\u01b0\u01a1ng.[4] Th\u00e1i t\u1eed sinh ra t\u1eeb h\u00f4ng ph\u1ea3i, trong cung vua T\u1ecbnh Ph\u1ea1n. \u0110\u00eam \u1ea5y c\u00f3 lu\u1ed3ng \u00e1nh s\u00e1ng n\u0103m m\u00e0u t\u1eeb ph\u01b0\u01a1ng t\u00e2y chi\u1ebfu \u0111\u1ebfn ho\u00e0ng cung. Chu Chi\u00eau v\u01b0\u01a1ng h\u1ecfi quan th\u00e1i s\u1eed T\u00f4 Do v\u1ec1 t\u01b0\u1edbng l\u1ea1 \u1ea5y.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Th\u00e1i s\u1eed T\u00f4 Do \u0111\u00e1p:<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">&#8211; \u1ede ph\u01b0\u01a1ng t\u00e2y c\u00f3 m\u1ed9t v\u1ecb th\u00e1nh nh\u00e2n xu\u1ea5t hi\u1ec7n.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Chu Chi\u00eau v\u01b0\u01a1ng l\u1ea1i h\u1ecfi:<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">&#8211; \u0110i\u1ec1m \u0111\u00f3 l\u00e0nh hay d\u1eef?<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">T\u00f4 Do \u0111\u00e1p:<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">&#8211; V\u1ecb n\u00e0y tr\u00ean \u0111\u1eddi kh\u00f4ng ai s\u00e1nh b\u1eb1ng. M\u1ed9t ngh\u00ecn n\u0103m sau, gi\u00e1o ph\u00e1p s\u1ebd truy\u1ec1n b\u00e1 kh\u1eafp c\u00f5i n\u00e0y. L\u00fac \u0111\u1ea7u, th\u00e1i t\u1eed s\u1ed1ng trong cung c\u0169ng gi\u1ed1ng nh\u01b0 ng\u01b0\u1eddi b\u00ecnh th\u01b0\u1eddng.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u0110\u1ebfn ng\u00e0y m\u00f9ng 8 th\u00e1ng 4 n\u0103m Gi\u00e1p Th\u00e2n th\u1ee9 b\u1ed1n m\u01b0\u01a1i hai, th\u00e1i t\u1eed v\u01b0\u1ee3t th\u00e0nh xu\u1ea5t gia. N\u0103m \u1ea5y, th\u00e1i t\u1eed v\u1eeba tr\u00f2n 30 tu\u1ed5i. Ng\u00e0i ng\u1ed3i b\u00ean g\u1ed1c c\u00e2y th\u00e0nh \u0111\u1ea1o, chuy\u1ec3n ph\u00e1p lu\u00e2n gi\u00e1o h\u00f3a ch\u00fang sinh, nh\u01b0 hoa \u01afu-\u0111\u00e0m l\u00e2u l\u1eafm m\u1edbi n\u1edf m\u1ed9t l\u1ea7n.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">L\u00fac \u0111\u1ea7u, \u0110\u1ee9c Ph\u1eadt n\u00f3i kinh Hoa nghi\u00eam[5]; th\u1ee9 \u0111\u1ebfn n\u00f3i kinh Ti\u1ec3u th\u1eeba, l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t n\u00f3i c\u00e1c kinh B\u00e1t-nh\u00e3[6], Th\u00e2m-m\u1eadt[7], Ph\u00e1p hoa[8], Ni\u1ebft-b\u00e0n[9], t\u00f9y c\u01a1 gi\u00e1o h\u00f3a t\u1ea5t c\u1ea3 ch\u00fang sinh, theo tr\u00ecnh \u0111\u1ed9 c\u1ee7a h\u1ecd. Gi\u1ed1ng nh\u01b0 m\u1ed9t ng\u1ecdn gi\u00f3 th\u1ed5i m\u00e0 kh\u1eafp n\u01a1i \u0111\u1ec1u m\u00e1t m\u1ebb, m\u1ed9t m\u1eb7t tr\u0103ng \u0111\u1ec1u hi\u1ec7n r\u00f5 trong ngh\u00ecn s\u00f4ng. B\u1ed1n m\u01b0\u01a1i ch\u00edn n\u0103m, \u0110\u1ee9c Ph\u1eadt h\u00f3a \u0111\u1ed9 ch\u00fang sinh, v\u00ec th\u1ebf m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi t\u00f4n x\u01b0ng Ng\u00e0i l\u00e0 b\u1eadc th\u00e1nh \u1edf ph\u01b0\u01a1ng t\u00e2y. L\u00fac \u0111\u00f3, ng\u00e0i V\u0103n-th\u00f9[10] v\u00e0 M\u1ee5c-ki\u1ec1n-li\u00ean[11] \u0111i gi\u00e1o h\u00f3a \u0111\u1ebfn n\u01b0\u1edbc Ch\u1ea5n \u0110\u00e1n[12].<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u0110\u1ebfn ng\u00e0y 15 th\u00e1ng 2 n\u0103m Nh\u00e2m Th\u00e2n th\u1eddi M\u1ee5c v\u01b0\u01a1ng,[13] \u0110\u1ee9c Ph\u1eadt nh\u1eadp di\u1ec7t \u1edf Qu\u1ef3nh L\u00e2m[14], th\u1ecd 79 tu\u1ed5i. L\u00fac \u1ea5y, m\u01b0\u1eddi hai \u0111\u01b0\u1eddng c\u1ea7u v\u00f2ng m\u00e0u tr\u1eafng n\u1ed5i l\u00ean su\u1ed1t \u0111\u00eam kh\u00f4ng d\u1ee9t.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">M\u1ee5c v\u01b0\u01a1ng h\u1ecfi th\u00e1i s\u1eed H\u1ed7 \u0110a \u0111i\u1ec1m l\u1ea1 \u1ea5y.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">H\u1ed7 \u0110a \u0111\u00e1p:<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">&#8211; \u1ede ph\u01b0\u01a1ng t\u00e2y c\u00f3 b\u1eadc th\u00e1nh nh\u00e2n m\u1edbi v\u1eeba di\u1ec7t \u0111\u1ed9. L\u00fac \u1ea5y, c\u00e1c t\u00f4n gi\u1ea3 A-nan..v.v.. k\u1ebft t\u1eadp kinh \u0111i\u1ec3n, ghi l\u1ea1i \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 trong l\u00e1 b\u1ed1i. C\u0169ng t\u1eeb \u0111\u00f3, kinh, lu\u1eadt, lu\u1eadn v\u00e0 gi\u1edbi, \u0111\u1ecbnh, tu\u1ec7 m\u1edbi b\u1eaft \u0111\u1ea7u l\u01b0u truy\u1ec1n r\u1ed9ng r\u00e3i. Nh\u01b0ng ri\u00eang kinh Hoa nghi\u00eam v\u1eabn th\u01b0\u1eddng di\u1ec5n thuy\u1ebft v\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c l\u01b0u gi\u1eef \u1edf long cung. B\u1ea5y gi\u1edd, c\u00e1c t\u00e0 thuy\u1ebft ho\u00e0nh h\u00e0nh, nh\u1eefng b\u1ed9 ph\u00e1i th\u00ec suy t\u00e0n. Sau \u0111\u00f3, c\u00f3 ng\u00e0i M\u00e3 Minh[15] ra \u0111\u1eddi ch\u1ea5n h\u01b0ng Ph\u1eadt ph\u00e1p, r\u1ed3i \u0111\u1ebfn ng\u00e0i Tr\u1ea7n-na[16], H\u1ed9 Ph\u00e1p[17] l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t ra s\u1ee9c xi\u1ec3n d\u01b0\u01a1ng; d\u1eb9p b\u1ecf t\u00e0 thuy\u1ebft l\u00e0m cho ch\u00ednh ph\u00e1p hi\u1ec3n hi\u1ec7n; di\u1ec5n gi\u1ea3ng \u00fd ngh\u0129a kinh \u0111i\u1ec3n, nh\u1edd \u0111\u00f3 m\u00e0 gi\u00e1o ph\u00e1p \u0111\u01b0\u1ee3c truy\u1ec1n kh\u1eafp \u1ea4n \u0110\u1ed9[18]. R\u1ed3i c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi \u0111em gi\u00e1o ph\u00e1p truy\u1ec1n sang ph\u00eda \u0111\u00f4ng.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Sau khi Ph\u1eadt nh\u1eadp di\u1ec7t m\u1ed9t tr\u0103m m\u01b0\u1eddi s\u00e1u n\u0103m c\u00f3 vua A-d\u1ee5c[19] \u1edf n\u01b0\u1edbc \u0110\u00f4ng Thi\u00ean Tr\u00fac[20] th\u00e2u l\u1ea5y x\u00e1-l\u1ee3i Ph\u1eadt, r\u1ed3i sai binh l\u00ednh qu\u1ec9 th\u1ea7n x\u00e2y d\u1ef1ng t\u00e1m v\u1ea1n b\u1ed1n ngh\u00ecn ng\u00f4i b\u1ea3o th\u00e1p kh\u1eafp c\u00f5i Di\u00eam-ph\u00f9-\u0111\u1ec1[21]. \u0110\u1ebfn n\u0103m \u0110inh M\u00f9i, \u0111\u1eddi Chu K\u00ednh v\u01b0\u01a1ng[22] th\u1ee9 hai m\u01b0\u01a1i sau (493 tr\u01b0\u1edbc T.L), b\u1ea3o th\u00e1p \u0111\u00e3 xu\u1ea5t hi\u1ec7n kh\u1eafp m\u1ecdi n\u01a1i. Tr\u1ea3i qua hai m\u01b0\u01a1i hai \u0111\u1eddi vua, \u0111\u1ebfn vua T\u1ea7n Th\u1ec9 Ho\u00e0ng[23] n\u0103m ba m\u01b0\u01a1i b\u1ed1n (225 tr\u01b0\u1edbc T.L), \u00f4ng ta ra l\u1ec7nh \u0111\u1ed1t h\u1ebft kinh s\u00e1ch v\u00e0 \u0111\u1eadp ph\u00e1 b\u1ea3o th\u00e1p. V\u00ec th\u1ebf, nh\u1eefng ng\u00f4i b\u1ea3o th\u00e1p do vua A-d\u1ee5c x\u00e2y d\u1ef1ng kh\u00f4ng c\u00f2n.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">L\u00fac b\u1ea5y gi\u1edd, c\u00f3 sa-m\u00f4n L\u1ee3i Ph\u01b0\u01a1ng v\u00e0 m\u01b0\u1eddi t\u00e1m v\u1ecb hi\u1ec1n gi\u1ea3 mang kinh \u0111i\u1ec3n \u0111\u1ebfn truy\u1ec1n b\u00e1 \u1edf H\u00e0m D\u01b0\u01a1ng[24]. T\u1ea7n Th\u1ec9 Ho\u00e0ng kh\u00f4ng nh\u1eefng kh\u00f4ng nghe theo m\u00e0 c\u00f2n b\u1eaft giam h\u1ecd. \u0110\u00eam \u0111\u00f3, \u00f4ng ta n\u1eb1m m\u1ed9ng th\u1ea5y c\u00f3 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi c\u1ea7m ch\u00e0y kim c\u01b0\u01a1ng ph\u00e1 ng\u1ee5c d\u1eabn nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kia ra. \u1ea4y l\u00e0 v\u00ec c\u01a1 duy\u00ean ch\u01b0a \u0111\u1ebfn.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">M\u00e3i \u0111\u1ebfn ni\u00ean hi\u1ec7u V\u0129nh B\u00ecnh th\u1ee9 m\u01b0\u1eddi hai (67), \u0111\u1eddi H\u1eadu H\u00e1n, c\u00f3 ng\u00e0i Ca-di\u1ebfp Ma-\u0111\u1eb1ng[25] v\u00e0 Tr\u00fac-ph\u00e1p-lan[26] \u0111\u1ebfn Trung Qu\u1ed1c. T\u1eeb \u0111\u00f3, m\u00e2y l\u00e0nh tr\u00f9m kh\u1eafp ch\u00edn ch\u00e2u[27]; m\u01b0a ph\u00e1p r\u01b0\u1edbi c\u00f9ng b\u1ed1n bi\u1ec3n. Nh\u01b0ng theo b\u1ed9 truy\u1ec7n Ho\u1eafc kh\u1ee9 b\u1ec7nh[28] ghi: \u201cVua H\u01b0u Ch\u01b0[29] c\u00fang t\u01b0\u1ee3ng v\u00e0ng. Sau n\u00e0y, \u00f4ng th\u1ea5y h\u00ecnh ng\u01b0\u1eddi v\u00e0ng xu\u1ea5t hi\u1ec7n gi\u1ed1ng nh\u01b0 t\u01b0\u1ee3ng \u00f4ng c\u00fang \u0111i v\u00e0o sa m\u1ea1c\u201d. L\u1ea1i n\u1eefa, v\u00e0o th\u1eddi vua Ai \u0110\u1ebf[30] \u0111\u1eddi Ti\u1ec1n H\u00e1n, c\u00f3 T\u1ea7n C\u1ea3nh[31] \u0111i s\u1ee9 \u0111\u1ebfn n\u01b0\u1edbc Nguy\u1ec7t Th\u1ecb[32] m\u1edbi th\u1ec9nh \u0111\u01b0\u1ee3c t\u01b0\u1ee3ng Ph\u1eadt v\u00e0 kinh \u0111i\u1ec3n mang v\u1ec1. L\u00fac \u1ea5y m\u1edbi bi\u1ebft, \u0111\u1eddi Ti\u1ec1n H\u00e1n gi\u00e1o ph\u00e1p \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c l\u01b0u h\u00e0nh. S\u00e1u m\u01b0\u01a1i ba n\u0103m sau, vua Minh \u0110\u1ebf[33] m\u1edbi n\u1eb1m m\u1ed9ng th\u1ea5y ng\u01b0\u1eddi v\u00e0ng.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Nh\u01b0 ng\u01b0\u1eddi H\u1ea3i \u0110\u00f4ng[34] ta, v\u00e0o \u0111\u1eddi vua Gi\u1ea3i V\u1ecb L\u01b0u, n\u01b0\u1edbc Cao-c\u00fa-li[35] c\u00f3 ng\u00e0i Thu\u1eadn \u0110\u1ea1o[36] mang kinh s\u00e1ch \u0111\u1ebfn th\u00e0nh B\u00ecnh Nh\u01b0\u1ee1ng, ti\u1ebfp \u0111\u00f3 c\u00f3 ng\u00e0i Ma-la-nan-\u0111\u00e0[37] t\u1eeb n\u01b0\u1edbc T\u1ea5n \u0111\u1ebfn n\u01b0\u1edbc B\u00e1ch T\u1ebf,[38] nh\u1eb1m th\u1eddi vua Ch\u1ea9m L\u01b0u[39]. Sau \u0111\u00f3, vua Ph\u00e1p H\u01b0ng n\u01b0\u1edbc T\u00e2n La[40], n\u0103m th\u1ee9 hai m\u01b0\u01a1i ba l\u00ean ng\u00f4i.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u0110\u1ebfn ng\u00e0y 11 th\u00e1ng 03 n\u0103m \u0110inh M\u00f9i, ni\u00ean hi\u1ec7u \u0110\u1ea1i Th\u00f4ng th\u1ee9 nh\u1ea5t (527) \u0111\u1eddi nh\u00e0 L\u01b0\u01a1ng, c\u00f3 ng\u00e0i A \u0110\u1ea1o[41] \u0111\u1ebfn \u1edf huy\u1ec7n Nh\u1ea5t Thi\u1ec7n. T\u1eeb \u0111\u00f3, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 l\u00f2ng tin Tam b\u1ea3o l\u00e0m m\u1ed9t ng\u00f4i am tranh cho ng\u00e0i c\u01b0 ng\u1ee5. B\u1ea5y gi\u1edd, g\u1eb7p l\u00fac s\u1ee9 gi\u1ea3 n\u01b0\u1edbc Ng\u00f4 qua, nghe ti\u1ebfng t\u0103m c\u1ee7a ng\u00e0i, li\u1ec1n th\u1ec9nh v\u00e0o ho\u00e0ng cung, nh\u01b0ng l\u00fac \u1ea5y Ph\u1eadt ph\u00e1p ch\u01b0a truy\u1ec1n b\u00e1 r\u1ed9ng r\u00e3i. Sau \u0111\u00f3, X\u00e1 Nh\u00e2n Y\u1ec3m \u0110\u1ed9c, X\u00edch T\u00e2m Di\u1ec7n N\u1ed9i m\u1edbi gi\u1ea3i quy\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eefng m\u1ed1i nghi ng\u1edd c\u1ee7a nh\u00e2n d\u00e2n trong n\u01b0\u1edbc v\u1ec1 gi\u00e1o ph\u00e1p \u0110\u1ee9c Ph\u1eadt. Vua t\u1ef1 h\u1ecfi:<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">&#8211; \u00d4i! Phu t\u1eed ta ph\u1ea3i theo gi\u00e1o l\u00ed n\u00e0o!<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">T\u1eeb \u0111\u00f3, c\u00f3 c\u00e1c ng\u00e0i nh\u01b0 Vi\u00ean Quang,[42] T\u1eeb T\u1ea1ng[43] \u1edf T\u00e2y V\u1ef1c v\u00e0o truy\u1ec1n ph\u00e1p, m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u k\u00ednh tin v\u00e0 th\u1ef1c h\u00e0nh Ph\u1eadt ph\u00e1p. M\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u \u1ee7ng h\u1ed9 ng\u00e0y c\u00e0ng \u0111\u00f4ng \u0111\u00fac.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u0110\u1ebfn th\u1eddi Tam H\u00e0n[44], t\u1ed5 ti\u00ean c\u1ee7a ch\u00fang ta t\u1eeb l\u00e2u r\u1ea5t t\u00f4n k\u00ednh Ph\u1eadt gi\u00e1o, ph\u1ea7n nhi\u1ec1u \u00e1p d\u1ee5ng gi\u00e1o ph\u00e1p \u0111\u1ec3 cai tr\u1ecb nh\u00e2n d\u00e2n. Ph\u00e0m l\u00e0m vua th\u00ec ph\u1ea3i tu\u00e2n theo t\u1ed5 ti\u00ean, n\u1ed1i ti\u1ebfp truy\u1ec1n th\u1eeba kh\u00f4ng d\u1ee9t, ch\u1ec9 c\u00f3 vua Th\u00e1i T\u1ed5[45] truy\u1ec1n th\u1eeba \u0111\u1ebfn b\u1ed1n \u0111\u1eddi ch\u00e1u.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u0110\u1ebfn th\u00e1ng 4 n\u0103m \u1ea4t S\u1eedu, \u0111\u1eddi Tuy\u00ean v\u01b0\u01a1ng th\u1ee9 ba, qu\u1ed1c s\u01b0 \u0110\u1ea1i Gi\u00e1c[46] theo thuy\u1ec1n v\u01b0\u1ee3t bi\u1ec3n \u0111i v\u1ec1 ph\u00eda \u0111\u00f4ng ra n\u01b0\u1edbc ngo\u00e0i c\u1ea7u h\u1ecdc ng\u0169 gi\u00e1o[47] nh\u01b0 Ti\u1ec3u th\u1eeba gi\u00e1o, \u0110\u1ea1i th\u1eeba th\u1ec9 gi\u00e1o, \u0110\u1ea1i th\u1eeba chung gi\u00e1o, \u0110\u1ed1n gi\u00e1o, Vi\u00ean gi\u00e1o v\u00e0 c\u00e1c t\u00f4ng ph\u00e1i kh\u00e1c; ng\u00e0i \u0111\u1ec1u th\u00f4ng su\u1ed1t t\u1ea5t c\u1ea3. Sau \u0111\u00f3, ng\u00e0i tr\u1edf v\u1ec1 n\u01b0\u1edbc, nh\u01b0ng Ph\u1eadt gi\u00e1o b\u1eaft ngu\u1ed3n t\u1eeb nh\u00e0 Chu, truy\u1ec1n v\u00e0o t\u1eeb \u0111\u1eddi H\u00e1n, ph\u00e1t tri\u1ec3n v\u00e0o th\u1eddi T\u1ea5n, Ng\u1ee5y, th\u1ecbnh h\u00e0nh v\u00e0o th\u1eddi T\u00f9y, \u0110\u01b0\u1eddng v\u00e0 k\u00e9o d\u00e0i \u0111\u1ebfn \u0111\u1eddi T\u1ed1ng, r\u1ed3i truy\u1ec1n \u0111\u1ebfn H\u1ea3i \u0110\u00f4ng<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">T\u00ednh chung, t\u1eeb khi \u0110\u1ee9c Ph\u1eadt nh\u1eadp di\u1ec7t \u0111\u1ebfn n\u0103m \u1ea4t H\u1ee3i, tr\u1ea3i qua hai ngh\u00ecn m\u1ed9t tr\u0103m s\u00e1u m\u01b0\u01a1i m\u01b0\u01a1i b\u1ed1n n\u0103m. \u0110\u1ee9c Ph\u1eadt di\u1ec7t \u0111\u1ed9 m\u1ed9t ngh\u00ecn kh\u00f4ng tr\u0103m m\u01b0\u1eddi b\u1ed1n n\u0103m, gi\u00e1o ph\u00e1p truy\u1ec1n v\u00e0o nh\u00e0 H\u1eadu H\u00e1n, \u0111\u1ebfn nay \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t ngh\u00ecn m\u1ed9t tr\u0103m n\u0103m m\u01b0\u01a1i m\u1ed1t n\u0103m. T\u1eeb l\u00fac ng\u00e0i Thu\u1eadn \u0110\u1ea1o v\u00e0o n\u01b0\u1edbc Cao-c\u00fa-li \u0111\u1ebfn nay l\u00e0 t\u00e1m tr\u0103m b\u1ed1n m\u01b0\u01a1i b\u1ed1n n\u0103m.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">V\u1ea3 l\u1ea1i, \u0111\u1ea1o kh\u00f4ng th\u1ec3 t\u1ef1 truy\u1ec1n b\u00e1 m\u00e0 do con ng\u01b0\u1eddi xi\u1ec3n d\u01b0\u01a1ng, cho n\u00ean vi\u1ebft ra thi\u00ean L\u01b0u th\u00f4ng n\u00e0y l\u00e0 \u0111\u1ec3 gi\u1ea3i th\u00edch v\u0103n sau.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">C\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ed9 Cao T\u0103ng truy\u1ec7n c\u1ee7a c\u00e1c \u0111\u1eddi L\u01b0\u01a1ng, \u0110\u01b0\u1eddng, T\u1ed1ng \u0111\u1ec1u c\u00f3 ghi l\u1ea1i vi\u1ec7c phi\u00ean d\u1ecbch kinh \u0111i\u1ec3n. \u0110\u1ebfn tri\u1ec1u \u0111\u1ea1i c\u1ee7a ta th\u00ec kh\u00f4ng c\u00f2n vi\u1ec7c phi\u00ean d\u1ecbch kinh \u0111i\u1ec3n, n\u00ean kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ghi l\u1ea1i \u1edf \u0111\u00e2y.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Thu\u1eadn \u0110\u1ea1o.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Vong Danh.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ngh\u0129a Uy\u00ean.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u0110\u00e0m Th\u1ec9.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ma-la-nan-\u0111\u00e0.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">A \u0110\u1ea1o.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ph\u00e1p Kh\u00f4ng.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ph\u00e1p V\u00e2n.<\/p>\n<h4 style=\"text-align: justify;\">1. Th\u00edch Thu\u1eadn \u0110\u1ea1o<\/h4>\n<p style=\"text-align: justify;\">S\u01b0 kh\u00f4ng r\u00f5 ng\u01b0\u1eddi x\u1ee9 n\u00e0o, c\u00f3 t\u00e0i \u0111\u1ee9c cao th\u00e2m, t\u1eeb bi c\u1ee9u \u0111\u1ed9 ch\u00fang sinh, l\u1eadp ch\u00ed ho\u1eb1ng truy\u1ec1n ch\u00ednh ph\u00e1p, \u0111i kh\u1eafp n\u01b0\u1edbc Trung Qu\u1ed1c nh\u01b0ng kh\u00f4ng tr\u1ee5 m\u1ed9t n\u01a1i n\u00e0o c\u1ed1 \u0111\u1ecbnh; d\u1ea1y ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng bi\u1ebft m\u1ec7t m\u1ecfi.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u0110\u1ebfn th\u00e1ng 6 m\u00f9a h\u1ea1, n\u0103m th\u1ee9 hai, nh\u1eb1m n\u0103m Nh\u00e2m Th\u00e2n \u0111\u1eddi vua Gi\u1ea3i V\u1ecb L\u01b0u th\u1ee9 m\u01b0\u1eddi b\u1ea3y n\u01b0\u1edbc Cao-c\u00fa-li, vua Ph\u00f9 Ki\u00ean[48] nh\u00e0 T\u1ea7n sai s\u1ee9 v\u00e0 s\u01b0 \u0111\u01b0a kinh t\u01b0\u1ee3ng v\u1ec1 n\u01b0\u1edbc Cao-c\u00fa-li th\u1edd. L\u00fac \u0111\u00f3, Vua quan n\u01b0\u1edbc Cao-c\u00fa-li chu\u1ea9n b\u1ecb l\u1ec5 v\u1eadt, c\u00f9ng nhau \u0111\u1ebfn T\u1ec9nh M\u00f4n cung nghinh, h\u1ebft l\u00f2ng k\u00ednh tin v\u00e0 truy\u1ec1n b\u00e1. R\u1ed3i vua sai s\u1ee9 \u0111\u1ebfn c\u1ea3m t\u1ea1 v\u00e0 d\u00e2ng c\u00fang b\u1ea3o v\u1eadt.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">C\u00f3 thuy\u1ebft n\u00f3i:<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">s\u01b0 Thu\u1eadn \u0110\u1ea1o t\u1eeb \u0110\u00f4ng T\u1ea5n \u0111\u1ebfn Cao-c\u00fa-li. L\u00fac m\u1edbi truy\u1ec1n Ph\u1eadt ph\u00e1p kh\u00f4ng ph\u00e2n bi\u1ec7t n\u01b0\u1edbc T\u1ea7n, T\u1ea5n, c\u0169ng kh\u00f4ng ph\u00e2n bi\u1ec7t n\u01b0\u1edbc n\u00e0o l\u00e0 ch\u00ednh th\u1ed1ng th\u00ec s\u01b0 \u0111\u00e3 qua n\u01b0\u1edbc Cao-c\u00fa-li \u0111\u1ec3 truy\u1ec1n b\u00e1 Ph\u1eadt ph\u00e1p c\u1ee7a T\u00e2y V\u1ef1c, di\u1ec5n b\u00e0y tr\u00ed tu\u1ec7 c\u1ee7a \u0110\u00f4ng Di[49]. S\u01b0 gi\u1ea3ng gi\u1ea3i l\u00fd nh\u00e2n qu\u1ea3, hi\u1ec3n b\u00e0y vi\u1ec7c t\u1ed9i ph\u00fac. V\u00ec th\u1ebf, ti\u1ebfng t\u0103m vang xa, s\u01b0 c\u1ea3m h\u00f3a t\u1ea5t c\u1ea3 m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi th\u00e0nh th\u00f3i quen t\u1ed1t. Nh\u01b0ng l\u00fac \u1ea5y t\u00e2m t\u00ednh ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1eddi c\u00f2n ch\u00e2n ch\u1ea5t, kh\u00f4ng bi\u1ebft d\u1eabn d\u1eaft h\u1ecd b\u1eb1ng c\u00e1ch n\u00e0o? Tuy s\u01b0 hi\u1ec3u s\u00e2u, gi\u1ea3ng r\u1ed9ng nh\u01b0ng ph\u1ea7n \u0111\u00f4ng qu\u1ea7n ch\u00fang ch\u01b0a th\u00f4ng hi\u1ec3u. T\u1eeb khi ng\u00e0i Ca-di\u1ebfp Ma-\u0111\u1eb1ng sang Trung Qu\u1ed1c v\u00e0o th\u1eddi H\u1eadu H\u00e1n, \u0111\u1ebfn nay \u0111\u00e3 h\u01a1n hai tr\u0103m n\u0103m. B\u1ed1n n\u0103m sau, c\u00f3 ng\u00e0i A \u0110\u1ea1o t\u1eeb n\u01b0\u1edbc Ng\u1ee5y \u0111\u1ebfn, vua Cao-c\u00fa-li m\u1edbi cho x\u00e2y d\u1ef1ng T\u1ec9nh M\u00f4n t\u1ef1 \u0111\u1ec3 s\u01b0 Thu\u1eadn \u0110\u1ea1o \u1edf.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">L\u1eddi k\u00ed ghi: \u201cL\u1ea5y T\u1ec9nh M\u00f4n l\u00e0m ch\u00f9a\u201d. Nay ch\u00ednh l\u00e0 ch\u00f9a H\u01b0ng Qu\u1ed1c. V\u1ec1 sau vi\u1ebft nh\u1ea7m l\u00e0 Ti\u1ec3u M\u00f4n. M\u1ed9t th\u1eddi gian sau, vua l\u1ea1i cho x\u00e2y d\u1ef1ng ch\u00f9a Y Ph\u1ea5t Lan[50] \u0111\u1ec3 ng\u00e0i A \u0110\u1ea1o \u1edf. Ng\u01b0\u1eddi x\u01b0a ghi l\u00e0 H\u01b0ng Ph\u00fac t\u1ef1. \u0110\u00e2y l\u00e0 th\u1eddi k\u00ec \u0111\u1ea7u c\u1ee7a Ph\u1eadt gi\u00e1o H\u1ea3i \u0110\u00f4ng. Qu\u00ed thay! Ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i \u0111\u1ee9c nh\u01b0 th\u1ebf! N\u00ean ghi v\u00e0o s\u00e1ch v\u1edf \u0111\u1ec3 ca ng\u1ee3i t\u00e0i \u0111\u1ee9c. V\u00ec th\u1ebf, ti\u1ec3u s\u1eed c\u1ee7a s\u01b0 \u0111\u01b0\u1ee3c ghi l\u1ea1i \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 trong truy\u1ec7n.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Th\u00f4ng th\u01b0\u1eddng, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c sai \u0111i s\u1ee9 \u0111\u1ebfn ph\u01b0\u01a1ng t\u00e2y, n\u1ebfu kh\u00f4ng mu\u1ed1n ph\u1ee5 m\u1ec7nh l\u1ec7nh c\u1ee7a vua, \u1eaft ph\u1ea3i nh\u1edd \u0111\u1ebfn c\u00e1c b\u1eadc hi\u1ec1n gi\u1ea3 m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 ho\u00e0n th\u00e0nh s\u1ee9 m\u1ec7nh. V\u00ec th\u1ebf, c\u00f3 nh\u1eefng b\u1eadc hi\u1ec1n gi\u1ea3 ra n\u01b0\u1edbc ngo\u00e0i b\u1eaft \u0111\u1ea7u ho\u1eb1ng h\u00f3a, s\u1ef1 nghi\u1ec7p v\u0129 \u0111\u1ea1i ch\u01b0a t\u1eebng c\u00f3, n\u1ebfu ch\u1eb3ng ph\u1ea3i c\u00e1c v\u1ecb \u1ea5y c\u00f3 \u0111\u1ea1i tr\u00ed tu\u1ec7, ph\u01b0\u01a1ng ti\u1ec7n kh\u00e9o l\u00e9o v\u00e0 c\u00f3 th\u1ea7n l\u1ef1c kh\u00f4ng th\u1ec3 ngh\u0129 b\u00e0n th\u00ec h\u1ecd l\u00e0m sao ho\u1eb1ng h\u00f3a b\u1eb1ng c\u00e1ch n\u00e0o? Do \u0111\u00f3 m\u1edbi bi\u1ebft, c\u00e1c ng\u00e0i l\u00e0 b\u1eadc d\u1ecb nh\u00e2n nh\u01b0 Tr\u00fac-ph\u00e1p-lan, Kh\u01b0\u01a1ng T\u0103ng H\u1ed9i[51] v.v\u2026<\/p>\n<h4 style=\"text-align: justify;\">2. Th\u00edch Vong Danh<\/h4>\n<p style=\"text-align: justify;\">S\u01b0 ng\u01b0\u1eddi x\u1ee9 Cao-c\u00fa-li, h\u00e0nh \u0111\u1ea1o v\u1edbi l\u00f2ng nh\u00e2n, gi\u1eef g\u00ecn b\u1ea3n t\u00ednh nh\u1edd v\u00e0o \u0111\u1ee9c. Ng\u01b0\u1eddi ta kh\u00f4ng hi\u1ec3u m\u00ecnh m\u00e0 m\u00ecnh kh\u00f4ng gi\u1eadn, t\u1ea5t c\u1ea3 m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi trong v\u00e0 ngo\u00e0i n\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec1u nghe ti\u1ebfng. S\u01b0 ban \u00e2n tr\u1ea1ch c\u00f9ng kh\u1eafp, ng\u01b0\u1eddi nghe \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c l\u1ee3i \u00edch. Ph\u00e1p s\u01b0 Chi \u0110\u1ed9n[52] \u0111\u1eddi T\u1ea5n c\u00f3 vi\u1ebft l\u00e1 th\u01b0 khen t\u1eb7ng: \u201cTh\u01b0\u1ee3ng t\u1ecda am t\u01b0\u1eddng Ph\u1eadt ph\u00e1p, l\u00e0 \u0111\u1ec7 t\u1eed c\u1ee7a L\u01b0u C\u00f4ng \u1edf Trung Ch\u00e2u, t\u00ednh t\u00ecnh ngay th\u1eb3ng, k\u1ebb t\u0103ng ng\u01b0\u1eddi t\u1ee5c theo h\u1ecdc r\u1ea5t \u0111\u00f4ng\u201d.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Sau \u0111\u00f3, s\u01b0 \u0111\u1ebfn \u1edf t\u1ea1i kinh \u0111\u00f4, chuy\u00ean tr\u00ec gi\u1edbi lu\u1eadt, m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u k\u00ednh ng\u01b0\u1ee1ng, s\u01b0 d\u1ed1c l\u00f2ng truy\u1ec1n \u0111\u1ea1o, \u0111\u01b0\u1ee3c \u0110\u1ed9n C\u00f4ng v\u00e0 tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh xem tr\u1ecdng. S\u01b0 k\u1ebft b\u1ea1n th\u00e2n v\u1edbi ng\u00e0i K\u00ed Thinh \u0111\u1ec1u l\u00e0 nh\u1eefng b\u1eadc k\u00ec t\u00e0i, hu\u1ed1ng g\u00ec c\u00e1c h\u1ecdc gi\u1ea3 n\u01b0\u1edbc ngo\u00e0i kh\u00f4ng ai gi\u1ecfi h\u01a1n hai ng\u00e0i. H\u00e1 c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o \u0111\u1ed1i \u0111\u00e1p b\u1eb1ng c\u00e1c ng\u00e0i sao? V\u1ea3 l\u1ea1i, Ph\u1eadt gi\u00e1o v\u1ed1n t\u1eeb n\u01b0\u1edbc T\u1ea5n truy\u1ec1n v\u00e0o H\u1ea3i \u0110\u00f4ng th\u00ec kho\u1ea3ng th\u1eddi gian \u0111\u1eddi T\u1ed1ng, T\u1ec1, \u1eaft h\u1eb3n c\u0169ng c\u00f3 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i gi\u1ecfi c\u00f9ng th\u1eddi ho\u1eb1ng d\u01b0\u01a1ng, nh\u01b0ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ghi v\u00e0o s\u00e1ch v\u1edf. Th\u01b0\u01a1ng thay!<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi n\u01b0\u1edbc T\u1ed1ng t\u00ean Chu Linh K\u00ec trong l\u00fac \u0111i s\u1ee9 \u1edf Cao-li tr\u1edf v\u1ec1 ngang qua Ch\u00e2u Th\u01b0\u1ee3ng n\u01b0\u1edbc T\u1ec1 th\u00ec nh\u1eb7t \u0111\u01b0\u1ee3c b\u00ecnh b\u00e1t c\u1ee7a ng\u00e0i B\u00f4i \u0110\u1ed9[53].<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">B\u1ea5y gi\u1edd, ng\u01b0\u1eddi n\u01b0\u1edbc Cao-li th\u1eddi T\u1ec1 ch\u01b0a bi\u1ebft r\u00f5 s\u1ef1 ki\u1ec7n \u0110\u1ee9c Ph\u1eadt ra \u0111\u1eddi, n\u00ean h\u1ecd h\u1ecfi cao t\u0103ng Ph\u00e1p Th\u01b0\u1ee3ng[54]. Ph\u00e1p Th\u01b0\u1ee3ng d\u1eabn ch\u1ee9ng \u0111i\u1ec1m l\u00e0nh c\u1ee7a th\u1eddi Chu Chi\u00eau v\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ec3 \u0111\u1ed1i \u0111\u00e1p, nh\u1eefng b\u1eadc cao t\u0103ng nghe n\u00f3i nh\u01b0 v\u1eady r\u1ea5t h\u00e2m m\u1ed9 Trung Qu\u1ed1c. V\u00ec th\u1ebf, nh\u1eefng b\u1eadc th\u00f4ng hi\u1ec3u Ph\u1eadt ph\u00e1p r\u1ea5t nhi\u1ec1u. Th\u1eddi b\u1ea5y gi\u1edd, kh\u00f4ng c\u00f3 c\u00e1c v\u1ecb quan gi\u1ecfi v\u1ec1 s\u1eed, n\u00ean kh\u00f4ng c\u00f3 ai ghi ch\u00e9p l\u1ea1i r\u00f5 r\u00e0ng, th\u1eadt l\u1ea5y l\u00e0m ti\u1ebfc.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ghi ch\u00fa:<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Thu\u1edf x\u01b0a ba n\u01b0\u1edbc h\u00f9ng m\u1ea1nh, d\u1ef1ng n\u01b0\u1edbc x\u01b0ng v\u01b0\u01a1ng. Nh\u01b0ng \u1edf nh\u1eefng n\u01b0\u1edbc \u1ea5y ch\u01b0a c\u00f3 d\u1ea5u t\u00edch c\u1ee7a Ph\u1eadt ph\u00e1p, c\u0169ng kh\u00f4ng c\u00f3 s\u1ef1 c\u1ea3m \u1ee9ng \u0111\u1ea1o giao. Khi c\u00e1c b\u1eadc hi\u1ec1n \u0111\u1ee9c \u0111\u1ebfn, vua quan h\u1ecfi v\u1ec1 vi\u1ec7c tr\u1ecb n\u01b0\u1edbc.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">C\u00e1c ng\u00e0i d\u1eabn Kinh d\u1ecbch[55]: \u201cC\u00f3 c\u1ea3m th\u00ec li\u1ec1n th\u00f4ng, \u0111\u00f3 l\u00e0 ngu\u1ed3n g\u1ed1c tr\u1eddi \u0111\u1ea5t\u201d. Thu\u1eadn \u0110\u1ea1o c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i\u1ec1u \u1ea5y. Khi ng\u00e0i m\u1edbi \u0111\u1ebfn li\u1ec1n \u0111\u1ec1 x\u01b0\u1edbng vi\u1ec7c l\u00e0m \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc h\u01b0ng th\u1ecbnh v\u00e0 vun b\u1ed3i ph\u01b0\u1edbc thi\u1ec7n. Nh\u00e2n \u0111\u00f3 m\u1edbi ghi ch\u00e9p l\u1ea1i th\u00e0nh s\u1eed s\u00e1ch, nh\u01b0ng kh\u00f4ng c\u00f3 c\u01a1 h\u1ed9i \u0111\u1ec3 l\u01b0u truy\u1ec1n. Nay tr\u00e1i l\u1ec7nh vua m\u1edbi l\u1ea5y ng\u00e0i Thu\u1eadn \u0110\u1ea1o \u0111\u1eb7t l\u00ean \u0111\u1ea7u truy\u1ec7n v.v\u2026<\/p>\n<h4 style=\"text-align: justify;\">3. Th\u00edch Ngh\u0129a Uy\u00ean<\/h4>\n<p style=\"text-align: justify;\">S\u01b0 ng\u01b0\u1eddi Cao-c\u00fa-li, kh\u00f4ng r\u00f5 lai l\u1ecbch. Sau khi xu\u1ea5t gia, nh\u1edd s\u01b0 kh\u00e9o gi\u1eef lu\u1eadt nghi, n\u00ean tr\u00ed tu\u1ec7 s\u00e1ng su\u1ed1t, hi\u1ec3u bi\u1ebft s\u00e2u xa, th\u00f4ng su\u1ed1t Nho h\u1ecdc[56] v\u00e0 \u0110\u1ea1o h\u1ecdc[57], l\u00e0 n\u01a1i n\u01b0\u01a1ng t\u1ef1a cho t\u0103ng, t\u1ee5c m\u1ed9t th\u1eddi. S\u01b0 th\u00edch ho\u1eb1ng truy\u1ec1n ch\u00ednh ph\u00e1p, l\u00f2ng lu\u00f4n mu\u1ed1n gi\u00e1o ph\u00e1p l\u01b0u truy\u1ec1n kh\u1eafp n\u01a1i; m\u1eb7c d\u00f9 s\u01b0 th\u01b0\u1eddng d\u00f9ng ph\u00e1p b\u1ea3o v\u00f4 th\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ec3 di\u1ec5n b\u00e0y, l\u00e0m s\u00e1ng t\u1ecf th\u1eadt ph\u00e1p, nh\u01b0ng s\u01b0 ch\u01b0a r\u00f5 \u0111\u01b0\u1ee3c ngu\u1ed3n g\u1ed1c c\u1ee7a \u0111\u1ea1o Ph\u1eadt.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">S\u01b0 nghe n\u00f3i: Sa-m\u00f4n Ph\u00e1p Th\u01b0\u1ee3ng \u1edf ch\u00f9a \u0110\u1ecbnh Qu\u1ed1c[58] tri\u1ec1u Ti\u1ec1n T\u1ec1, gi\u1edbi \u0111\u1ee9c cao th\u00e2m, tr\u00ed tu\u1ec7 s\u00e1ng su\u1ed1t, l\u00e0 b\u1eadc m\u00f4 ph\u1ea1m cho ch\u00fang sinh. Khi s\u01b0 qua T\u1ec1 Th\u1ebf l\u00e0m ch\u1ee9c \u0110\u00f4 Th\u1ed1ng, t\u0103ng ni \u0111\u1ebfn h\u1ecdc h\u01a1n hai tr\u0103m v\u1ea1n ng\u01b0\u1eddi, s\u01b0 gi\u1eef \u0111\u1ecba v\u1ecb \u1ea5y h\u01a1n b\u1ed1n m\u01b0\u01a1i n\u0103m. Ngay th\u1eddi V\u0103n Tuy\u00ean, Ph\u1eadt ph\u00e1p truy\u1ec1n b\u00e1 th\u1ecbnh h\u00e0nh, trong ngo\u00e0i n\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec1u xi\u1ec3n d\u01b0\u01a1ng, t\u0103ng t\u1ee5c \u0111\u1ec1u ph\u1ee5ng h\u00e0nh, t\u00e0i \u0111\u1ee9c r\u1ea1ng r\u1ee1, ti\u1ebfng t\u1ed1t vang xa. L\u00fac b\u1ea5y gi\u1edd, \u1edf n\u01b0\u1edbc Cao-c\u00fa-li c\u00f3 c\u00e1c v\u1ecb vua t\u00e0i \u0111\u1ee9c, tin s\u00e2u Ph\u1eadt ph\u00e1p, t\u00f4n s\u00f9ng \u0110\u1ea1i th\u1eeba, mu\u1ed1n \u0111em gi\u00e1o ph\u00e1p truy\u1ec1n b\u00e1 c\u00f9ng kh\u1eafp b\u1ed1n bi\u1ec3n, nh\u01b0ng h\u1ecd kh\u00f4ng bi\u1ebft ngu\u1ed3n g\u1ed1c c\u1ee7a Ph\u1eadt ph\u00e1p xu\u1ea5t ph\u00e1t t\u1eeb \u0111\u00e2u. V\u00ec th\u1ebf, h\u1ecd l\u1eb7n l\u1ed9i t\u1eeb t\u00e2y sang \u0111\u00f4ng \u0111\u1ec3 ghi ch\u00e9p l\u1ea1i t\u1ea5t c\u1ea3 s\u1ef1 t\u00edch c\u1ee7a c\u00e1c v\u1ecb cao t\u0103ng qua c\u00e1c tri\u1ec1u vua. Sau \u0111\u00f3, vua sai s\u01b0 \u0111i thuy\u1ec1n \u0111\u1ebfn Trung Qu\u1ed1c \u0111\u1ec3 h\u1ecdc nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u ch\u01b0a bi\u1ebft. S\u01b0 h\u1ecfi ng\u00e0i Ph\u00e1p Th\u01b0\u1ee3ng:<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">&#8211; Th\u00edch-ca V\u0103n Ph\u1eadt nh\u1eadp di\u1ec7t \u0111\u1ebfn nay bao nhi\u00eau n\u0103m? T\u1eeb Thi\u00ean Tr\u00fac truy\u1ec1n \u0111\u1ebfn Trung Qu\u1ed1c m\u1ea5t bao nhi\u00eau n\u0103m? L\u00fac m\u1edbi truy\u1ec1n \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea5t H\u00e1n nh\u1eb1m \u0111\u1eddi vua n\u00e0o, ni\u00ean hi\u1ec7u g\u00ec? Khi truy\u1ec1n qua n\u01b0\u1edbc T\u1ea5n v\u00e0 Tr\u1ea7n th\u00ec ai l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi theo Ph\u1eadt gi\u00e1o \u0111\u1ea7u ti\u00ean; \u0111\u1ebfn nay tr\u1ea3i qua bao nhi\u00eau \u0111\u1eddi vua? Xin ng\u00e0i gi\u1ea3i \u0111\u00e1p \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7. Ai l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi tr\u01b0\u1edbc t\u00e1c ra c\u00e1c b\u1ed9 lu\u1eadn nh\u01b0: Th\u1eadp \u0111\u1ecba[59], \u0110\u1ea1i tr\u00ed \u0111\u1ed9[60], \u0110\u1ecba tr\u00ec[61], Kim c\u01b0\u01a1ng B\u00e1t-nh\u00e3[62] v.v\u2026? C\u00e1c truy\u1ec7n v\u1ec1 ngu\u1ed3n g\u1ed1c \u0111i\u1ec1m l\u00e0nh c\u00f3 ghi l\u1ea1i trong truy\u1ec7n k\u00ed kh\u00f4ng? Xin ng\u00e0i gi\u1ea3i th\u00edch nh\u1eefng ch\u1ed7 nghi ng\u1edd theo c\u00e1c ch\u1ee9ng c\u1ee9 \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c ghi ch\u00e9p.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ph\u00e1p Th\u01b0\u1ee3ng \u0111\u00e1p:<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">&#8211; \u0110\u1ee9c Ph\u1eadt ra \u0111\u1eddi v\u00e0o n\u0103m Gi\u00e1p D\u1ea7n th\u1eddi Chu Chi\u00eau v\u01b0\u01a1ng th\u1ee9 hai m\u01b0\u01a1i b\u1ed1n, n\u0103m m\u01b0\u1eddi ch\u00edn tu\u1ed5i xu\u1ea5t gia, ba m\u01b0\u01a1i tu\u1ed5i th\u00e0nh \u0111\u1ea1o. \u0110\u1ebfn n\u0103m Qu\u00ed M\u00f9i th\u1eddi Chu M\u1ee5c v\u01b0\u01a1ng th\u1ee9 hai m\u01b0\u01a1i b\u1ed1n, vua nghe b\u00ean ph\u01b0\u01a1ng t\u00e2y c\u00f3 v\u1ecb th\u00e1nh nh\u00e2n xu\u1ea5t hi\u1ec7n, li\u1ec1n sai ng\u01b0\u1eddi sang n\u01a1i \u1ea5y, nh\u01b0ng nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1eed \u0111i \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng th\u1ea5y tr\u1edf v\u1ec1. Vua cho \u0111\u00f3 l\u00e0 s\u1ef1 linh nghi\u1ec7m.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u0110\u1ee9c Ph\u1eadt thuy\u1ebft ph\u00e1p b\u1ed1n m\u01b0\u1edbi ch\u00edn n\u0103m, t\u1eeb khi nh\u1eadp di\u1ec7t \u0111\u1ebfn n\u0103m B\u00ednh Th\u00e2n, ni\u00ean hi\u1ec7u V\u00f5 B\u00ecnh th\u1ee9 b\u1ea3y th\u1eddi T\u1ec1 (563) \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t ngh\u00ecn b\u1ed1n tr\u0103m s\u00e1u m\u01b0\u01a1i lam n\u0103m. Sau \u0111\u00f3, \u0111\u1ebfn ni\u00ean hi\u1ec7u V\u0129nh B\u00ecnh (58) th\u1eddi H\u00e1n Minh \u0111\u1ebf, kinh \u0111i\u1ec3n m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c truy\u1ec1n \u0111\u1ebfn Trung Qu\u1ed1c, r\u1ed3i \u0111\u01b0\u1ee3c truy\u1ec1n t\u1eeb \u0111\u1eddi Ng\u1ee5y \u0111\u1ebfn \u0111\u1eddi T\u1ea5n.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u0110\u1ebfn ni\u00ean hi\u1ec7u X\u00edch \u00d4 th\u1ee9 m\u01b0\u1eddi (248), th\u1eddi vua Ng\u00f4 T\u00f4n Quy\u1ec1n, Kh\u01b0\u01a1ng T\u0103ng H\u1ed9i \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea5t Ng\u00f4 m\u1edbi truy\u1ec1n b\u00e1 Ph\u1eadt ph\u00e1p. B\u1ea3n lu\u1eadn \u0110\u1ecba tr\u00ec do t\u00ec-kheo A-t\u0103ng-gi\u00e0[63] ti\u1ebfp nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eeb b\u1ed3-t\u00e1t Di-l\u1eb7c[64]. \u0110\u1ebfn ni\u00ean hi\u1ec7u Phong An th\u1eddi An \u0110\u1ebf nh\u00e0 T\u1ea5n, \u0110\u00e0m-v\u00f4-s\u1ea5m[65] v\u00ec H\u00e0 T\u00e2y v\u01b0\u01a1ng Th\u01b0 C\u1eeb M\u1ed9ng T\u1ed1n d\u1ecbch b\u1ea3n lu\u1eadn n\u00e0y \u1edf C\u00f4 Tang. Lu\u1eadn Ma-ha-di\u1ec5n l\u00e0 do b\u00f4-t\u00e1t Long Th\u1ecd t\u1ea1o. \u0110\u1ebfn ni\u00ean hi\u1ec7u Phong An nh\u00e0 T\u1ea5n, ng\u00e0i C\u01b0u-ma-la-th\u1eadp[66] \u0111\u1ebfn Tr\u01b0\u1eddng An v\u00ec Di\u00eau H\u01b0ng m\u00e0 phi\u00ean d\u1ecbch. C\u00e1c b\u1ed9 lu\u1eadn nh\u01b0: \u0110\u1ecba tr\u00ec, Kim c\u01b0\u01a1ng B\u00e1t-nh\u00e3, do T\u0103ng-kh\u01b0-\u0111\u1ec7-ba-t\u1ea9u-b\u00e0n-\u0111\u1ea7u (Th\u1ebf Th\u00e2n) t\u1ea1o. \u0110\u1ebfn th\u1eddi Tuy\u00ean V\u0169 \u0111\u1ebf nh\u00e0 Ng\u1ee5y, B\u1ed3-\u0111\u1ec1-l\u01b0u-chi[67] m\u1edbi phi\u00ean d\u1ecbch. Nh\u1eefng d\u1eabn ch\u1ee9ng, ngu\u1ed3n g\u1ed1c m\u00e0 ng\u00e0i Ph\u00e1p Th\u01b0\u1ee3ng tr\u00ecnh b\u00e0y th\u00ec r\u1ea5t nhi\u1ec1u, nh\u01b0ng nay ch\u1ec9 n\u00eau ra s\u01a1 l\u01b0\u1ee3c nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u c\u1ed1t y\u1ebfu th\u00f4i.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ngh\u0129a Uy\u00ean kh\u00e2m ph\u1ee5c s\u1ef1 tr\u00ecnh b\u00e0y r\u00e0nh r\u1ebd, am hi\u1ec3u s\u00e2u xa, bi\u1ec7n lu\u1eadn th\u00f4ng su\u1ed1t, l\u00ed l\u1ebd m\u1ea1ch l\u1ea1c c\u1ee7a Ph\u00e1p Th\u01b0\u1ee3ng. Nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u nghi ng\u1edd x\u01b0a kia c\u1ee7a s\u01b0, nay \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c s\u00e1ng t\u1ecf. Hi\u1ec7n t\u1ea1i ngh\u0129a l\u00ed vi di\u1ec7u \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u01a1i b\u00e0y, ph\u01b0\u01a1ng t\u00e2y n\u1ed1i m\u1eb7t tr\u1eddi tu\u1ec7, ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u00f4ng th\u00ec r\u00f3t ngu\u1ed3n ph\u00e1p, mong ch\u00ednh gi\u00e1o \u0111\u1ebfn v\u1edbi t\u1ea5t c\u1ea3 m\u1ecdi lo\u00e0i, truy\u1ec1n di\u1ec7u ph\u00e1p m\u00e3i kh\u00f4ng d\u1ee9t. N\u00f3i r\u1eb1ng, v\u01b0\u1ee3t qua bi\u1ec3n kh\u1ed5, l\u1ea5y ph\u00e1p m\u00f4n l\u00e0m r\u01b0\u1eddng c\u1ed9t, ch\u1ec9 c\u00f3 th\u1ea7y ta!<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Sau \u0111\u00f3, s\u01b0 tr\u1edf v\u1ec1 n\u01b0\u1edbc xi\u1ec3n d\u01b0\u01a1ng gi\u00e1o ph\u00e1p c\u1ee7a Nh\u01b0 Lai, d\u1ea1y d\u1ed7 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi m\u00ea, ngh\u0129a l\u00ed xuy\u00ean su\u1ed1t c\u1ed5 kim, ti\u1ebfng t\u1ed1t vang kh\u1eafp. N\u1ebfu ch\u1eb3ng ph\u1ea3i thi\u00ean t\u01b0 s\u00e1ng su\u1ed1t, \u0111\u1ea1o \u0111\u1eddi t\u01b0\u01a1ng tr\u1ee3 th\u00ec l\u00e0m sao \u0111\u1ea1t \u0111\u1ebfn ch\u1ed7 c\u00f9ng t\u1ed9t nh\u01b0 v\u1eady. S\u1eed s\u00e1ch kh\u00f4ng tr\u00ecnh b\u00e0y h\u1ebft, n\u00ean kh\u00f4ng th\u1ec3 n\u00e0o bi\u00ean ch\u00e9p h\u1ebft.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ghi ch\u00fa:<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Truy\u1ec7n ghi ng\u00e0y, th\u00e1ng, n\u0103m c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Ph\u1eadt ra \u0111\u1eddi th\u01b0\u1eddng kh\u00f4ng \u0111\u1ed3ng nh\u1ea5t, nh\u01b0ng \u0111\u00edch th\u00e2n s\u01b0 Ngh\u0129a Uy\u00ean tr\u1ef1c ti\u1ebfp nghe Ph\u00e1p Th\u01b0\u1ee3ng n\u00f3i l\u1ea1i, v\u00e0 \u0111\u1ed1i chi\u1ebfu v\u1edbi nh\u1eefng ch\u1ee9ng c\u1ee9 c\u1ee7a b\u1ed9 lu\u1eadn Bi\u1ec7n ch\u00ednh[68] do v\u1ecb t\u0103ng Ph\u00e1p L\u00e2m[69] \u0111\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng so\u1ea1n, n\u1ebfu th\u1ea5y tr\u00f9ng h\u1ee3p nhau th\u00ec l\u1ea5y \u0111\u00f3 l\u00e0m kim ch\u1ec9 nam. Nh\u01b0ng c\u00e1c nh\u00e0 nho danh ti\u1ebfng th\u1eddi Ng\u00f4 d\u1eabn ch\u1ee9ng v\u0103n x\u01b0a, v\u00e0 t\u1ea1o ra b\u1ed9 lu\u1eadn ri\u00eang bi\u1ec7t kh\u00e1c. Gi\u1ea3 nh\u01b0 c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi lu\u1eadn h\u1ecfi, d\u00f9 c\u00f3 gi\u1ea3i th\u00edch vi\u1ec7n d\u1eabn \u0111\u1ee7 \u0111i\u1ec1u, nh\u01b0ng t\u1ea5t c\u1ea3 c\u0169ng kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 \u0111\u1ec3 l\u00e0m b\u1eb1ng ch\u1ee9ng.<\/p>\n<h4 style=\"text-align: justify;\">4. Th\u00edch \u0110\u00e0m Th\u1ec9<\/h4>\n<p style=\"text-align: justify;\">S\u01b0 ng\u01b0\u1eddi \u1edf Quan Trung[70], t\u1eeb l\u00fac m\u1edbi xu\u1ea5t gia \u0111\u00e3 c\u00f3 nhi\u1ec1u \u0111i\u1ec1u k\u00ec d\u1ecb. Ch\u00e2n s\u01b0 tr\u1eafng h\u01a1n m\u1eb7t, d\u00f9 \u0111i trong b\u00f9n hay l\u1ed9i n\u01b0\u1edbc, nh\u01b0ng kh\u00f4ng bao gi\u1edd b\u1ecb th\u1ea5m \u01b0\u1edbt, v\u00ec th\u1ebf m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi th\u01b0\u1eddng g\u1ecdi s\u01b0 l\u00e0 h\u00f2a th\u01b0\u1ee3ng B\u1ea1ch T\u00fac. V\u00e0o kho\u1ea3ng cu\u1ed1i \u0111\u1eddi nh\u00e0 T\u1ea5n, vua Hi\u1ebfu V\u0169, ni\u00ean hi\u1ec7u Th\u00e1i Nguy\u00ean, s\u01b0 mang m\u1ea5y ch\u1ee5c b\u1ed9 kinh, lu\u1eadt \u0111\u1ebfn Li\u00eau \u0110\u00f4ng \u0111\u1ec3 gi\u00e1o h\u00f3a. \u1ede \u0111\u00f3, s\u01b0 t\u00f9y theo c\u0103n c\u01a1 m\u00e0 gi\u00e1o h\u00f3a, truy\u1ec1n d\u1ea1y gi\u00e1o ngh\u0129a Tam th\u1eeba v\u00e0 truy\u1ec1n tam qui ng\u0169 gi\u1edbi. Theo L\u01b0\u01a1ng Cao t\u0103ng truy\u1ec7n ghi: \u201cS\u01b0 l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ea7u ti\u00ean \u0111em gi\u00e1o ph\u00e1p truy\u1ec1n v\u00e0o Cao-c\u00fa-li\u201d. L\u00fac \u1ea5y, nh\u1eb1m \u0111\u1eddi vua Khai \u0110\u1ed9 n\u0103m th\u1ee9 n\u0103m; vua N\u1ea1i V\u1eadt n\u01b0\u1edbc T\u00e2n La n\u0103m th\u1ee9 b\u1ed1n m\u01b0\u01a1i m\u1ed1t; vua A T\u00e2n n\u01b0\u1edbc B\u00e1ch T\u1ebf n\u0103m th\u1ee9 n\u0103m; v\u00e0 \u0111\u00f3 l\u00e0 sau hai m\u01b0\u01a1i l\u0103m n\u0103m k\u1ec3 t\u1eeb khi vua Ph\u00f9 Ki\u00ean nh\u00e0 Ti\u1ec1n T\u1ea7n \u0111\u1eddi \u0110\u00f4ng T\u1ea5n sai ng\u01b0\u1eddi mang kinh t\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ebfn Cao-c\u00fa-li. Sau \u0111\u00f3 b\u1ed1n n\u0103m, ng\u00e0i Ph\u00e1p Hi\u1ec3n[71] theo h\u01b0\u1edbng t\u00e2y \u0111\u1ebfn Thi\u00ean Tr\u00fac c\u1ea7u ph\u00e1p. Hai n\u0103m sau, k\u1ec3 t\u1eeb ng\u00e0y ng\u00e0i Ph\u00e1p Hi\u1ec3n sang Thi\u00ean Tr\u00fac, ng\u00e0i C\u01b0u-ma-la-th\u1eadp \u0111\u1ebfn Trung Qu\u1ed1c v\u00e0 ph\u00e1p s\u01b0 Huy\u1ec1n Cao \u0111\u1ebfn Cao-c\u00fa-li. \u0110\u1ea7u ni\u00ean hi\u1ec7u Ngh\u0129a Hi \u0111\u1eddi ti\u1ec1n T\u1ea5n (405), ng\u00e0i Huy\u1ec1n Cao tr\u1edf v\u1ec1 Quan Trung m\u1edf \u0111\u1ea1o tr\u00e0ng gi\u1ea3ng d\u1ea1y \u1edf Tam Ph\u1ee5[72].<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">B\u1ea5y gi\u1edd, \u1edf Tr\u01b0\u1eddng An[73] c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi t\u00ean V\u01b0\u01a1ng H\u1ed3, ch\u00fa c\u1ee7a \u00f4ng ta ch\u1ebft \u0111\u00e3 m\u1ea5y n\u0103m r\u1ed3i, b\u1ed7ng m\u1ed9t h\u00f4m V\u01b0\u01a1ng H\u1ed3 n\u1eb1m m\u1ed9ng th\u1ea5y ch\u00fa m\u00ecnh hi\u1ec7n h\u00ecnh v\u1ec1 d\u1eabn \u00f4ng ta d\u1ea1o kh\u1eafp c\u00e1c c\u1ea3nh \u1edf \u0111\u1ecba ng\u1ee5c ch\u1ec9 cho bi\u1ebft v\u1ec1 c\u00e1c qu\u1ea3 b\u00e1o. L\u00fac V\u01b0\u01a1ng H\u1ed3 t\u1eeb gi\u1ea3 tr\u1edf v\u1ec1 d\u01b0\u01a1ng gian, ng\u01b0\u1eddi ch\u00fa n\u00f3i v\u1edbi V\u01b0\u01a1ng H\u1ed3 r\u1eb1ng: \u201c\u0110\u00e3 bi\u1ebft r\u00f5 nh\u00e2n qu\u1ea3 c\u1ee7a m\u00ecnh th\u00ec ph\u1ea3i ph\u1ee5ng th\u1edd h\u00f2a th\u01b0\u1ee3ng B\u1ea1ch T\u00fac v\u00e0 n\u00ean l\u00e0m c\u00e1c vi\u1ec7c l\u00e0nh\u201d.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">V\u01b0\u01a1ng H\u1ed3 nghe l\u1eddi ch\u00fa d\u1eb7n, sau khi t\u1ec9nh d\u1ea1y, \u00f4ng ta \u0111i t\u00ecm h\u1ecfi kh\u1eafp trong ch\u00fang T\u0103ng, nh\u01b0ng ch\u1ec9 th\u1ea5y m\u1ed7i m\u00ecnh s\u01b0 ch\u00e2n tr\u1eafng h\u01a1n m\u1eb7t. V\u00ec th\u1ebf, V\u01b0\u01a1ng H\u1ed3 m\u1ed9t l\u00f2ng theo th\u1edd s\u01b0.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Kho\u1ea3ng cu\u1ed1i \u0111\u1eddi T\u1ea5n, r\u1ee3 Hung N\u00f4 ph\u01b0\u01a1ng b\u1eafc, \u0111\u1ee9ng \u0111\u1ea7u l\u00e0 H\u00e1ch Qu\u00e2n B\u1ed9t B\u1ed9t[74] tr\u00e0n xu\u1ed1ng \u0111\u00e1nh \u00fap, chi\u1ebfm \u0111\u01b0\u1ee3c Quan Trung v\u00e0 l\u1ea1m s\u00e1t v\u00f4 s\u1ed1; s\u01b0 c\u0169ng b\u1ecb h\u1ea1i, nh\u01b0ng g\u01b0\u01a1m gi\u00e1o kh\u00f4ng th\u1ec3 l\u00e0m t\u1ed5n th\u01b0\u01a1ng. Th\u1ea5y v\u1eady, B\u1ed9t B\u1ed9t th\u00e1n ph\u1ee5c s\u01b0, \u00f4ng ta li\u1ec1n h\u1ea1 l\u1ec7nh tha cho t\u1ea5t c\u1ea3 sa-m\u00f4n, kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ebft m\u1ed9t ai. Nh\u01b0ng c\u0169ng t\u1eeb \u0111\u00f3, s\u01b0 l\u00e1nh v\u00e0o n\u00fai chuy\u00ean tu m\u1eadt h\u1ea1nh \u0111\u1ea7u \u0111\u00e0. Ch\u1eb3ng bao l\u00e2u sau, Th\u00e1t B\u1ea1t \u0110\u00e0o[75] l\u1ea1i chi\u1ebfm \u0111\u01b0\u1ee3c Tr\u01b0\u1eddng An, l\u00e0m b\u00e1 ch\u1ee7 v\u00f9ng Quan L\u1ea1c. Th\u1eddi b\u1ea5y gi\u1edd c\u00f3 B\u00e1c L\u0103ng Th\u00f4i H\u1ea1o,[76] theo h\u1ecdc T\u1ea3 \u0111\u1ea1o t\u1eeb thu\u1edf nh\u1ecf, n\u00ean v\u1ed1n r\u1ea5t ganh gh\u00e9t \u0111\u1ea1o Ph\u1eadt. Sau \u0111\u00f3, H\u1ea1o gi\u1eef ch\u1ee9c Ng\u1ee5y Ph\u1ee5 v\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c B\u1ea1t \u0110\u00e0o r\u1ea5t tin d\u00f9ng. Nh\u00e2n \u0111\u00f3, \u00f4ng ta li\u1ec1n n\u00f3i v\u1edbi Thi\u00ean s\u01b0 Kh\u1ea5u Khi\u00eam Chi r\u1eb1ng: \u201cB\u1ea1t \u0110\u00e0o d\u00f9ng gi\u00e1o ph\u00e1p c\u1ee7a Ph\u1eadt \u0111\u00e3 kh\u00f4ng l\u1ee3i \u00edch cho \u0111\u1eddi m\u00e0 c\u00f2n l\u00e0m t\u1ed5n h\u1ea1i \u0111\u1ebfn l\u1ee3i \u00edch nh\u00e2n d\u00e2n! Ch\u00fang ta n\u00ean khuy\u00ean \u0110\u00e0o b\u1ecf Ph\u1eadt gi\u00e1o\u201d.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Qu\u1ea3 nhi\u00ean, \u0110\u00e0o b\u1ecb nh\u1eefng l\u1eddi s\u00e0m t\u1ea5u c\u1ee7a h\u1ecd l\u00e0m m\u00ea ho\u1eb7c.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u0110\u1ebfn ni\u00ean hi\u1ec7u Th\u00e1i B\u00ecnh th\u1ee9 b\u1ea3y (449) thu\u1ed9c tri\u1ec1u \u0111\u1ea1i B\u1eafc Ng\u1ee5y, \u0110\u00e0o ra l\u1ec7nh h\u1ee7y di\u1ec7t Ph\u1eadt gi\u00e1o. \u00d4ng ta cho qu\u00e2n l\u00ednh \u0111i kh\u1eafp n\u01a1i, c\u01b0\u1edbp, \u0111\u1ed1t ch\u00f9a chi\u1ec1n v\u00e0 b\u1eaft \u00e9p t\u1ea5t c\u1ea3 t\u0103ng ni trong n\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec1u ph\u1ea3i b\u1ecf \u0111\u1ea1o ho\u00e0n t\u1ee5c. N\u1ebfu ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o b\u1ecf tr\u1ed1n th\u00ec cho ng\u01b0\u1eddi \u0111u\u1ed5i theo b\u1eaft l\u1ea1i ch\u00e9m \u0111\u1ea7u b\u00eau tr\u00ean c\u00e2y. V\u00ec v\u1eady, c\u1ea3 v\u00f9ng Quan L\u1ea1c kh\u00f4ng c\u00f2n h\u00ecnh b\u00f3ng sa-m\u00f4n. B\u1ea5y gi\u1edd, c\u00e1c ng\u00e0i Huy\u1ec1n Cao v.v\u2026 \u0111\u1ec1u b\u1ecb h\u1ea1i. Trong truy\u1ec7n ghi l\u1ea1i r\u1eb1ng: \u201cB\u1ea5y gi\u1edd, s\u01b0 \u0110\u00e0m Th\u1ec9 \u1ea9n th\u00e2n ch\u1ed1n th\u00e2m s\u01a1n c\u00f9ng c\u1ed1c, ch\u1ed7 binh l\u00ednh kh\u00f4ng th\u1ec3 t\u00ecm \u0111\u1ebfn \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0 s\u01b0 \u1ea9n c\u01b0 \u1edf \u0111\u00f3 \u0111\u1ec3 ch\u1edd \u0111\u1ee3i th\u1eddi c\u01a1. M\u00e3i \u0111\u1ebfn cu\u1ed1i ni\u00ean hi\u1ec7u Th\u00e1i B\u00ecnh, s\u01b0 \u0111o\u00e1n bi\u1ebft \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn l\u00fac ph\u1ea3i gi\u00e1o h\u00f3a B\u1ea1t \u0110\u00e0o. V\u00e0o ng\u00e0y \u0111\u1ea7u n\u0103m, s\u01b0 xu\u1ed1ng n\u00fai, tay c\u1ea7m g\u1eady s\u1eaft \u0111i th\u1eb3ng \u0111\u1ebfn cung vua. Quan gi\u1eef c\u1eeda v\u00e0o t\u00e2u v\u1edbi vua: C\u00f3 m\u1ed9t \u0111\u1ea1o nh\u00e2n ch\u00e2n tr\u1eafng \u0111ang ti\u1ebfn th\u1eb3ng v\u00e0o cung, phong th\u00e1i r\u1ea5t k\u00ec l\u1ea1. \u0110\u00e0o nghe v\u1eady li\u1ec1n sai \u0111ao ph\u1ee7 ch\u00e9m s\u01b0. \u0110ao ph\u1ee7 d\u1ed1c h\u1ebft s\u1ee9c ch\u00e9m s\u01b0, nh\u01b0ng kh\u00f4ng g\u00e2y th\u01b0\u01a1ng t\u1ed5n g\u00ec. Th\u1ea5y v\u1eady, \u0110\u00e0o v\u00f4 c\u00f9ng gi\u1eadn d\u1eef tu\u1ed1t g\u01b0\u01a1m b\u00e9n \u0111ang \u0111eo b\u00ean m\u00ecnh ch\u00e9m s\u01b0, nh\u01b0ng th\u00e2n th\u1ec3 v\u1eabn nguy\u00ean v\u1eb9n, ch\u1ec9 ch\u1ed7 l\u01b0\u1ee1i ki\u1ebfm ch\u00e9m tr\u00fang c\u00f3 v\u1ebft ng\u1ea5n nh\u1ecf nh\u01b0 k\u1ebb ch\u1ec9. B\u1ea5y gi\u1edd, \u1edf ph\u00eda b\u1eafc v\u01b0\u1eddn ng\u1ef1 uy\u1ec3n c\u00f3 nu\u00f4i m\u1ed9t chu\u1ed3ng h\u1ed5, B\u1ea1t \u0110\u00e0o sai \u0111em s\u01b0 \u0111\u1ebfn cho h\u1ed5 \u0103n, nh\u01b0ng khi b\u1ecf v\u00e0o chu\u1ed3ng th\u00ec t\u1ea5t c\u1ea3 h\u1ed5 \u0111\u1ec1u tr\u00e1nh xa kh\u00f4ng d\u00e1m l\u1ea1i g\u1ea7n. B\u1ea1t \u0110\u00e0o th\u1eed \u0111em Thi\u00ean s\u01b0 \u0111\u1ebfn g\u1ea7n chu\u1ed3ng h\u1ed5 th\u00ec nh\u1eefng con h\u1ed5 d\u1eef g\u00e0o r\u1ed1ng inh \u1ecfi, nh\u00e0o t\u1edbi mu\u1ed1n v\u1ed3 c\u1eafn Thi\u00ean s\u01b0. L\u00fac \u1ea5y, B\u1ea1t \u0110\u00e0o m\u1edbi bi\u1ebft oai th\u1ea7n c\u1ee7a Ph\u1eadt gi\u00e1o m\u00e0 \u0111\u1ea1o Ho\u00e0ng L\u00e3o[77] kh\u00f4ng sao s\u00e1nh b\u1eb1ng. Th\u1ea5y v\u1eady, vua li\u1ec1n m\u1eddi s\u01b0 l\u00ean \u0111i\u1ec7n v\u00e0 l\u1ec5 s\u00e1t ch\u00e2n s\u01b0 \u0111\u1ec3 s\u00e1m h\u1ed1i nh\u1eefng l\u1ed7i l\u1ea7m. Nh\u00e2n \u0111\u00f3, s\u01b0 n\u00f3i cho B\u1ea1t \u0110\u00e0o nghe vi\u1ec7c nh\u00e2n qu\u1ea3 b\u00e1o \u1ee9ng kh\u00f4ng bao gi\u1edd sai; s\u01b0 ch\u1ec9 d\u1ea1y r\u00f5 r\u00e0ng nh\u01b0 ch\u1ec9 v\u1eadt trong l\u00f2ng b\u00e0n tay, r\u1ed3i ng\u00e0i th\u1ecb hi\u1ec7n th\u1ea7n th\u00f4ng. B\u1ea1t \u0110\u00e0o v\u00f4 c\u00f9ng s\u1ee3 h\u00e3i, b\u1ecf \u00e1c l\u00e0m l\u00e0nh, nh\u01b0ng v\u00ec t\u1ed9i \u00e1c ch\u00edn mu\u1ed3i n\u00ean \u00f4ng ta m\u1eafc ph\u1ea3i b\u1ec7nh h\u1ee7i. V\u00e0 b\u1ecdn \u00f4ng Kh\u1ea5u Khi\u00eam Chi, Th\u00f4i H\u1ea1o c\u0169ng m\u1eafc \u00e1c b\u1ec7nh. L\u00fac s\u1eafp b\u0103ng h\u00e0, B\u1ea1t \u0110\u00e0o n\u00f3i: \u201cTa m\u1eafc h\u1ecda n\u00e0y l\u00e0 do hai ng\u01b0\u1eddi kia t\u1ea1o t\u1ed9i, kh\u00f4ng th\u1ec3 tha th\u1ee9 \u0111\u01b0\u1ee3c.\u201d R\u1ed3i vua cho gi\u1ebft h\u1ebft d\u00f2ng h\u1ecd hai ng\u01b0\u1eddi kia. \u0110\u1ed3ng th\u1eddi vua ra l\u1ec7nh cho c\u1ea3 n\u01b0\u1edbc ph\u1ee5c h\u01b0ng Ph\u1eadt gi\u00e1o. Chu\u00f4ng ch\u00f9a v\u00e0 ti\u1ebfng t\u1ee5ng \u0111\u1ecdc kinh kh\u1eafp n\u01a1i vang v\u1ecdng tr\u1edf l\u1ea1i. Sau \u0111\u00f3, T\u00f4n Th\u01b0 l\u00ean ng\u00f4i thanh tr\u1eebng \u00c2n Gi\u00e1m g\u1eaft gao, nhi\u1ec7t li\u1ec7t xi\u1ec3n d\u01b0\u01a1ng Ph\u1eadt ph\u00e1p. Ch\u1ebf \u0111\u1ed9 c\u1ea5p b\u1ea3o \u0111i\u1ec7p b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb th\u1eddi c\u1ee7a H\u00e1ch Qu\u00e2n B\u1ed9t B\u1ed9t. V\u1ec1 sau kh\u00f4ng ai bi\u1ebft s\u01b0 t\u1ecbch \u1edf \u0111\u00e2u.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ghi ch\u00fa:<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">L\u1eeda d\u1eef b\u00ean s\u01b0\u1eddn n\u00fai C\u00f4n Lu\u00e2n th\u00ec d\u00f9 l\u00e0 ng\u1ecdc ng\u00e0 hay \u0111\u00e1 c\u1ed9i c\u0169ng \u0111\u1ec1u b\u1ecb thi\u00eau \u0111\u1ed1t. S\u01b0\u01a1ng ph\u1ee7 k\u00edn tr\u00ean \u0111\u1ed3ng c\u1ecf th\u00ec b\u1ea5t k\u1ec3 l\u00e0 c\u1ecf hay hoa c\u0169ng \u0111\u1ec1u kh\u00f4 h\u00e9o. S\u1ef1 ch\u1ecbu th\u01b0\u01a1ng ch\u1ecbu kh\u00f3 c\u1ee7a s\u01b0 th\u1eadt l\u00e0 \u0111\u00e1ng n\u1ec3 s\u1ee3! D\u00f9 cho ch\u1eb7t c\u00e2y, v\u00f3t g\u00f3t c\u0169ng kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 \u0111\u1ec3 so s\u00e1nh. Nh\u01b0ng s\u01b0 t\u00f9y th\u1eddi \u1ea9n hi\u1ec7n, ho\u1eb7c \u1ea9n th\u00e2n n\u01a1i th\u00e2m s\u01a1n c\u00f9ng c\u1ed1c \u0111\u1ec3 tr\u00e1nh h\u1ecda h\u1ea1i th\u00e2n, ho\u1eb7c d\u1ea5n th\u00e2n n\u01a1i ph\u1ed1 th\u1ecb \u0111\u1ec3 c\u1ee9u ng\u01b0\u1eddi ch\u00ecm n\u1ed5i; \u0111\u1ea1o v\u00ec th\u1ebf m\u00e0 h\u01b0ng th\u1ecbnh. B\u1ed3-t\u00e1t h\u1ed9 tr\u00ec ch\u00ednh ph\u00e1p ph\u1ea3i l\u00e0m nh\u01b0 v\u1eady. Khi s\u01b0 v\u1eeba \u0111\u1ebfn v\u00f9ng C\u00f4-tang gi\u00e1o h\u00f3a xong, r\u1ed3i n\u01b0\u01a1ng theo ch\u00ed nguy\u1ec7n x\u01b0a m\u00e0 \u0111\u1ebfn Cao-c\u00fa-li.<\/p>\n<h4 style=\"text-align: justify;\">5. Th\u00edch Ma-la-nan-\u0111\u00e0.<\/h4>\n<p style=\"text-align: justify;\">S\u01b0 ng\u01b0\u1eddi \u1ea4n \u0110\u1ed9, c\u00f3 th\u1ea7n th\u00f4ng bi\u1ebfn h\u00f3a, kh\u00f4ng bi\u1ebft giai v\u1ecb c\u1ee7a s\u01b0 b\u1eadc n\u00e0o. S\u01b0 th\u00edch du ph\u01b0\u01a1ng gi\u00e1o h\u00f3a, kh\u00f4ng \u1edf nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh m\u1ed9t n\u01a1i n\u00e0o. C\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o l\u1eddi ghi ch\u00e9p x\u01b0a, s\u01b0 t\u1eeb Thi\u00ean Tr\u00fac \u0111\u1ebfn \u1edf Trung Qu\u1ed1c d\u00f9ng g\u1ed7 che th\u00e2n, un kh\u00f3i \u0111\u1ec3 t\u00ecm b\u1ea1n, v\u01b0\u1ee3t qua hi\u1ec3m nguy, kh\u00f3 nh\u1ecdc, \u1edf \u0111\u00e2u c\u00f3 c\u01a1 duy\u00ean th\u00ec \u0111\u1ebfn, kh\u00f4ng n\u01a1i n\u00e0o m\u00e0 s\u01b0 kh\u00f4ng \u0111i qua. L\u00fac b\u1ea5y gi\u1edd, n\u01b0\u1edbc B\u00e1ch T\u1ebf th\u1eddi vua Ch\u1ea9m L\u01b0u th\u1ee9 m\u01b0\u1eddi b\u1ed1n, l\u00ean ng\u00f4i \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u00edn n\u0103m ch\u00edn th\u00e1ng, s\u01b0 t\u1eeb n\u01b0\u1edbc T\u1ea5n \u0111\u1ebfn, vua ra kh\u1ecfi v\u01b0\u01a1ng th\u00e0nh h\u01a1n m\u1ed9t tr\u0103m d\u1eb7m \u0111\u1ec3 nghinh \u0111\u00f3n m\u1eddi v\u00e0o cung, th\u00e0nh k\u00ednh c\u00fang d\u01b0\u1eddng v\u00e0 nghe s\u01b0 thuy\u1ebft ph\u00e1p. Tr\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c vua quan \u01b0a th\u00edch, d\u01b0\u1edbi nh\u00e2n d\u00e2n m\u1ebfn m\u1ed9, nh\u1edd \u0111\u00f3 Ph\u1eadt ph\u00e1p \u0111\u01b0\u1ee3c truy\u1ec1n b\u00e1 r\u1ed9ng r\u00e3i, t\u1ea5t c\u1ea3 m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi nghe \u0111\u1ec1u khen ng\u1ee3i v\u00e0 ph\u1ee5ng h\u00e0nh. \u0110\u1ed3ng th\u1eddi, vua cho truy\u1ec1n tin t\u1ee9c \u0111i kh\u1eafp n\u01a1i. M\u00f9a Xu\u00e2n n\u0103m th\u1ee9 hai, s\u01b0 x\u00e2y d\u1ef1ng ch\u00f9a \u1edf H\u00e1n s\u01a1n, \u0111\u1ed9 m\u01b0\u1eddi v\u1ecb t\u0103ng. S\u01b0 \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00f4n l\u00e0 Ph\u00e1p s\u01b0. T\u1eeb \u0111\u00f3, n\u01b0\u1edbc B\u00e1ch T\u1ebf v\u00e0 Cao-li Ph\u1eadt ph\u00e1p m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01b0ng kh\u1edfi. T\u00ednh ng\u01b0\u1ee3c tr\u1edf l\u1ea1i, t\u1eeb khi ng\u00e0i Ma-\u0111\u1eb1ng \u0111\u1ebfn Trung Qu\u1ed1c v\u00e0o th\u1eddi H\u1eadu H\u00e1n \u0111\u1ebfn nay \u0111\u00e3 h\u01a1n hai tr\u0103m t\u00e1m m\u01b0\u01a1i n\u0103m.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">C\u00e1c b\u1eadc ti\u1ec1n b\u1ed1i ch\u00e9p r\u1eb1ng: \u201cTh\u1ec9 t\u1ed5 n\u01b0\u1edbc Cao-c\u00fa-li t\u00ean Chu M\u00f4ng c\u01b0\u1edbi con g\u00e1i c\u1ee7a vua n\u01b0\u1edbc Cao-li, sinh \u0111\u01b0\u1ee3c hai ng\u01b0\u1eddi con t\u00ean l\u00e0 T\u1ecb L\u01b0u v\u00e0 \u00c2n T\u1ed5. Sau \u0111\u00f3, hai ng\u01b0\u1eddi c\u00f9ng nhau \u0111i v\u1ec1 ph\u00eda nam \u0111\u1ebfn H\u00e1n s\u01a1n l\u1eadp n\u01b0\u1edbc, nay l\u00e0 Qu\u1ea3ng Ch\u00e2u\u201d.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ng\u00e0y x\u01b0a v\u00ec tr\u0103m nh\u00e0 qua s\u00f4ng, n\u00ean \u0111\u1eb7t t\u00ean n\u01b0\u1edbc l\u00e0 B\u00e1ch T\u1ebf. V\u1ec1 sau, t\u1ea1i qu\u1eadn Ph\u00f9 D\u01b0 \u1edf C\u00f4ng Ch\u00e2u c\u00e1c vua thay nhau l\u1eadp l\u00ean kinh \u0111\u00f4. V\u00f9ng \u0111\u1ea5t ph\u00eda \u0111\u00f4ng nam c\u1ee7a Tam H\u00e0n c\u00f3 n\u01b0\u1edbc Oa, t\u1ee9c l\u00e0 Nh\u1eadt B\u1ea3n. Ph\u00eda \u0111\u00f4ng b\u1eafc c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc Oa c\u00f3 n\u01b0\u1edbc Mao Nh\u00e2n. Ph\u00eda \u0111\u00f4ng b\u1eafc c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc Mao Nh\u00e2n c\u00f3 n\u01b0\u1edbc V\u0103n Th\u00e2n. C\u00e1ch ph\u00eda \u0111\u00f4ng c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc V\u0103n Th\u00e2n h\u01a1n hai ngh\u00ecn d\u1eb7m c\u00f3 n\u01b0\u1edbc \u0110\u1ea1i H\u00e1n. C\u00e1ch ph\u00eda \u0111\u00f4ng c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc \u0110\u1ea1i H\u00e1n hai v\u1ea1n d\u1eb7m c\u00f3 n\u01b0\u1edbc Ph\u00f9 Tang.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">V\u00e0o th\u1eddi T\u1ed1ng c\u00f3 n\u0103m v\u1ecb t\u0103ng \u1edf Thi\u00ean Tr\u00fac du h\u00f3a \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2y, \u0111\u1ec3 ho\u1eb1ng truy\u1ec1n Ph\u1eadt ph\u00e1p, nh\u01b0ng h\u1ecd ch\u1ec9 c\u01b0 tr\u00fa trong v\u00f9ng bi\u1ec3n, m\u00e3i \u0111\u1ebfn khi c\u00e1c v\u1ecb t\u0103ng n\u01b0\u1edbc Nh\u1eadt B\u1ea3n \u0111\u1ebfn, h\u1ecd m\u1edbi v\u01b0\u1ee3t bi\u1ec3n \u0111\u1ebfn n\u01b0\u1edbc n\u00e0y. Ngo\u00e0i ra, nh\u1eefng vi\u1ec7c kh\u00e1c \u0111\u1ec1u ch\u01b0a r\u00f5.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Tam H\u00e0n l\u00e0 M\u00e3 H\u00e0n, Bi\u1ec7n H\u00e0n v\u00e0 Th\u1ea7n H\u00e0n.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Kinh T\u1ea1p b\u1ea3o t\u1ea1ng[78] ghi:<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">&#8211; Ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u00f4ng b\u1eafc c\u00f3 n\u01b0\u1edbc Ch\u1ea5n \u0110\u00e1n, c\u00f2n g\u1ecdi l\u00e0 Chi-na, Trung Qu\u1ed1c d\u1ecbch l\u00e0 \u0110a T\u01b0 Duy, v\u00ec ng\u01b0\u1eddi n\u01b0\u1edbc n\u00e0y suy ngh\u0129 tr\u0103m m\u1ed1i, t\u1ee9c l\u00e0 n\u01b0\u1edbc \u0110\u1ea1i \u0110\u01b0\u1eddng. Nh\u01b0ng Tam H\u00e0n \u1edf ph\u00eda \u0111\u00f4ng b\u1eafc c\u1ee7a c\u00f5i Di\u00eam-ph\u00f9-\u0111\u1ec1, ch\u1eb3ng ph\u1ea3i l\u00e0 h\u1ea3i \u0111\u1ea3o. Sau khi \u0110\u1ee9c Ph\u1eadt nh\u1eadp ni\u1ebft-b\u00e0n h\u01a1n s\u00e1u tr\u0103m n\u0103m, Ph\u1eadt ph\u00e1p \u1edf n\u01b0\u1edbc n\u00e0y m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01b0ng kh\u1edfi. Trong n\u00fai c\u00f3 c\u00e1c b\u1eadc th\u00e1nh c\u01b0 ng\u1ee5, n\u00fai t\u00ean l\u00e0 Danh-th\u1ea5t-l\u00ea-m\u1eabu-\u0111\u00e1t-l\u00ea[79] cao l\u1edbn h\u00f9ng v\u0129. B\u1ed3-t\u00e1t Qu\u00e1n-th\u1ebf-\u00e2m \u1edf trong cung \u0111i\u1ec7n tr\u00ean \u0111\u1ec9nh n\u00fai \u1ea5y, t\u1ee9c l\u00e0 Nguy\u1ec7t Nh\u1ea1c. N\u01a1i c\u00e1c b\u1eadc th\u00e1nh c\u01b0 tr\u00fa \u1ea5y, kh\u00f3 m\u00e0 ghi ch\u00e9p h\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c. Nh\u01b0 v\u1eady, n\u01b0\u1edbc B\u00e1ch T\u1ebf l\u00e0 t\u00ean kh\u00e1c c\u1ee7a M\u00e3 H\u00e0n.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">T\u1ed1ng Cao t\u0103ng truy\u1ec7n[80] ghi:<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">&#8211; Ma-la-nan-\u0111\u00e0 ch\u1ee9ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u201cnh\u01b0 huy\u1ec5n tam-mu\u1ed9i\u201d \u0111i v\u00e0o trong n\u01b0\u1edbc kh\u00f4ng \u01b0\u1edbt, v\u00e0o l\u1eeda kh\u00f4ng ch\u00e1y, c\u00f3 th\u1ec3 bi\u1ebfn \u0111\u00e1 v\u00e0ng, h\u00f3a hi\u1ec7n v\u00f4 c\u00f9ng, l\u00fac \u1ea5y v\u00e0o ni\u00ean hi\u1ec7u Ki\u1ebfn Trung (1101). C\u00e1c ni\u00ean \u0111\u1ea1i ghi kh\u00e1c nhau, n\u00ean e r\u1eb1ng ch\u1eb3ng ph\u1ea3i d\u1ea5u t\u00edch c\u1ee7a m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ghi ch\u00fa:<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi l\u01b0u vong \u1edf n\u01b0\u1edbc ngo\u00e0i, ph\u1ea7n nhi\u1ec1u t\u00ednh t\u00ecnh ngang ng\u01b0\u1ee3c, kh\u00f4ng nghe theo m\u1ec7nh vua, kh\u00f4ng thu\u1eadn theo ph\u00e1p l\u1ec7nh qu\u1ed1c gia. M\u1ed9t mai, h\u1ecd nghe \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u ch\u01b0a t\u1eebng nghe, th\u1ea5y \u0111i\u1ec1u ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ea5y, h\u1ecd li\u1ec1n thay \u0111\u1ed5i b\u1ecf \u00e1c l\u00e0m l\u00e0nh, tu h\u00e0nh ch\u00e2n ch\u00ednh, thu\u1eadn theo s\u1ef1 l\u00ed.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Truy\u1ec7n k\u00ed ch\u00e9p r\u1eb1ng: \u201cN\u00f3i ra nh\u1eefng l\u1eddi t\u1ed1t \u0111\u1eb9p th\u00ec ng\u01b0\u1eddi \u1edf xa ngh\u00ecn d\u1eb7m c\u0169ng h\u01b0\u1edfng \u1ee9ng, h\u00e1 kh\u00f4ng \u0111\u00fang sao! Nh\u01b0ng \u0111\u1ea1o gi\u00e1o h\u00f3a theo c\u0103n c\u01a1, c\u1ea7n ph\u1ea3i truy\u1ec1n b\u00e1 \u0111\u00fang l\u00fac, n\u00ean ch\u1ec9 b\u1ecf m\u1ed9t \u00edt c\u00f4ng s\u1ee9c m\u00e0 r\u1ea5t c\u00f3 hi\u1ec7u qu\u1ea3\u201d.<\/p>\n<h4 style=\"text-align: justify;\">6. Th\u00edch A \u0110\u1ea1o.<\/h4>\n<p style=\"text-align: justify;\">C\u00f3 thuy\u1ebft cho s\u01b0 l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Thi\u00ean Tr\u00fac, ho\u1eb7c n\u00f3i t\u1eeb n\u01b0\u1edbc Ng\u00f4 \u0111\u1ebfn, ho\u1eb7c n\u00f3i t\u1eeb n\u01b0\u1edbc Cao-c\u00fa-li v\u00e0o \u0111\u1ea5t Ng\u1ee5y, sau \u0111\u00f3 tr\u1edf v\u1ec1 T\u00e2n La. Kh\u00f4ng bi\u1ebft ai \u0111\u00fang? S\u01b0 c\u00f3 phong th\u00e1i \u0111\u1ec9nh \u0111\u1ea1c, th\u1ea7n th\u00f4ng bi\u1ebfn h\u00f3a kh\u00f4n l\u01b0\u1eddng, th\u01b0\u1eddng l\u1ea5y vi\u1ec7c gi\u00e1o h\u00f3a l\u00e0m m\u1ee5c \u0111\u00edch. M\u1ed7i khi s\u01b0 thuy\u1ebft ph\u00e1p th\u00ec tr\u1eddi m\u01b0a hoa b\u00e1u.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">L\u00fac \u0111\u1ea7u, v\u00e0o th\u1eddi vua N\u1ed9t K\u00ec n\u01b0\u1edbc T\u00e2n La, c\u00f3 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi \u1ea4n \u0110\u1ed9 da s\u1eabm t\u1eeb n\u01b0\u1edbc Cao-c\u00fa-li \u0111\u1ebfn qu\u1eadn Nh\u1ea5t Thi\u1ec7n gi\u00e1o h\u00f3a nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 duy\u00ean. Trong qu\u1eadn \u0111\u00f3 c\u00f3 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi t\u00ean Mao L\u1ec5 \u0111\u00e0o h\u1ea7m trong nh\u00e0 cho \u00f4ng ta \u1edf. B\u1ea5y gi\u1edd, n\u01b0\u1edbc L\u01b0\u01a1ng sai s\u1ee9 gi\u1ea3 mang t\u1eb7ng ph\u1ea9m v\u1eadt, l\u1ee5a l\u00e0, lo\u1ea1i h\u01b0\u01a1ng, vua v\u00e0 c\u00e1c quan kh\u00f4ng bi\u1ebft t\u00ean c\u1ee7a lo\u1ea1i h\u01b0\u01a1ng v\u00e0 c\u00e1ch d\u00f9ng. Vua m\u1edbi sai ng\u01b0\u1eddi \u0111em lo\u1ea1i h\u01b0\u01a1ng th\u01a1m \u0111i h\u1ecfi kh\u1eafp nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi trong v\u00e0 ngo\u00e0i n\u01b0\u1edbc. Ng\u01b0\u1eddi \u1ea4n \u1ea5y v\u1eeba tr\u00f4ng th\u1ea5y th\u00ec n\u00f3i t\u00ean lo\u1ea1i h\u01b0\u01a1ng \u0111\u00f3 v\u00e0 b\u1ea3o: Lo\u1ea1i h\u01b0\u01a1ng n\u00e0y khi \u0111\u1ed1t l\u00ean th\u00ec h\u01b0\u01a1ng th\u01a1m ng\u00e0o ng\u1ea1t. \u0110\u00f3 l\u00e0 c\u00e1ch bi\u1ec3u \u0111\u1ea1t l\u00f2ng th\u00e0nh k\u00ednh \u0111\u1ed1i v\u1edbi th\u1ea7n linh, nh\u01b0ng th\u1ea7n th\u00e1nh kh\u00f4ng g\u00ec h\u01a1n Tam b\u1ea3o. Tam b\u1ea3o l\u00e0 Ph\u1eadt-\u0111\u00e0[81], \u0110\u1ea1t-ma[82], T\u0103ng-gi\u00e0[83]. N\u1ebfu \u0111\u1ed1t h\u01b0\u01a1ng n\u00e0y r\u1ed3i ph\u00e1t nguy\u1ec7n \u1eaft s\u1ebd c\u00f3 linh \u1ee9ng.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">L\u00fac b\u1ea5y gi\u1edd, con g\u00e1i c\u1ee7a vua \u0111ang m\u1eafc b\u1ec7nh nguy k\u1ecbch, vua sai ng\u01b0\u1eddi \u1ea4n \u1ea5y \u0111\u1ed1t h\u01b0\u01a1ng l\u00ean cho vua c\u1ea7u nguy\u1ec7n. Khi vua v\u1eeba c\u1ea7u nguy\u1ec7n xong th\u00ec b\u1ec7nh \u0111\u1ee9a con g\u00e1i li\u1ec1n thuy\u00ean gi\u1ea3m. Vua r\u1ea5t vui m\u1eebng v\u00e0 thi\u1ebft \u0111\u00e3i, ban t\u1eb7ng cho ng\u01b0\u1eddi \u1ea4n \u1ea5y r\u1ea5t n\u1ed3ng h\u1eadu. \u00d4ng ta tr\u1edf v\u1ec1, \u0111em t\u1ea5t c\u1ea3 nh\u1eefng ph\u1ea9m v\u1eadt vua ban, t\u1eb7ng l\u1ea1i cho Mao L\u1ec5 \u0111\u1ec3 b\u00e1o \u0111\u00e1p \u00e2n \u0111\u1ee9c. Nh\u00e2n \u0111\u00f3, \u00f4ng ta n\u00f3i: \u201cT\u00f4i c\u00f3 vi\u1ec7c xin t\u1eeb bi\u1ec7t tr\u1edf v\u1ec1, n\u00f3i xong b\u1ed7ng ch\u1ed1c \u00f4ng bi\u1ebfn m\u1ea5t\u201d. \u0110\u1ebfn th\u1eddi vua T\u00ec X\u1ee9 c\u00f3 h\u00f2a th\u01b0\u1ee3ng A \u0110\u1ea1o c\u00f9ng ba ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec7 t\u1eed c\u0169ng \u0111\u1ebfn \u1edf nh\u00e0 Mao L\u1ec5, phong th\u00e1i gi\u1ed1ng nh\u01b0 ng\u01b0\u1eddi \u1ea4n tr\u01b0\u1edbc kia. A \u0110\u1ea1o \u1edf \u0111\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0i n\u0103m th\u00e2n kh\u00f4ng b\u1ec7nh m\u00e0 th\u1ecb t\u1ecbch; ba ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec7 t\u1eed \u1edf \u0111\u00f3 \u0111\u1ecdc t\u1ee5ng kinh, lu\u1eadt, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn nghe ph\u00e1t kh\u1edfi l\u00f2ng tin v\u00e0 tu t\u1eadp theo.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Nh\u01b0ng c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o l\u1eddi ghi ch\u00e9p x\u01b0a: \u0110\u1ebfn ng\u00e0y 11 th\u00e1ng 3 ni\u00ean hi\u1ec7u \u0110\u1ea1i Th\u00f4ng th\u1ee9 nh\u1ea5t (527) \u0111\u1eddi L\u01b0\u01a1ng, khi s\u01b0 A \u0110\u1ea1o \u0111\u1ebfn qu\u1eadn Nh\u1ea5t Thi\u1ec7n thu\u1ed9c n\u01b0\u1edbc B\u00e1ch T\u1ebf th\u00ec tr\u1eddi \u0111\u1ea5t ch\u1ea5n \u0111\u1ed9ng, tay tr\u00e1i s\u01b0 c\u1ea7m v\u00f2ng v\u00e0ng v\u00e0 t\u00edch tr\u01b0\u1ee3ng, tay ph\u1ea3i \u00f4m b\u00e1t ng\u1ecdc, th\u00e2n \u0111\u1eafp y b\u00e1 n\u1ea1p[84], mi\u1ec7ng t\u1ee5ng kinh ch\u00fa, \u0111\u1ea7u ti\u00ean s\u01b0 \u0111\u1ebfn nh\u00e0 Mao L\u1ec5. Mao L\u1ec5 \u0111i ra g\u1eb7p s\u01b0, kinh ng\u1ea1c m\u00e0 n\u00f3i r\u1eb1ng: \u201cNg\u00e0y x\u01b0a c\u00f3 v\u1ecb cao t\u0103ng \u1edf Cao-li v\u1eeba \u0111\u1ebfn n\u01b0\u1edbc t\u00f4i, vua quan th\u1ea5y l\u1ea1 cho l\u00e0 \u0111i\u1ec1m kh\u00f4ng t\u1ed1t, h\u1ecd c\u00f9ng b\u00e0n t\u00ednh gi\u1ebft v\u1ecb \u1ea5y. L\u1ea1i c\u00f3 v\u1ecb t\u0103ng t\u00ean Di\u1ec7t C\u1ea5u T\u00ec t\u1eeb n\u01b0\u1edbc Cao-li \u0111\u1ebfn B\u00e1ch T\u1ebf c\u0169ng b\u1ecb gi\u1ebft nh\u01b0 v\u1ecb t\u0103ng tr\u01b0\u1edbc. Ng\u00e0i c\u00f2n mu\u1ed1n g\u00ec m\u00e0 \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2y? Ng\u00e0i h\u00e3y mau mau v\u00e0o trong, ch\u1edb \u0111\u1ec3 ng\u01b0\u1eddi xung quanh nh\u00ecn th\u1ea5y\u201d. Mao L\u1ec5 d\u1eabn s\u01b0 xu\u1ed1ng m\u1eadt th\u1ea5t c\u00fang d\u01b0\u1eddng m\u00e3i kh\u00f4ng th\u00f4i. V\u1eeba l\u00fac \u1ea5y, c\u00f3 s\u1ee9 gi\u1ea3 n\u01b0\u1edbc Ng\u00f4 \u0111em n\u0103m lo\u1ea1i h\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ebfn d\u00e2ng cho vua Nguy\u00ean T\u00f4n, nh\u01b0ng vua kh\u00f4ng bi\u1ebft c\u00e1ch s\u1eed d\u1ee5ng, n\u00ean mang \u0111i h\u1ecfi kh\u1eafp trong n\u01b0\u1edbc. S\u1ee9 gi\u1ea3 \u0111em \u0111\u1ebfn h\u1ecfi ph\u00e1p s\u01b0. S\u01b0 n\u00f3i: \u201cL\u1ea5y l\u1eeda \u0111\u1ed1t c\u00fang Ph\u1eadt!\u201d. Sau \u0111\u00f3, s\u01b0 \u0111\u1ebfn kinh \u0111\u00f4, vua b\u1ea3o ph\u00e1p s\u01b0 ti\u1ebfp s\u1ee9 gi\u1ea3. S\u1ee9 gi\u1ea3 v\u1eeba th\u1ea5y s\u01b0 li\u1ec1n l\u1ec5 b\u00e1i v\u00e0 n\u00f3i: \u201cT\u1ea1i sao cao t\u0103ng kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn n\u01b0\u1edbc kia \u0111\u1ec3 vua nh\u00e2n vi\u1ec7c n\u00e0y m\u00e0 bi\u1ebft Tam b\u1ea3o \u0111\u00e1ng k\u00ednh\u201d. T\u1eeb \u0111\u00f3, vua cho ph\u00e9p l\u01b0u truy\u1ec1n Ph\u1eadt ph\u00e1p r\u1ed9ng r\u00e3i \u1edf n\u01b0\u1edbc n\u00e0y.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">L\u1ea1i n\u1eefa, c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ed9 Cao \u0111\u1eafc t\u01b0\u1edbng thi s\u1eed ghi: \u201cVua nh\u00e0 L\u01b0\u01a1ng sai s\u1ee9 gi\u1ea3 t\u00ean l\u00e0 Nguy\u00ean Bi\u1ec3u \u0111\u01b0a tr\u1ea7m h\u01b0\u01a1ng v\u00e0 kinh t\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ebfn B\u00e1ch T\u1ebf. Nh\u01b0ng vua n\u01b0\u1edbc B\u00e1ch T\u1ebf kh\u00f4ng bi\u1ebft d\u00f9ng \u0111\u1ec3 l\u00e0m g\u00ec. Vua cho h\u1ecfi kh\u1eafp n\u01a1i, s\u01b0 g\u1eb7p th\u1eddi ho\u1eb1ng d\u01b0\u01a1ng Ph\u1eadt ph\u00e1p\u201d.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi n\u00f3i r\u1eb1ng: \u201cA \u0110\u1ea1o g\u1eb7p l\u00fac b\u1ecb h\u1ea1i, nh\u01b0ng nh\u1edd s\u01b0 c\u00f3 th\u1ea7n th\u00f4ng n\u00ean tho\u00e1t ch\u1ebft, l\u00e1nh th\u00e2n \u1edf nh\u00e0 Mao L\u1ec5. V\u00ec th\u1ebf, c\u00e1c s\u1ee9 gi\u1ea3 n\u01b0\u1edbc L\u01b0\u01a1ng v\u00e0 Ng\u00f4 kh\u00f4ng bi\u1ebft r\u00f5 tung t\u00edch c\u1ee7a s\u01b0\u201d.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">L\u1ea1i n\u1eefa, tung t\u00edch c\u1ee7a s\u01b0 A \u0110\u1ea1o ph\u1ea7n nhi\u1ec1u gi\u1ed1ng v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi \u1ea4n \u0110\u1ed9 tr\u01b0\u1edbc kia. V\u00ec sao? T\u1eeb ni\u00ean hi\u1ec7u V\u0129nh B\u00ecnh (67) \u0111\u1ebfn n\u0103m \u0110inh M\u00f9i ni\u00ean hi\u1ec7u \u0110\u1ea1i Th\u00f4ng (527) h\u01a1n b\u1ed1n tr\u0103m m\u01b0\u1eddi n\u0103m, Ph\u1eadt ph\u00e1p \u0111\u00e3 c\u00f3 m\u1eb7t \u1edf n\u01b0\u1edbc Cao-c\u00fa-li h\u01a1n m\u1ed9t tr\u0103m n\u0103m m\u01b0\u01a1i n\u0103m v\u00e0 \u0111\u00e3 l\u01b0u truy\u1ec1n \u1edf n\u01b0\u1edbc B\u00e1ch T\u1ebf h\u01a1n m\u1ed9t tr\u0103m b\u1ed1n m\u01b0\u01a1i n\u0103m r\u1ed3i.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Theo b\u1ed9 Ph\u00e1c d\u1ea7n l\u01b0\u1ee3ng th\u00f9 d\u1ecb truy\u1ec7n ghi: \u201cCha c\u1ee7a s\u01b0 l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi n\u01b0\u1edbc Ng\u1ee5y, t\u00ean Qu\u1eadt Ma, m\u1eb9 l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi n\u01b0\u1edbc Cao-li, t\u00ean Cao \u0110\u1ea1o Ninh. Qu\u1eadt Ma ph\u1ee5ng th\u00e1nh ch\u1ec9 \u0111i s\u1ee9 n\u01b0\u1edbc Cao-li t\u01b0 th\u00f4ng v\u1edbi m\u1eb9 s\u01b0, r\u1ed3i tr\u1edf v\u1ec1 n\u01b0\u1edbc Ng\u1ee5y. Nh\u00e2n \u0111\u00f3 \u0110\u1ea1o Ninh c\u00f3 mang v\u00e0 sinh ra s\u01b0. L\u00fac s\u01b0 l\u00ean n\u0103m tu\u1ed5i th\u00ec xu\u1ea5t hi\u1ec7n nh\u1eefng t\u01b0\u1edbng l\u1ea1. M\u1eb9 s\u01b0 n\u00f3i: \u201cPh\u00fac c\u1ee7a con kh\u00f4ng g\u00ec h\u01a1n l\u00e0m t\u0103ng!\u201d. S\u01b0 nghe theo l\u1eddi m\u1eb9, xu\u1ea5t gia ngay ng\u00e0y h\u00f4m \u0111\u00f3. N\u0103m m\u01b0\u1eddi s\u00e1u tu\u1ed5i s\u01b0 sang n\u01b0\u1edbc Ng\u1ee5y th\u0103m cha. V\u00e0 s\u01b0 theo h\u00f2a th\u01b0\u1ee3ng Huy\u1ec1n Ch\u01b0\u01a1ng h\u1ecdc m\u01b0\u1eddi ch\u00edn n\u0103m. Sau \u0111\u00f3 s\u01b0 tr\u1edf v\u1ec1 \u1edf v\u1edbi m\u1eb9. M\u1eb9 s\u01b0 n\u00f3i: \u201cN\u01b0\u1edbc n\u00e0y c\u01a1 duy\u00ean ch\u01b0a \u0111\u1ebfn, kh\u00f3 truy\u1ec1n b\u00e1 Ph\u1eadt ph\u00e1p, ch\u1ec9 c\u00f3 n\u01b0\u1edbc T\u00e2n La kia, nay tuy ch\u01b0a c\u00f3 gi\u00e1o ph\u00e1p, nh\u01b0ng h\u01a1n ba m\u01b0\u01a1i th\u00e1ng sau s\u1ebd c\u00f3 b\u1eadc minh qu\u00e2n xu\u1ea5t hi\u1ec7n h\u1ed9 tr\u00ec ch\u00ednh ph\u00e1p; \u0111\u1ebfn l\u00fac \u0111\u00f3 Ph\u1eadt gi\u00e1o s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c xi\u1ec3n d\u01b0\u01a1ng. L\u1ea1i \u1edf kinh \u0111\u00f4 n\u01b0\u1edbc \u1ea5y c\u00f3 b\u1ea3y n\u01a1i Ph\u1eadt ph\u00e1p tr\u1ee5: M\u1ed9t l\u00e0 Kim Ki\u1ec1u Thi\u00ean C\u1ea3nh L\u00e2m (nay l\u00e0 ch\u00f9a H\u01b0ng Lu\u00e2n); hai l\u00e0 Tam Xuy\u00ean K\u00ec (nay l\u00e0 ch\u00f9a V\u0129nh H\u01b0ng); ba l\u00e0 Long Cung Nam (nay l\u00e0 ch\u00f9a Ho\u00e0ng Long); b\u1ed1n l\u00e0 Long Cung B\u1eafc (nay l\u00e0 ch\u00f9a Ph\u00e2n Ho\u00e0ng); n\u0103m l\u00e0 Th\u1ea7n Du L\u00e2m (nay l\u00e0 ch\u00f9a Thi\u00ean V\u01b0\u01a1ng); s\u00e1u l\u00e0 Sa Xuy\u00ean V\u0129 (nay l\u00e0 ch\u00f9a Linh Di\u1ec7u); b\u1ea3y l\u00e0 T\u1ebf Th\u1ec9nh \u0110i\u1ec1n (nay l\u00e0 ch\u00f9a \u0110\u00e0m Nghi\u00eam). S\u1edf d\u0129 nh\u1eefng n\u01a1i n\u00e0y Ph\u1eadt ph\u00e1p kh\u00f4ng di\u1ec7t, v\u00ec ki\u1ebfp tr\u01b0\u1edbc l\u00e0 \u0111\u1ea5t Gi\u00e0-lam[85]. Con h\u00e3y sang n\u01b0\u1edbc \u1ea5y truy\u1ec1n b\u00e1 Ph\u1eadt ph\u00e1p v\u00e0 x\u00e2y d\u1ef1ng ch\u00f9a chi\u1ec1n l\u00e0m Th\u1ec9 t\u1ed5 kh\u00f4ng t\u1ed1t sao? S\u01b0 nghe theo l\u1eddi m\u1eb9 qua n\u01b0\u1edbc T\u00e2n La \u1edf t\u1ea1i m\u1ed9t ng\u00f4i l\u00e0ng ph\u00eda t\u00e2y cung vua (nay l\u00e0 ch\u00f9a Nghi\u00eam Trang)\u201d.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">B\u1ea5y gi\u1edd, nh\u1eb1m n\u0103m Qu\u00ed M\u00f9i th\u1eddi vua V\u1ecb Tr\u00e2u l\u00ean ng\u00f4i \u0111\u01b0\u1ee3c hai n\u0103m, s\u01b0 xin truy\u1ec1n b\u00e1 Ph\u1eadt ph\u00e1p. V\u00ec tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y nh\u00e2n d\u00e2n n\u01b0\u1edbc n\u00e0y ch\u01b0a t\u1eebng th\u1ea5y ch\u01b0 t\u0103ng n\u00ean cho l\u00e0 qu\u00e1i l\u1ea1, th\u1ebf l\u00e0 h\u1ecd \u0111\u1ecbnh gi\u1ebft s\u01b0. Do \u0111\u00f3, s\u01b0 t\u1ea1m l\u00e1nh trong nh\u00e0 Mao L\u1ec5 \u1edf T\u1ee5c Th\u00f4n, nay l\u00e0 Thi\u1ec7n Ch\u00e2u. S\u01b0 l\u00e1nh n\u1ea1n ba n\u0103m, \u0111\u1ebfn l\u00fac ho\u00e0ng h\u1eadu n\u01b0\u1edbc n\u00e0y m\u1eafc b\u1ec7nh n\u1eb7ng ch\u1eefa tr\u1ecb m\u00e3i kh\u00f4ng l\u00e0nh, vua sai s\u1ee9 gi\u1ea3 \u0111i kh\u1eafp n\u01a1i t\u00ecm ng\u01b0\u1eddi ch\u1eefa tr\u1ecb. S\u01b0 nghe tin t\u1ee9c li\u1ec1n v\u00e0o cung ch\u1eefa l\u00e0nh b\u1ec7nh cho ho\u00e0ng h\u1eadu. Vua vui m\u1eebng h\u1ecfi s\u01b0 c\u1ea7n g\u00ec. S\u01b0 n\u00f3i: \u201cT\u00f4i mu\u1ed1n x\u00e2y d\u1ef1ng m\u1ed9t ng\u00f4i ch\u00f9a \u1edf Thi\u00ean C\u1ea3nh L\u00e2m, nh\u01b0 th\u1ebf \u0111\u00e3 l\u00e0 m\u00e3n nguy\u1ec7n r\u1ed3i\u201d. Vua \u0111\u1ed3ng \u00fd. Nh\u01b0ng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1eddi t\u00ednh t\u00ecnh \u01b0\u01a1ng ng\u1ea1nh, kh\u00f4ng th\u1ec3 tin theo, s\u01b0 b\u00e8n s\u1eeda ng\u00f4i nh\u00e0 tr\u1ed1ng th\u00e0nh ch\u00f9a. B\u1ea3y n\u0103m sau m\u1edbi c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi mu\u1ed1n l\u00e0m t\u0103ng \u0111\u1ebfn xin xu\u1ea5t gia tu h\u1ecdc. Em g\u00e1i c\u1ee7a Mao L\u1ec5 t\u00ean S\u1eed Th\u1ecb c\u0169ng xin xu\u1ea5t gia l\u00e0m ni. S\u01b0 l\u1ea1i x\u00e2y d\u1ef1ng m\u1ed9t ng\u00f4i ch\u00f9a \u1edf Tam Xuy\u00ean K\u00ec, \u0111\u1eb7t t\u00ean l\u00e0 V\u0129nh H\u01b0ng \u0111\u1ec3 cho ch\u01b0 ni \u1edf.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Sau khi vua V\u1ecb Tr\u00e2u qua \u0111\u1eddi, vua n\u1ed1i ng\u00f4i kh\u00f4ng k\u00ednh tr\u1ecdng Ph\u1eadt ph\u00e1p, \u0111\u1ecbnh ph\u00e1 h\u1ee7y ch\u00f9a chi\u1ec1n. S\u01b0 tr\u1edf v\u1ec1 T\u1ee5c Th\u00f4n, t\u1ef1 x\u00e2y m\u1ed9t ng\u00f4i m\u1ed9 r\u1ed3i v\u00e0o b\u00ean trong \u0111\u00f3ng c\u1eeda l\u1ea1i th\u1ecb t\u1ecbch. Do \u0111\u00f3, Ph\u1eadt ph\u00e1p kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c l\u01b0u truy\u1ec1n r\u1ed9ng r\u00e3i \u1edf n\u01b0\u1edbc n\u00e0y.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">H\u01a1n hai tr\u0103m n\u0103m sau, Nguy\u00ean T\u00f4ng Qu\u1ea3 m\u1edbi ch\u1ea5n h\u01b0ng Ph\u1eadt gi\u00e1o, t\u1ea5t c\u1ea3 \u0111\u1ec1u \u0111\u00fang nh\u01b0 l\u1eddi c\u1ee7a b\u00e0 \u0110\u1ea1o Ninh ti\u00ean \u0111o\u00e1n. T\u1eeb vua V\u1ecb Tr\u00e2u \u0111\u1ebfn vua Ph\u00e1p H\u01b0ng tr\u1ea3i qua m\u01b0\u1eddi m\u1ed9t \u0111\u1eddi vua. Ni\u00ean \u0111\u1ea1i c\u1ee7a s\u01b0 xu\u1ea5t hi\u1ec7n tr\u01b0\u1edbc sau c\u00f3 s\u1ef1 sai kh\u00e1c nh\u01b0 th\u1ebf. T\u1ea5t c\u1ea3 \u0111\u1ec1u l\u00e0 s\u1eed li\u1ec7u x\u01b0a n\u00ean kh\u00f4ng th\u1ec3 b\u1ecf c\u00e1i n\u00e0o v\u00e0 ch\u1ecdn c\u00e1i n\u00e0o. Nh\u01b0ng v\u00e0o \u0111\u1eddi vua V\u1ecb Tr\u00e2u \u0111\u00e3 c\u00f3 s\u1ef1 l\u1ee3i \u00edch ho\u1eb1ng truy\u1ec1n Ph\u1eadt ph\u00e1p, nh\u01b0 v\u1eady l\u00e0 c\u00f9ng th\u1eddi v\u1edbi ng\u00e0i Thu\u1eadn \u0110\u1ea1o \u0111\u00e3 n\u00f3i \u1edf tr\u00ean. Trong kho\u1ea3ng th\u1eddi gian Ph\u1eadt ph\u00e1p b\u1ecb ph\u1ebf b\u1ecf, \u0111\u1ebfn ni\u00ean hi\u1ec7u \u0110\u1ea1i Th\u00f4ng (527) nh\u00e0 L\u01b0\u01a1ng th\u00ec Ph\u1eadt ph\u00e1p m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea5n h\u01b0ng tr\u1edf l\u1ea1i, cho n\u00ean m\u1edbi c\u00f3 xu\u1ea5t hi\u1ec7n ng\u01b0\u1eddi \u1ea4n \u0110\u1ed9, Nguy\u00ean Bi\u1ec3u v.v\u2026 t\u00f4i xin tr\u00ecnh b\u00e0y ra \u0111\u00e2y \u0111\u1ec3 xem x\u00e9t v\u1eady.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ghi ch\u00fa:<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">T\u1eeb khi Ph\u1eadt gi\u00e1o d\u1ea7n d\u1ea7n truy\u1ec1n v\u00e0o ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u00f4ng, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi k\u00ednh tin, c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi ph\u00e1 ho\u1ea1i. L\u00fac xi\u1ec3n d\u01b0\u01a1ng Ph\u1eadt ph\u00e1p ph\u1ea3i c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi n\u1ed1i ti\u1ebfp nhau. Nh\u01b0 ng\u00e0i A \u0110\u1ea1o v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u1ea4n \u0110\u1ed9 kia \u0111\u1ec1u d\u00f9ng ph\u00e1p th\u00e2n v\u00f4 t\u01b0\u1edbng \u1ea9n hi\u1ec7n t\u1ef1 t\u1ea1i, tr\u01b0\u1edbc sau c\u00f3 ch\u1ed7 gi\u1ed1ng v\u00e0 kh\u00e1c nhau. M\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi mu\u1ed1n n\u1eafm b\u1eaft, nh\u01b0ng kh\u00f4ng th\u1ec3 bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c tung t\u00edch c\u1ee7a ng\u00e0i. Tr\u01b0\u1edbc ti\u00ean vua h\u1ee9a kh\u1ea3, sau \u0111\u00f3 ng\u00e0i m\u1edbi thi h\u00e0nh; nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc l\u00e1nh n\u1ea1n, sau m\u1edbi th\u00e0nh c\u00f4ng gi\u1ed1ng nh\u01b0 ng\u00e0i L\u1ee3i Ph\u01b0\u01a1ng th\u1eddi T\u1ea7n, ng\u00e0i Ma-\u0111\u1eb1ng th\u1eddi H\u00e1n c\u0169ng kh\u00f4ng l\u00e0m g\u00ec kh\u00e1c h\u01a1n. Kinh d\u1ecbch ghi: \u201cNg\u01b0\u1eddi t\u00e0i gi\u1ecfi th\u00ec bi\u1ebft ch\u1edd \u0111\u1ee3i th\u1eddi c\u01a1\u201d. L\u00e0 ch\u1ec9 cho ng\u00e0i A \u0110\u1ea1o v\u1eady.<\/p>\n<h4 style=\"text-align: justify;\">7. Th\u00edch Ph\u00e1p Kh\u00f4ng<\/h4>\n<p style=\"text-align: justify;\">S\u01b0 l\u00e0 m\u1ed9t v\u1ecb vua \u0111\u1eddi th\u1ee9 hai m\u01b0\u01a1i ba c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc T\u00e2n La, hi\u1ec7u l\u00e0 Ph\u00e1p H\u01b0ng V\u01b0\u01a1ng, t\u00ean l\u00e0 Nguy\u00ean T\u00f4ng. \u00d4ng l\u00e0 con tr\u01b0\u1edfng c\u1ee7a vua Tr\u00ed Ch\u1ee9ng v\u00e0 phu nh\u00e2n Di\u00ean \u0110\u1ebf. Vua c\u00f3 th\u00e2n h\u00ecnh cao b\u1ea3y th\u01b0\u1edbc, l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi nh\u00e2n t\u1eeb, \u0111\u00f4n h\u1eadu, t\u00e0i n\u0103ng, \u0111\u1ee9c \u0111\u1ed9, anh minh, th\u1eb3ng th\u1eafn \u0111\u1ed1i v\u1edbi d\u00e2n ch\u00fang. Vua l\u00ean ng\u00f4i \u0111\u01b0\u1ee3c ba n\u0103m th\u00ec c\u00f3 \u0111i\u1ec1m r\u1ed3ng xu\u1ea5t hi\u1ec7n v\u00e0 c\u00e2y d\u01b0\u01a1ng m\u1ecdc trong gi\u1ebfng, b\u1ed1n n\u0103m m\u1edbi b\u1eaft \u0111\u1ea7u \u0111\u1eb7t ra binh b\u1ed9, b\u1ea3y n\u0103m ban h\u00e0nh ph\u00e1p lu\u1eadt v\u00e0 ch\u1ebf \u0111\u1ecbnh s\u1eafc ph\u1ee5c theo c\u1ea5p b\u1eadc cho c\u00e1c quan. T\u1eeb khi m\u1edbi l\u00ean ng\u00f4i \u0111\u1ebfn nay, vua lu\u00f4n lu\u00f4n c\u00f3 \u01b0\u1edbc nguy\u1ec7n mu\u1ed1n ch\u1ea5n h\u01b0ng Ph\u1eadt ph\u00e1p. Nh\u01b0ng v\u00ec qu\u1ea7n th\u1ea7n b\u00e0n t\u00e1n x\u00f4n xao, n\u00ean vua kh\u00f3 m\u00e0 gi\u1ea3i quy\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c n\u00e0y. Nh\u1edb l\u1ea1i ch\u00ed nguy\u1ec7n c\u1ee7a ng\u00e0i A \u0110\u1ea1o, vua li\u1ec1n tri\u1ec7u t\u1eadp qu\u1ea7n th\u1ea7n l\u1ea1i h\u1ecfi: Th\u00e1nh t\u1ed5 V\u1ecb Tr\u00e2u v\u00e0 ng\u00e0i A \u0110\u1ea1o g\u1ea7y d\u1ef1ng Ph\u1eadt ph\u00e1p, s\u1ef1 nghi\u1ec7p ch\u01b0a ho\u00e0n m\u00e3n m\u00e0 \u0111\u00e3 th\u0103ng h\u00e0, gi\u00e1o ph\u00e1p c\u1ee7a b\u1eadc N\u0103ng Nh\u00e2n v\u00ec th\u1ebf m\u00e0 b\u1ecb ng\u0103n tr\u1edf kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c l\u01b0u truy\u1ec1n. Tr\u1eabm \u0111\u00e2y th\u1eadt r\u1ea5t x\u00f3t xa; nay ch\u00fang ta n\u00ean x\u00e2y d\u1ef1ng nhi\u1ec1u ng\u00f4i gi\u00e0-lam, tu t\u1ea1o l\u1ea1i Ph\u1eadt t\u01b0\u1ee3ng, \u1ea5y m\u1edbi mong t\u00e1i thi\u1ebft l\u1ea1i c\u01a1 nghi\u1ec7p c\u1ee7a ti\u00ean v\u01b0\u01a1ng. N\u1ebfu nh\u01b0 c\u00e1c khanh c\u00f3 \u0111i\u1ec1u g\u00ec kh\u00f4ng \u0111\u1ed3ng \u00fd th\u00ec c\u1ee9 vi\u1ec7c th\u1eb3ng th\u1eafn tr\u00ecnh b\u00e0y.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">C\u00e1c v\u1ecb \u0111\u1ea1i th\u1ea7n nh\u01b0 Cung Y\u1ebft v.v\u2026 can ng\u0103n: \u201cT\u00e2u b\u1ec7 h\u1ea1! M\u1ea5y n\u0103m g\u1ea7n \u0111\u00e2y th\u01b0\u1eddng b\u1ecb m\u1ea5t m\u00f9a, nh\u00e2n d\u00e2n c\u01a1 c\u1ef1c, l\u1ea1i th\u00eam gi\u1eb7c gi\u00e3 bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng nhi\u1ec5u lo\u1ea1n, chi\u1ebfn s\u1ef1 v\u1eabn c\u00f2n \u0111\u00f3, v\u00ec sao ta l\u1ea1i v\u00f4 c\u1edb b\u1eaft b\u1edb nh\u00e2n d\u00e2n ph\u1ea3i c\u1ef1c kh\u1ed5 x\u00e2y d\u1ef1ng nh\u1eefng ng\u00f4i nh\u00e0 v\u00f4 d\u1ee5ng \u1ea5y!\u201d.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Nghe n\u00f3i v\u1eady, vua bu\u1ed3n b\u00e3 v\u00f4 c\u00f9ng, bi\u1ebft c\u00e1c v\u1ecb c\u1eadn th\u1ea7n kh\u00f4ng tin Tam b\u1ea3o; vua than: \u201cQu\u1ea3 nh\u00e2n v\u00ec kh\u00f4ng c\u00f3 \u0111\u1ee9c ti\u1ebfp nh\u1eadn ngai v\u00e0ng, tr\u1eddi \u0111\u1ea5t ch\u1eb3ng thu\u1eadn, nh\u00e2n d\u00e2n kh\u00f4ng y\u00ean, cho n\u00ean b\u1ec1 t\u00f4i tr\u00e1i l\u1ec7nh kh\u00f4ng nghe theo; ai c\u00f3 th\u1ec3 d\u00f9ng ph\u00e1p thu\u1eadt g\u00ec d\u1eabn d\u1ee5 cho ng\u01b0\u1eddi ngu hi\u1ec3u kh\u00f4ng?\u201d Vua ban l\u1eddi k\u00eau g\u1ecdi \u1ea5y \u0111\u00e3 l\u00e2u m\u00e0 v\u1eabn kh\u00f4ng th\u1ea5y ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o \u1ee9ng gi\u00fap. \u0110\u1ebfn n\u0103m th\u1ee9 m\u01b0\u1eddi s\u00e1u, b\u1ed7ng nhi\u00ean c\u00f3 v\u1ecb quan n\u1ed9i s\u1eed t\u00ean l\u00e0 Ph\u00e1c Y\u1ebfm \u0110\u1ed9c (hay c\u00f2n g\u1ecdi l\u00e0 D\u1ecb Th\u1ee9 \u0110\u1ed1n, ho\u1eb7c g\u1ecdi l\u00e0 C\u01b0 Th\u1ee9 \u0110\u1ed1n) m\u1edbi hai m\u01b0\u01a1i s\u00e1u tu\u1ed5i, l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi ngay th\u1eb3ng, trung th\u1ef1c, h\u1ecdc v\u1ea5n uy\u00ean th\u00e2m, trung d\u0169ng ngh\u0129a kh\u00ed, mu\u1ed1n gi\u00fap nguy\u1ec7n l\u1edbn c\u1ee7a vua, n\u00ean m\u1edbi ng\u1ea7m t\u00e2u v\u1edbi vua r\u1eb1ng:<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">&#8211; B\u1ec7 h\u1ea1 n\u1ebfu mu\u1ed1n ph\u00e1t huy Ph\u1eadt gi\u00e1o th\u00ec xin cho th\u1ea7n gi\u1ea3 truy\u1ec1n l\u1ec7nh vua \u0111\u1ebfn c\u00e1c c\u01a1 quan qu\u1eadn huy\u1ec7n r\u1eb1ng, vua mu\u1ed1n cho truy\u1ec1n b\u00e1 Ph\u1eadt ph\u00e1p, nghe nh\u01b0 v\u1eady c\u00e1c qu\u1ea7n th\u1ea7n s\u1ebd can ng\u0103n. L\u00fac \u1ea5y, vua ban l\u1ec7nh r\u1eb1ng: \u201cTr\u1eabm kh\u00f4ng ban l\u1ec7nh n\u00e0y\u201d. C\u00f3 ai gi\u1ea3 ban l\u1ec7nh \u1ea5y sao? Khi \u0111\u00f3, c\u00e1c v\u1ecb quan kia s\u1ebd h\u1ecfi t\u1ed9i c\u1ee7a th\u1ea7n, th\u1ea7n s\u1ebd tr\u00ecnh b\u00e0y cho nh\u1eefng v\u1ecb kia kh\u00e2m ph\u1ee5c.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Vua n\u00f3i:<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">&#8211; Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kia v\u1ed1n \u01b0\u01a1ng ng\u1ea1nh, c\u1ed1ng cao ng\u00e3 m\u1ea1n, d\u00f9 gi\u1ebft khanh th\u00ec ch\u1eafc g\u00ec h\u1ecd khu\u1ea5t ph\u1ee5c?<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Quan n\u1ed9i s\u1eed n\u00f3i:<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">&#8211; L\u1eddi d\u1ea1y c\u1ee7a b\u1eadc \u0110\u1ea1i Th\u00e1nh tr\u1eddi th\u1ea7n \u0111\u1ec1u ph\u1ee5ng h\u00e0nh. N\u1ebfu hi sinh m\u1ed9t v\u1ecb quan nh\u1ecf m\u00e0 c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ef1 thay \u0111\u1ed5i l\u1edbn th\u00ec c\u0169ng n\u00ean l\u00e0m. N\u1ebfu qu\u1ea3 th\u1eadt c\u00f3 s\u1ef1 thay \u0111\u1ed5i nh\u01b0 th\u1ebf th\u00ec ai d\u00e1m ch\u1ed1ng tr\u00e1i, c\u1ed1ng cao ng\u00e3 m\u1ea1n.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Vua n\u00f3i:<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">&#8211; Tr\u1eabm mu\u1ed1n l\u00e0m ph\u00e1t tri\u1ec3n \u0111i\u1ec1u t\u1ed1t, ch\u1ea5m d\u1ee9t vi\u1ec7c x\u1ea5u, nh\u1eefng k\u1ebb ph\u1ea3n t\u1eb7c, trung th\u1ea7n c\u00f3 th\u1ec3 kh\u00f4ng b\u1ecb t\u1ed5n th\u01b0\u01a1ng sao?<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Quan n\u1ed9i s\u1eed n\u00f3i:<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">&#8211; Th\u1ea7n t\u1ef1 gi\u1ebft m\u00ecnh \u0111\u1ec3 th\u00e0nh t\u1ef1u \u0111\u1ea1o l\u00ed l\u00e0m ng\u01b0\u1eddi v\u00e0 khu\u00f4n ph\u00e9p cho qu\u1ea7n th\u1ea7n v\u00e0 nh\u00e2n d\u00e2n. Hu\u1ed1ng g\u00ec m\u1eb7t tr\u1eddi tr\u00ed tu\u1ec7 c\u1ee7a Ph\u1eadt th\u01b0\u1eddng chi\u1ebfu s\u00e1ng, khi\u1ebfn v\u01b0\u01a1ng v\u1ecb c\u00e0ng th\u00eam l\u00e2u d\u00e0i. Ng\u00e0y m\u1ea5t c\u0169ng gi\u1ed1ng n\u0103m sinh v\u1eady. Nh\u00e0 vua h\u1ebft s\u1ee9c khen ng\u1ee3i r\u1eb1ng: \u201c\u00d4ng l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi b\u00ecnh th\u01b0\u1eddng m\u00e0 t\u00e2m \u00fd th\u00f4ng minh\u201d. R\u1ed3i vua c\u00f9ng Y\u1ec3m \u0110\u1ed9c k\u1ebft th\u1ec7 nguy\u1ec7n l\u1edbn. Vua li\u1ec1n truy\u1ec1n l\u1ec7nh cho x\u00e2y ch\u00f9a \u1edf khu r\u1eb1ng Thi\u00ean C\u1ea3nh, ng\u01b0\u1eddi ch\u1ea5p s\u1ef1 ph\u1ee5ng th\u00e1nh ch\u1ec9 kh\u1edfi c\u00f4ng x\u00e2y d\u1ef1ng. vi\u1ec7c n\u00e0y \u0111\u1ebfn tai c\u1ee7a qu\u1ea7n th\u1ea7n, h\u1ecd li\u1ec1n can ng\u0103n.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Vua n\u00f3i:<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">&#8211; Tr\u1eabm kh\u00f4ng \u0111\u01b0a ra l\u1ec7nh n\u00e0y.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Y\u1ec3m \u0110\u1ed9c n\u00f3i:<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">&#8211; Th\u1ea7n c\u1ed1 \u00fd l\u00e0m vi\u1ec7c n\u00e0y. N\u1ebfu khi\u1ebfn cho Ph\u1eadt ph\u00e1p l\u01b0u h\u00e0nh th\u00ec \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e1i b\u00ecnh, nh\u00e2n d\u00e2n an l\u1ea1c v\u00e0 c\u00f3 l\u1ee3i \u00edch tr\u1ecb n\u01b0\u1edbc gi\u00fap \u0111\u1eddi. T\u00f4i l\u00e0m cho \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc l\u1edbn m\u1ea1nh m\u00e0 c\u00f3 t\u1ed9i sao?<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">B\u1ea5y gi\u1edd, vua cho nh\u00f3m h\u1ecdp t\u1ea5t c\u1ea3 qu\u1ea7n th\u1ea7n l\u1ea1i \u0111\u1ec3 h\u1ecfi v\u1ec1 vi\u1ec7c \u0111\u00f3. L\u00fac \u1ea5y, h\u1ecd \u0111\u1ec1u n\u00f3i: \u201cNg\u00e0y nay th\u1ea5y t\u0103ng \u0111\u1ed3 c\u1ea1o b\u1ecf r\u00e2u t\u00f3c, m\u1eb7c \u00e1o ho\u1ea1i s\u1eafc, nh\u00e2n d\u00e2n c\u00f9ng b\u00e0n t\u00e1n cho r\u1eb1ng, c\u00f3 \u0111i\u1ec1u kh\u00e1c l\u1ea1 v\u00e0 \u0111\u1ea1o n\u00e0y ch\u1eb3ng ph\u1ea3i ch\u00fang ta th\u01b0\u1eddng th\u1ea5y. N\u1ebfu v\u1ed9i theo s\u1ee3 sau n\u00e0y s\u1ebd h\u1ed1i h\u1eadn, ch\u00fang th\u1ea7n ph\u1ea1m t\u1ed9i ch\u1ebft c\u0169ng kh\u00f4ng d\u00e1m thu\u1eadn theo chi\u1ebfu ch\u1ec9\u201d. Y\u1ec3m \u0110\u1ed9c m\u1ea1nh d\u1ea1n n\u00f3i: \u201cL\u1eddi b\u00e0n t\u00e1n c\u1ee7a qu\u1ea7n th\u1ea7n kh\u00f4ng \u0111\u00fang\u201d. Ph\u00e0m c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi phi th\u01b0\u1eddng sau m\u1edbi c\u00f3 vi\u1ec7c phi th\u01b0\u1eddng. T\u00f4i nghe Ph\u1eadt ph\u00e1p th\u00e2m s\u00e2u m\u1ea7u nhi\u1ec7m n\u00ean kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng truy\u1ec1n b\u00e1. V\u1ea3 l\u1ea1i, chim y\u1ebfn, t\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2u th\u1ec3 bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u00ed cao c\u1ee7a chim h\u1ed3ng, chim h\u1ed9c \u01b0!\u201d.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Vua b\u1ea3o:<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">&#8211; L\u1eddi n\u00f3i c\u1ee7a m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi v\u1eefng ch\u1eafc kh\u00f4ng th\u1ec3 thay \u0111\u1ed5i \u0111\u01b0\u1ee3c, ch\u1ec9 c\u00f3 m\u00ecnh \u00f4ng n\u00f3i kh\u00e1c, ta kh\u00f4ng theo c\u1ea3 hai.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Vua li\u1ec1n h\u1ea1 l\u1ec7nh cho ng\u01b0\u1eddi gi\u1ebft Y\u1ec3m \u0110\u1ed9c. Y\u1ec3m \u0110\u1ed9c nh\u00ecn l\u00ean tr\u1eddi th\u1ec7 r\u1eb1ng: \u201cT\u00f4i v\u00ec Ph\u1eadt ph\u00e1p m\u00e0 m\u1ea5t m\u1ea1ng, mong r\u1eb1ng s\u1ebd c\u00f3 nhi\u1ec1u l\u1ee3i \u00edch do ngh\u0129a c\u1eed n\u00e0y; n\u1ebfu \u0110\u1ee9c Ph\u1eadt c\u00f3 th\u1ea7n th\u00f4ng, \u0111\u1ebfn khi con ch\u1ebft s\u1ebd hi\u1ec7n nhi\u1ec1u \u0111i\u1ec1m l\u1ea1\u201d. \u0110\u1ebfn l\u00fac ch\u00e9m \u0111\u1ea7u \u00f4ng ta th\u00ec c\u00e1i \u0111\u1ea7u bay \u0111\u1ebfn n\u00fai Kim C\u01b0\u01a1ng r\u01a1i xu\u1ed1ng, c\u00f3 s\u1eefa tr\u1eafng t\u1eeb trong \u0111\u00f3 phun ra cao m\u1ea5y ch\u1ee5c tr\u01b0\u1ee3ng, \u00e1nh s\u00e1ng m\u1eb7t tr\u1eddi b\u1ed7ng nhi\u00ean t\u1ed1i s\u1ea9m, tr\u1eddi m\u01b0a hoa b\u00e1u, \u0111\u1ea5t \u0111ai ch\u1ea5n \u0111\u1ed9ng; t\u1ea5t c\u1ea3 vua, quan v\u00e0 nh\u00e2n d\u00e2n \u0111\u1ec1u kinh s\u1ee3 s\u1ef1 bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i c\u1ee7a tr\u1eddi, h\u1ecd th\u01b0\u01a1ng x\u00f3t nh\u1eefng v\u1ecb quan tr\u1ecdng ph\u00e1p m\u1ea5t m\u1ea1ng kh\u00f3c g\u00e0o th\u1ea3m thi\u1ebft. C\u00e1c qu\u1ea7n th\u1ea7n thu\u1eadn theo m\u1ec7nh vua \u0111em thi th\u1ec3 \u0111\u1ebfn l\u00e0m l\u1ec5 mai t\u00e1ng \u1edf n\u00fai Kim C\u01b0\u01a1ng. Khi \u0111\u1ebfn n\u01a1i, vua quan th\u1ec1 r\u1eb1ng: \u201cT\u1eeb nay v\u1ec1 sau s\u1ebd ph\u1ee5ng th\u1edd Ph\u1eadt, qui y t\u0103ng, n\u1ebfu ai ph\u1ea1m l\u1eddi th\u1ec1 s\u1ebd b\u1ecb thi\u00ean th\u1ea7n qu\u1ec9 v\u1eadt h\u1ea1i ch\u1ebft\u201d. Ng\u01b0\u1eddi qu\u00e2n t\u1eed n\u00f3i: \u201cB\u1eadc \u0110\u1ea1i th\u00e1nh \u1ee9ng theo v\u1eadn s\u1ed1 tr\u0103m ngh\u00ecn n\u0103m, l\u00f2ng nh\u00e2n t\u1eeb ph\u00e1t kh\u1edfi ph\u00fac l\u00e0nh, ngh\u0129a c\u1eed bi\u1ebfn th\u00e0nh \u0111i\u1ec1m t\u1ed1t, kh\u00f4ng g\u00ec m\u00e0 kh\u00f4ng c\u1ea3m \u1ee9ng, tr\u1eddi \u0111\u1ea5t dung h\u00f2a, \u00e2m d\u01b0\u01a1ng ch\u1ea5n \u0111\u1ed9ng \u0111\u1ebfn qu\u1ec9 th\u1ea7n, hu\u1ed1ng g\u00ec \u0111\u1ed1i v\u1edbi lo\u00e0i ng\u01b0\u1eddi! Ph\u00e0m ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 l\u00f2ng tin \u0111\u1ed1i v\u1edbi \u0111\u1ea1o th\u00ec tr\u1eddi \u0111\u1ea5t kh\u00f4ng th\u1ec3 kh\u00f4ng c\u1ea3m \u1ee9ng; nh\u01b0 th\u1ebf th\u00ec c\u00f4ng lao s\u1ebd th\u00e0nh t\u1ef1u, s\u1ef1 nghi\u1ec7p s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c r\u1ed9ng l\u1edbn. V\u00ed nh\u01b0 c\u00f3 \u0111i\u1ec1u t\u1ed1t th\u00ec v\u00ec ngh\u0129a c\u1eed m\u00e0 xem th\u00e2n m\u1ea1ng nh\u01b0 n\u00fai th\u00e1i nh\u1eb9 t\u1ef1a l\u00f4ng h\u1ed3ng. Oanh li\u1ec7t thay! Ng\u00e0i \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ebft \u0111\u00fang nh\u01b0 s\u1edf nguy\u1ec7n. N\u0103m \u0111\u00f3, vua h\u1ea1 l\u1ec7nh c\u1ea5m s\u00e1t sinh (c\u0103n c\u1ee9 theo b\u1ed9 Qu\u1ed1c S\u1eed v\u00e0 C\u1ed5 Ch\u01b0 Truy\u1ec7n Th\u01b0\u01a1ng L\u01b0\u1ee3ng m\u00e0 thu\u1eadt l\u1ea1i).<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">N\u0103m th\u1ee9 hai m\u01b0\u01a1i m\u1ed1t, vua cho ch\u1eb7t c\u00e2y \u1edf r\u1eebng Thi\u00ean C\u1ea3nh \u0111\u1ec3 x\u00e2y d\u1ef1ng tinh x\u00e1, l\u00fac qu\u00e9t d\u1ecdn, th\u1ea5y tr\u00ean m\u1eb7t \u0111\u1ea5t c\u00f3 m\u1ed9t c\u1ee5c \u0111\u00e1 t\u1ea3ng k\u00ea ch\u00e2n c\u1ed9t, kh\u00e1m \u0111\u00e1 v\u00e0 b\u1eadc th\u1ec1m. Qu\u1ea3 th\u1eadt ng\u00e0y x\u01b0a \u1edf \u0111\u00e2y \u0111\u00e3 c\u00f3 n\u1ec1n ch\u00f9a c\u0169 v\u00e0 c\u1ed9t k\u00e8o \u0111\u1ec1u l\u00e0m g\u1ed7 c\u1ee7a khu r\u1eebng n\u00e0y. Khi th\u1ee3 l\u00e0m tinh x\u00e1 xong, vua truy\u1ec1n ng\u00f4i v\u1ecb cho ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c, r\u1ed3i xu\u1ea5t gia l\u00e0m t\u0103ng, \u0111\u1ed5i t\u00ean l\u00e0 Ph\u00e1p Kh\u00f4ng. Ng\u00e0i lu\u00f4n ngh\u0129 nh\u1edb ba y v\u00e0 b\u00ecnh b\u00e1t, \u00fd ch\u00ed cao xa, bi tr\u00ed song to\u00e0n; nh\u00e2n \u0111\u00f3 \u0111\u1eb7t t\u00ean ch\u00f9a l\u00e0 \u0110\u1ea1i V\u01b0\u01a1ng H\u01b0ng Lu\u00e2n t\u1ef1; v\u00ec \u0111\u1ea1i v\u01b0\u01a1ng \u1edf n\u01a1i \u0111\u00f3. \u0110\u00e2y l\u00e0 ng\u00f4i ch\u00f9a \u0111\u01b0\u1ee3c s\u00e1ng l\u1eadp \u0111\u1ea7u ti\u00ean \u1edf n\u01b0\u1edbc T\u00e2n La. V\u01b0\u01a1ng phi c\u0169ng k\u00ednh ng\u01b0\u1ee1ng Ph\u1eadt ph\u00e1p xu\u1ea5t gia l\u00e0m ni \u1edf ch\u00f9a V\u0129nh H\u01b0ng. T\u1eeb \u0111\u00f3, Ph\u1eadt ph\u00e1p \u0111\u01b0\u1ee3c truy\u1ec1n b\u00e1 r\u1ed9ng r\u00e3i. Th\u1ee5y hi\u1ec7u c\u1ee7a vua l\u00e0 Ph\u00e1p H\u01b0ng, ch\u1eb3ng ph\u1ea3i khen ng\u1ee3i su\u00f4ng. V\u1ec1 sau, m\u1ed7i khi \u0111\u1ebfn ng\u00e0y gi\u1ed7 c\u1ee7a Y\u1ec3m \u0110\u1ed9c, \u0111\u1ec1u t\u1ed5 ch\u1ee9c t\u1ea1i ch\u00f9a H\u01b0ng Lu\u00e2n. Vua truy phong Y\u1ec3m \u0110\u1ed9c ngang v\u1edbi c\u00e1c b\u1eadc v\u01b0\u01a1ng t\u00f4n th\u1eddi x\u01b0a. T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng Kim L\u01b0\u01a1ng tin Ph\u1eadt ph\u00e1p, cho hai c\u00f4 can g\u00e1i t\u00ean l\u00e0 Hoa B\u1ea3o v\u00e0 Li\u00ean B\u1ea3o v\u00e0o ph\u1ee5c v\u1ee5 trong ng\u00f4i ch\u00f9a n\u00e0y. L\u1ea1i nh\u1eefng v\u1ecb quan ch\u1ed1ng \u0111\u1ed1i vua d\u00f9 \u0111\u1ecba v\u1ecb cao hay th\u1ea5p, hai h\u1ea1ng ng\u01b0\u1eddi h\u00e8n k\u00e9m \u1ea5y \u0111\u1ebfn nay v\u1eabn c\u00f2n ph\u1ee5c d\u1ecbch. T\u00f4i \u0111i v\u1ec1 \u0110\u00f4ng \u0110\u00f4, l\u00ean \u0111\u1ec9nh n\u00fai Kim C\u01b0\u01a1ng th\u1ea5y n\u1ea5m m\u1ed9 qu\u1ea1nh qu\u1ebd, b\u00f9i ng\u00f9i kh\u00f4ng th\u1ec3 t\u1ef1 ki\u1ec1m ch\u1ebf \u0111\u01b0\u1ee3c. Ng\u00e0y h\u00f4m \u1ea5y nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u1ea9n c\u01b0 trong n\u00fai nh\u00f3m h\u1ecdp \u0103n u\u1ed1ng. T\u00f4i h\u1ecfi h\u1ecd, t\u1ea1i sao c\u00f3 b\u1eefa ti\u1ec7c n\u00e0y? H\u1ecd b\u1ea3o: \u201cH\u00f4m nay l\u00e0 ng\u00e0y gi\u1ed7 m\u1ed9t v\u1ecb quan \u0111\u00e3 m\u1ea5t t\u1eeb l\u00e2u, nh\u01b0ng ch\u00fang t\u00f4i ngh\u0129 nh\u1edb \u00e2n s\u00e2u c\u1ee7a v\u1ecb \u1ea5y m\u00e0 l\u00e0m b\u1eefa ti\u1ec7c n\u00e0y\u201d. C\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o v\u0103n bia c\u1ee7a s\u01b0 A \u0110\u1ea1o, vua Ph\u00e1p H\u01b0ng khi xu\u1ea5t gia ph\u00e1p danh l\u00e0 Ph\u00e1p V\u00e2n, ph\u00e1p t\u1ef1 l\u00e0 Ph\u00e1p Kh\u00f4ng. Nay c\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o b\u1ed9 Qu\u1ed1c s\u1eed v\u00e0 Th\u00f9 d\u1ecb truy\u1ec7n ph\u00e2n chia th\u00e0nh hai truy\u1ec7n. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u01b0a th\u00edch chuy\u1ec7n x\u01b0a xin h\u00e3y x\u00e9t k\u1ec9.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ghi ch\u00fa:<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u0110\u1ea1i kh\u00e1i nh\u00e0 vua ban h\u00e0nh ch\u00ednh s\u00e1ch t\u00f4n gi\u00e1o cho th\u1ea7n d\u00e2n c\u1ed1t \u0111em l\u1ea1i s\u1ef1 t\u1ed1t l\u00e0nh cho h\u1ecd, kh\u00f4ng v\u1ecb vua n\u00e0o kh\u00f4ng lo tr\u01b0\u1edbc d\u00e2n, xem c\u00f3 l\u1ee3i hay kh\u00f4ng l\u1ee3i, tin hay kh\u00f4ng tin vi\u1ec7c \u1ea5y. V\u00ec th\u1ebf, Nguy\u00ean T\u00f4n tuy mu\u1ed1n ph\u00e1t kh\u1edfi Ph\u1eadt gi\u00e1o, do trong tri\u1ec1u c\u00f3 tr\u1edf ng\u1ea1i n\u00ean s\u1ef1 truy\u1ec1n b\u00e1 b\u1ecb ch\u1eadm tr\u1ec5. Nh\u01b0ng ng\u00e0i n\u01b0\u01a1ng v\u00e0o nguy\u1ec7n l\u1ef1c c\u1ee7a m\u00ecnh, ng\u00f4i v\u1ecb cao qu\u00ed; l\u1ea1i nh\u1edd hi\u1ec1n th\u1ea7n khuy\u00ean nh\u1eafc, m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 \u0111em nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u t\u1ed1t \u0111\u1eb9p l\u00e0m l\u1ee3i \u00edch thi\u00ean h\u1ea1. Ng\u00e0i c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c s\u00e1nh ngang v\u1edbi H\u00e1n Minh \u0111\u1ebf. Th\u1eadt v\u0129 \u0111\u1ea1i thay! T\u1ea1i sao c\u00f3 l\u1eddi can gi\u00e1n r\u1eb1ng: \u201cL\u1ea5y L\u01b0\u01a1ng V\u0169 \u0111\u1ebf m\u00e0 so v\u1edbi ng\u00e0i th\u00ec kh\u00f4ng h\u1ee3p\u201d. Vua L\u01b0\u01a1ng V\u0169 \u0111\u1ebf l\u1ea5y \u0111\u1ecba v\u1ecb ch\u1ee7 c\u1ee7a mu\u00f4n d\u00e2n m\u00e0 r\u1ea5t gi\u1ed1ng t\u00f4i t\u1edb c\u1ee7a ch\u00f9a, n\u00ean s\u1ef1 nghi\u1ec7p \u0111\u1ebf v\u01b0\u01a1ng b\u1ecb ch\u1ea5m d\u1ee9t, C\u00f2n ng\u00e0i Ph\u00e1p Kh\u00f4ng th\u00ec truy\u1ec1n ng\u00f4i l\u1ea1i cho ng\u01b0\u1eddi n\u1ed1i d\u00f5i, t\u1ef1 m\u00ecnh xu\u1ea5t gia l\u00e0m sa-m\u00f4n, c\u00f3 kh\u00f3 g\u00ec \u0111\u1ed1i v\u1edbi ta \u0111\u00e2u! Y\u1ec3m \u0110\u1ed9c t\u1eebng cho r\u1eb1ng, l\u00e0m vua hay t\u00ec-kheo ch\u1ec9 kh\u00e1c nhau h\u00ecnh t\u01b0\u1edbng m\u00e0 b\u1ea3n th\u1ec3 l\u00e0 m\u1ed9t. Nh\u01b0 d\u00f9ng tay ph\u1ee7i s\u1ea1ch m\u00e2y m\u1edd th\u00ec tu\u1ec7 nh\u1eadt c\u1ee7a t\u00ednh kh\u00f4ng hi\u1ec3n b\u00e0y \u0111\u1ec1u nh\u1edd c\u00f4ng lao c\u1ee7a Y\u1ec3m \u0110\u1ed9c.<\/p>\n<h4 style=\"text-align: justify;\">8. Th\u00edch Ph\u00e1p V\u00e2n<\/h4>\n<p style=\"text-align: justify;\">S\u01b0 t\u00ean t\u1ee5c l\u00e0 C\u00f4ng L\u0103ng T\u00f4ng, th\u1ee5y hi\u1ec7u Ch\u00e2n H\u01b0ng. S\u01b0 l\u00e0 con c\u1ee7a vua C\u00e1t V\u0103n, c\u0169ng l\u00e0 ch\u00e1u g\u1ecdi vua Ph\u00e1p H\u01b0ng b\u1eb1ng b\u00e1c. M\u1eb9 s\u01b0 h\u1ecd Kim, n\u0103m b\u1ea3y tu\u1ed5i s\u01b0 l\u00ean ng\u00f4i. S\u01b0 l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi nh\u00e2n t\u1eeb \u0111\u1ed9 l\u01b0\u1ee3ng, ch\u00ednh t\u00edn, ph\u1ee5ng th\u1edd Tam b\u1ea3o, k\u00ednh n\u1ec3 ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec1n thi\u1ec7n, tr\u1eeb \u00e1c di\u1ec7t t\u00e0. Sau khi l\u00ean ng\u00f4i \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ea3y n\u0103m, ch\u00f9a H\u01b0ng Lu\u00e2n[86] m\u1edbi x\u00e2y xong, s\u01b0 cho ng\u01b0\u1eddi xu\u1ea5t gia l\u00e0m t\u0103ng ni. N\u0103m th\u1ee9 t\u00e1m, s\u01b0 ra l\u1ec7nh cho ng\u00e0i \u0110\u1ea1i A, Xan Th\u1ea5t Phu bi\u00ean t\u1eadp t\u1ea5t c\u1ea3 v\u0103n th\u01b0 trong n\u01b0\u1edbc, so\u1ea1n th\u00e0nh l\u1ecbch s\u1eed \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc. N\u0103m th\u1ee9 m\u01b0\u1eddi hai, vua L\u01b0\u01a1ng sai s\u1ee9 gi\u1ea3 v\u00e0 du h\u1ecdc t\u0103ng Gi\u00e1c \u0110\u1ee9c[87] th\u1ec9nh x\u00e1-l\u1ee3i Ph\u1eadt v\u1ec1 n\u01b0\u1edbc. Vua n\u01b0\u1edbc Cao-li sai qu\u1ea7n th\u1ea7n ra tr\u01b0\u1edbc \u0111\u01b0\u1eddng cung nghinh v\u1ec1 ch\u00f9a H\u01b0ng Lu\u00e2n. N\u0103m th\u1ee9 m\u01b0\u1eddi b\u1ed1n, vua ra l\u1ec7nh cho quan th\u1ee9 s\u1eed x\u00e2y d\u1ef1ng cung \u0111i\u1ec7n m\u1edbi \u1edf ph\u00eda \u0111\u00f4ng Nguy\u1ec7t th\u00e0nh. Ho\u00e0ng Long[88] b\u1ed7ng nhi\u00ean xu\u1ea5t hi\u1ec7n tr\u00ean m\u1ea3nh \u0111\u1ea5t d\u1ef1 tr\u00f9 x\u00e2y d\u1ef1ng cung \u0111i\u1ec7n \u1ea5y, n\u00ean vua nghi ng\u1ea1i v\u00e0 \u0111\u1ed5i l\u1ea1i x\u00e2y d\u1ef1ng ch\u00f9a, \u0111\u1eb7t t\u00ean l\u00e0 ch\u00f9a Ho\u00e0ng Long. N\u0103m th\u1ee9 hai m\u01b0\u01a1i s\u00e1u, vua n\u01b0\u1edbc Tr\u1ea7n sai s\u1ee9 l\u00e0 L\u01b0u T\u01b0 v\u00e0 t\u0103ng Minh Qu\u00e1n mang kinh lu\u1eadn g\u1ed3m b\u1ea3y tr\u0103m quy\u1ec3n sang Cao-li. N\u0103m th\u1ee9 hai m\u01b0\u01a1i b\u1ea3y, hai ng\u00f4i ch\u00f9a K\u00ec Vi\u00ean, Th\u1eadt T\u1ebf m\u1edbi x\u00e2y d\u1ef1ng xong. C\u00f9ng l\u00fac \u1ea5y ch\u00f9a Ho\u00e0ng Long c\u0169ng v\u1eeba x\u00e2y xong. Th\u00e1ng m\u01b0\u1eddi n\u0103m th\u1ee9 ba m\u01b0\u01a1i ba, vua v\u00ec c\u00e1c chi\u1ebfn s\u0129 tr\u1eadn vong thi\u1ebft h\u1ed9i B\u00e1t Quan Trai \u1edf b\u00ean ngo\u00e0i ch\u00f9a, su\u1ed1t b\u1ea3y ng\u00e0y m\u1edbi ho\u00e0n m\u00e3n. N\u0103m th\u1ee9 ba m\u01b0\u01a1i l\u0103m, vua cho \u0111\u00fac t\u01b0\u1ee3ng Ph\u1eadt cao m\u1ed9t tr\u01b0\u1ee3ng s\u00e1u \u1edf ch\u00f9a Ho\u00e0ng Long.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ho\u1eb7c c\u00f3 thuy\u1ebft t\u01b0\u01a1ng truy\u1ec1n r\u1eb1ng: \u201cThuy\u1ec1n c\u1ee7a vua A-d\u1ee5c[89] ch\u1edf v\u00e0ng r\u00f2ng \u0111\u1ebfn Ti Ph\u1ed1 g\u00f3p v\u00e0o \u0111\u1ec3 \u0111\u00fac t\u01b0\u1ee3ng \u1ea5y\u201d. L\u1eddi n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c ghi l\u1ea1i \u1edf trong truy\u1ec7n T\u1eeb T\u1ea1ng. N\u0103m th\u1ee9 ba m\u01b0\u01a1i s\u00e1u, t\u01b0\u1ee3ng Ph\u1eadt cao m\u1ed9t tr\u01b0\u1ee3ng s\u00e1u kia r\u01a1i l\u1ec7 ch\u1ea3y \u0111\u1ebfn ch\u00e2n. N\u0103m th\u1ee9 ba m\u01b0\u01a1i b\u1ea3y, v\u00e0o ng\u00e0y m\u00f9ng 1 th\u00e1ng 1 d\u00e2ng Nguy\u00ean Hoa l\u00e0m Ti\u00ean Lang. Ban \u0111\u1ea7u, vua v\u00e0 qu\u1ea7n th\u1ea7n lo l\u1eafng kh\u00f4ng bi\u1ebft ch\u1ecdn ng\u01b0\u1eddi n\u00e0o, h\u1ecd mu\u1ed1n c\u1eed t\u1eebng \u0111o\u00e0n ng\u01b0\u1eddi \u0111i kh\u1eafp n\u01a1i \u0111\u1ec3 t\u00ecm ki\u1ebfm ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 d\u00e1ng d\u1ea5p gi\u1ed1ng nh\u01b0 v\u1eady v\u00e0 ti\u1ebfn c\u1eed \u0111\u1ec3 tr\u1ecdng d\u1ee5ng h\u1ecd. Cu\u1ed1i c\u00f9ng h\u1ecd ch\u1ecdn \u0111\u01b0\u1ee3c hai m\u1ef9 n\u1eef, m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi t\u00ean Nam V\u00f4, ng\u01b0\u1eddi kia t\u00ean Tu\u1ea5n Trinh. \u0110\u1ee9ng tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e1m \u0111\u00f4ng h\u01a1n ba tr\u0103m ng\u01b0\u1eddi, hai c\u00f4 g\u00e1i tranh nhau cho m\u00ecnh l\u00e0 \u0111\u1eb9p h\u01a1n. L\u00fac b\u1ea5y gi\u1edd, Tu\u1ea5n Trinh d\u1eaft Nam V\u00f4 \u0111i, \u00e9p u\u1ed1ng r\u01b0\u1ee3u \u0111\u1ebfn say m\u00e8m r\u1ed3i x\u00f4 xu\u1ed1ng s\u00f4ng gi\u1ebft ch\u1ebft. M\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi th\u1ea5y vi\u1ec7c \u1ea5y b\u1ea5t b\u00ecnh b\u1ecf \u0111i. Sau \u0111\u00f3 kh\u00f4ng l\u00e2u, h\u1ecd l\u1ea1i ch\u1ecdn \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi nam c\u00f3 dung m\u1ea1o xinh \u0111\u1eb9p thoa ph\u1ea5n, b\u00f4i son r\u1ed3i \u0111\u01b0a l\u00ean l\u00e0m Hoa Lang. M\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi nh\u00f3m h\u1ecdp l\u1ea1i; c\u00f3 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi nghi\u00ean c\u1ee9u \u0111\u1ea1o ngh\u0129a, c\u00f3 k\u1ebb c\u00f9ng nhau vui v\u1ebb ca h\u00e1t, ngao du s\u01a1n th\u1ee7y, kh\u00f4ng ch\u1ed7 n\u00e0o m\u00e0 h\u1ecd kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn. Do v\u1eady, m\u1edbi bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ef1 ch\u00ednh, t\u00e0 c\u1ee7a m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi. T\u1eeb \u0111\u00f3, h\u1ecd ch\u1ecdn ra ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i gi\u1ecfi \u0111\u1ec3 ti\u1ebfn c\u1eed l\u00ean tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh. N\u00ean trong b\u1ed9 Kim \u0111\u1ea1i v\u1ea5n th\u1ebf k\u00ed ghi: \u201cB\u1eadc hi\u1ec1n gi\u00fap trung th\u1ea7n, t\u1eeb \u0111\u00f3 m\u00e0 c\u00f3 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi t\u00e0i v\u00e0 t\u01b0\u1edbng gi\u1ecfi xu\u1ea5t hi\u1ec7n\u201d. L\u1eddi t\u1ef1a bia Loan Lang, Th\u00f4i Ch\u00ed Vi\u1ec5n ghi: \u201cTrong n\u01b0\u1edbc c\u00f3 \u0111\u1ea1o vi di\u1ec7u, g\u1ecdi l\u00e0 \u201cPhong L\u01b0u\u201d. \u0110\u1ea1o \u1ea5y bao tr\u00f9m c\u1ea3 Tam gi\u00e1o[90], h\u00f3a \u0111\u1ed9 ch\u00fang sinh. V\u1ea3 l\u1ea1i, \u1edf nh\u00e0 th\u00ec hi\u1ebfu v\u1edbi m\u1eb9 cha, ra ngo\u00e0i th\u00ec trung v\u1edbi n\u01b0\u1edbc l\u00e0 \u00fd ch\u1ec9 c\u1ee7a L\u1ed7 T\u01b0 Kh\u00e2u[91]. \u0110\u1ed1i v\u1edbi ph\u00e1p v\u00f4 vi, ch\u1ec9 l\u00e0m kh\u00f4ng n\u00f3i n\u0103ng l\u00e0 ch\u1ee7 tr\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a Chu Tr\u1ee5 S\u1eed[92]. Kh\u00f4ng l\u00e0m c\u00e1c \u0111i\u1ec1u \u00e1c, ch\u1ec9 l\u00e0m c\u00e1c vi\u1ec7c l\u00e0nh l\u00e0 s\u1ef1 c\u1ea3m h\u00f3a c\u1ee7a th\u00e1i t\u1eed Tr\u00fac C\u00e0n[93]\u201d.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">L\u1ea1i n\u1eefa, b\u1ed9 \u0110\u01b0\u1eddng linh c\u00f4 tr\u1eebng T\u00e2n La qu\u1ed1c k\u00ed ghi: \u201cCh\u1ecdn ra ng\u01b0\u1eddi con, em cao qu\u00ed xinh \u0111\u1eb9p b\u00f4i son, t\u00f4 ph\u1ea5n v\u00e0 trang s\u1ee9c \u0111\u01b0a l\u00ean g\u1ecdi l\u00e0 Hoa Lang. T\u1ea5t c\u1ea3 m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi trong n\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec1u t\u00f4n tr\u1ecdng ng\u01b0\u1eddi n\u00e0y. \u0110\u00e2y l\u00e0 ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p c\u1ea3m h\u00f3a c\u1ee7a vua. T\u1eeb Nguy\u00ean Lang cho \u0111\u1ebfn La M\u1ea1t c\u00f3 h\u01a1n hai tr\u0103m ng\u01b0\u1eddi, trong s\u1ed1 \u0111\u00f3 c\u00f3 b\u1ed1n v\u1ecb ti\u00ean nh\u00e2n r\u1ea5t hi\u1ec1n \u0111\u1ee9c\u201d. V\u1ea3 l\u1ea1i, trong Th\u1ebf k\u00ed ghi: \u201cVua l\u00ean ng\u00f4i l\u00fac c\u00f2n nh\u1ecf, h\u1ebft l\u00f2ng ph\u1ee5ng th\u1edd Ph\u1eadt ph\u00e1p; \u0111\u1ebfn khi tu\u1ed5i gi\u00e0, xu\u1ed1ng t\u00f3c xu\u1ea5t gia l\u00e0 sa-m\u00f4n, m\u1eb7c ph\u00e1p ph\u1ee5c t\u1ef1 l\u1ea5y hi\u1ec7u l\u00e0 Ph\u00e1p V\u00e2n, nghi\u00eam gi\u1eef gi\u1edbi lu\u1eadt, ba nghi\u1ec7p thanh t\u1ecbnh. \u0110\u1ebfn l\u00fac m\u1ea1ng chung, nh\u00e2n d\u00e2n trong n\u01b0\u1edbc l\u00e0m l\u1ec5 an t\u00e1ng ng\u00e0i tr\u00ean ng\u1ecdn n\u00fai ph\u00eda b\u1eafc c\u1ee7a ch\u00f9a Ai C\u00f4ng\u201d. N\u0103m \u0111\u00f3 ph\u00e1p s\u01b0 An H\u00e0m[94] t\u1eeb n\u01b0\u1edbc T\u00f9y \u0111\u1ebfn m\u1edbi truy\u1ec1n b\u00e1 Ph\u1eadt ph\u00e1p r\u1ed9ng r\u00e3i.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ghi ch\u00fa:<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Phong t\u1ee5c \u0111\u1ed1i v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi th\u1ebf gian r\u1ea5t quan tr\u1ecdng v\u1eady. Vua mu\u1ed1n thay \u0111\u1ed5i \u0111\u1ed1i v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec7n t\u1ea1i d\u1ec5 nh\u01b0 d\u00f2ng n\u01b0\u1edbc ch\u1ea3y xu\u00f4i. D\u00f2ng n\u01b0\u1edbc ch\u1ea3y m\u1ea1nh ai c\u00f3 th\u1ec3 ng\u0103n ch\u1eb7n \u0111\u01b0\u1ee3c? L\u00fac \u0111\u1ea7u vua Ch\u00e2n H\u01b0ng L\u1ef1c r\u1ea5t t\u00f4n s\u00f9ng Ph\u1eadt ph\u00e1p, n\u00ean vua thi\u1ebft l\u1eadp Hoa Lang, h\u1ebft th\u1ea3y m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi trong n\u01b0\u1edbc y\u00eau th\u00edch b\u1eaft ch\u01b0\u1edbc theo nh\u01b0 t\u00ecm \u0111\u1ebfn n\u01a1i ch\u00e2u b\u00e1u, nh\u01b0 l\u00ean Xu\u00e2n \u0111\u00e0i, c\u1ea7n ph\u1ea3i n\u01b0\u01a1ng t\u1ef1a b\u1ecf \u00e1c l\u00e0m l\u00e0nh, h\u1ebft l\u00f2ng noi theo gi\u00e1o ngh\u0129a, d\u1ea7n d\u1ea7n ti\u1ebfn \u0111\u1ebfn \u0111\u1ea1o l\u1edbn m\u00e0 th\u00f4i. H\u00e1n Ai \u0111\u1ebf ch\u1ec9 v\u00ec y\u00eau th\u00edch s\u1eafc \u0111\u1eb9p, cho n\u00ean Ban C\u1ed1 n\u00f3i: \u201cS\u1eafc \u0111\u1eb9p l\u00e0m lung lay \u00fd ch\u00ed con ng\u01b0\u1eddi, ch\u1eb3ng ph\u1ea3i ri\u00eang g\u00ec ng\u01b0\u1eddi n\u1eef, b\u1edfi v\u00ec ng\u01b0\u1eddi nam c\u0169ng \u0111\u1eb9p. Do \u0111\u00f3, khi b\u00ecnh lu\u1eadn v\u1ec1 vi\u1ec7c \u1ea5y, kh\u00f4ng th\u1ec3 n\u00f3i l\u00e0 nh\u01b0 nhau \u0111\u01b0\u1ee3c.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ch\u00fa th\u00edch:<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">[1] Ng\u0169 m\u1ee5c \u4e94\u76ee (Cg: ng\u0169 nh\u00e3n): 1. nh\u1ee5c nh\u00e3n, 2. thi\u00ean nh\u00e3n, 3. hu\u1ec7 nh\u00e3n, 4. ph\u00e1p nh\u00e3n, 5. Ph\u1eadt nh\u00e3n.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">[2] T\u1ee9 v\u00f4 ng\u1ea1i gi\u1ea3i \u56db\u7121\u7919\u89e3 (S.catasra\u1e25 pratisa\u1e43vida\u1e25): b\u1ed1n th\u1ee9 n\u0103ng l\u1ef1c l\u00ed gi\u1ea3i (t\u1ee9c tr\u00ed gi\u1ea3i) v\u00e0 n\u0103ng l\u1ef1c di\u1ec5n \u0111\u1ea1t b\u1eb1ng ng\u00f4n ng\u1eef (t\u1ee9c bi\u1ec7n t\u00e0i) m\u1ed9t c\u00e1ch t\u1ef1 do t\u1ef1 t\u1ea1i kh\u00f4ng tr\u1ec7 ng\u1ea1i. B\u1ed1n th\u1ee9 n\u00e0y ddeuf l\u1ea5y tr\u00ed tu\u1ec7 l\u00e0m b\u1ea3n ch\u1ea5t n\u00ean g\u1ecdi l\u00e0 t\u1ee9 v\u00f4 ng\u1ea1i tr\u00ed; n\u1ebfu n\u00f3i theo n\u0103ng l\u1ef1c l\u00ed gi\u1ea3i th\u00ec g\u1ecdi l\u00e0 t\u1ee9 v\u00f4 ng\u1ea1i gi\u1ea3i.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">[3] Tr\u1eddi \u0110\u00e2u-su\u1ea5t \u515c\u7387\u5929 (S:Tu\u1e63ita): m\u1ed9t t\u1ea7ng tr\u1eddi thu\u1ed9c c\u00f5i D\u1ee5c, \u1edf kho\u1ea3ng gi\u1eefa tr\u1eddi D\u1ea1-ma v\u00e0 tr\u1eddi L\u1ea1c Bi\u1ebfn H\u00f3a. C\u00f5i tr\u1eddi n\u00e0y chia l\u00e0m hai ph\u1ea7n: ph\u1ea7n N\u1ed9i vi\u1ec7n l\u00e0 T\u1ecbnh \u0111\u1ed9 c\u1ee7a b\u1ed3-t\u00e1t Di-l\u1eb7c, Ngo\u1ea1i vi\u1ec7n l\u00e0 n\u01a1i vui ch\u01a1i c\u1ee7a c\u00e1c thi\u00ean ch\u00fang.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">[4] Chu Chi\u00eau v\u01b0\u01a1ng \u5468\u662d\u738b: (995 TCN-977 TCN)<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">[5] Kinh Hoa nghi\u00eam \u83ef\u56b4\u7d93 (S: Buddh\u00e0vatamsaka-mah\u00e3vaipulya): b\u1ed9 kinh tr\u1ecdng y\u1ebfu c\u1ee7a Ph\u1eadt gi\u00e1o \u0110\u1ea1i th\u1eeba, c\u0169ng l\u00e0 ph\u00e1p m\u00f4n t\u1ef1 n\u1ed9i ch\u1ee9ng m\u00e0 Nh\u01b0 Lai tuy\u00ean thuy\u1ebft cho c\u00e1c B\u1ed3-t\u00e1t th\u01b0\u1ee3ng v\u1ecb nh\u01b0 b\u1ed3-t\u00e1t V\u0103n-th\u00f9, b\u1ed3-t\u00e1t Ph\u1ed5 Hi\u1ec1n, sau khi Ng\u00e0i th\u00e0nh \u0111\u1ea1o d\u01b0\u1edbi c\u1ed9i B\u1ed3-\u0111\u1ec1.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">[6] Kinh B\u00e1t-nh\u00e3 \u822c\u82e5\u7d93 (S:Praj\u00f1\u0101p\u0101ramit\u0101-s\u016btra): nh\u1eefng kinh \u0111i\u1ec3n, gi\u1ea3ng n\u00f3i v\u1ec1 ngh\u0129a l\u00ed c\u1ee7a B\u00e1t-nh\u00e3 Ba-la-m\u1eadt.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">[7] Kinh Th\u00e2m-m\u1eadt \u89e3\u6df1\u5bc6\u7d93 (S: Sa\u1e43dhinirmocana-s\u016btra): kinh, 5 quy\u1ec3n, do ng\u00e0i Huy\u1ec1n Trang d\u1ecbch v\u00e0o \u0111\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng, Trung Qu\u1ed1c, \u0111\u01b0\u1ee3c x\u1ebfp v\u00e0o \u0110\u1ea1i ch\u00ednh t\u1ea1ng, t\u1eadp 16. B\u1ed9 kinh n\u00e0y thu\u1ed9c h\u1ec7 \u0110\u1ea1i th\u1eeba v\u00e0o th\u1eddi k\u00ec gi\u1eefa. N\u1ed9i dung chia l\u00e0m 8 ph\u1ea9m.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">[8] Kinh Ph\u00e1p hoa \u6cd5\u83ef\u7d93: kinh, 7 quy\u1ec3n ho\u1eb7c 8 quy\u1ec3n, g\u1ed3m 28 ph\u1ea9m, do ng\u00e0i C\u01b0u-ma-la-th\u1eadp d\u1ecbch v\u00e0o \u0111\u1eddi H\u1eadu T\u1ea7n, \u0111\u01b0\u1ee3c x\u1ebfp v\u00e0o \u0110\u1ea1I ch\u00ednh t\u1ea1ng, t\u1eadp 9. N\u1ed9i dung ch\u1ee7 y\u1ebfu l\u00e0 khai th\u1ecb cho ch\u00fang sinh ng\u1ed9 nh\u1eadp Ph\u1eadt tri ki\u1ebfn, t\u1ee9c \u0111\u1ec1 x\u01b0\u1edbng thuy\u1ebft Tam th\u1eeba qui nh\u1ea5t Ph\u1eadt th\u1eeba. Kinh n\u00e0y dung h\u00f2a ki\u1ebfn gi\u1ea3i Ti\u1ec3i th\u1eeba v\u00e0 \u0110\u1ea1i th\u1eeba, d\u00f9ng nhi\u1ec1u ph\u01b0\u01a1ng ti\u1ec7n \u0111\u1ec3 hi\u1ec3n b\u00e0y gi\u00e1o ph\u00e1p vi di\u1ec7u c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Ph\u1eadt.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">[9] Kinh Ni\u1ebft-b\u00e0n\u6d85\u69c3\u7d93 (S: Maha\u00f5-parinirva\u00f5na-Su\u00f5tra): g\u1ed3m 40 quy\u1ec3n, do ng\u00e0i \u0110\u00e0m V\u00f4 S\u1ea5m d\u1ecbch v\u00e0o n\u0103m 421, \u0111\u1eddi B\u1eafc L\u01b0\u01a1ng, Trung Qu\u1ed1c, \u0111\u01b0\u1ee3c x\u1ebfp v\u00e0o \u0110\u1ea1i ch\u00ednh t\u1ea1ng, t\u1eadp 12. N\u1ed9i dung kinh n\u00e0y gi\u1ea3ng thuy\u1ebft v\u1ec1 gi\u00e1o ngh\u0129a Nh\u01b0 Lai th\u01b0\u1eddng tr\u1ee5, ch\u00fang sinh \u0111\u1ec1u c\u00f3 Ph\u1eadt t\u00ednh, h\u1ea1ng Xi\u1ec3n-\u0111\u1ec1 th\u00e0nh Ph\u1eadt\u2026<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">[10] B\u1ed3-t\u00e1t V\u0103n-th\u00f9 \u6587\u6b8a\u83e9\u85a9 (S:Ma\u00f1ju\u015br\u012b): v\u1ecb b\u1ed3-t\u00e1t c\u00f3 quan h\u1ec7 r\u1ea5t s\u00e2u xa v\u1edbi kinh \u0111i\u1ec3n B\u00e1t-nh\u00e3, m\u1ed9t trong b\u1ed1n v\u1ecb v\u1ecb \u0110\u1ea1i B\u1ed3-t\u00e1t c\u1ee7a Ph\u1eadt gi\u00e1o Trung Qu\u1ed1c.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">[11] M\u1ee5c-ki\u1ec1n-li\u00ean \u76ee\u728d\u9023 (S:Mah\u0101\uff0dmaudgaly\u0101yana, Cg: Ma-ha M\u1ee5c-ki\u1ec1n-li\u00ean): m\u1ed9t trong 10 \u0111\u1ec7 t\u1eed l\u1edbn c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Ph\u1eadt. Th\u1ea7n th\u00f4ng \u0111\u1ec7 nh\u1ea5t.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">[12] Ch\u1ea5n \u0110\u00e1n \u9707\u65e6: ng\u00e0y x\u01b0a \u1ea4n \u0110\u1ed9 g\u1ecdi Trung Qu\u1ed1c l\u00e0 Ch\u1ea5n \u0110\u00e1n<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">[13] M\u1ee5c v\u01b0\u01a1ng \u7a46\u738b: M\u1ee5c v\u01b0\u01a1ng \u0111\u1eddi Chu. (976 TCN-922 TCN)<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">[14] Qu\u1ef3nh L\u00e2m \u74ca\u6797: ch\u1ec9 cho m\u1ed9t khu r\u1eebng. Ng\u01b0\u1eddi x\u01b0a cho \u0111\u00f3 l\u00e0 n\u01b0\u1edbc Ph\u1eadt, c\u1ea3nh t\u01b0\u1ee3ng tr\u00e1ng l\u1ec7 nh\u01b0 c\u00f5i ti\u1ec7n.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">[15] M\u00e3 Minh \u99ac\u9cf4 (S: A\u015bvagho\u1e63a): v\u1ecb t\u1ed5 th\u1ee9 12 \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00f3 ph\u00e1p t\u1ea1ng, c\u0169ng l\u00e0 m\u1ed9t \u0110\u1ea1i Lu\u1eadn s\u01b0, m\u1ed9t thi nh\u00e2n Ph\u1eadt gi\u00e1o, thu\u1ed9c d\u00f2ng d\u00f5i b\u00e0-la-m\u00f4n, ng\u01b0\u1eddi \u1edf th\u00e0nh Ta-chi-\u0111a n\u01b0\u1edbc X\u00e1-v\u1ec7, Trung \u1ea4n \u0110\u1ed9.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">[16] Tr\u1ea7n-na \u9673\u90a3 (S: Dign\u0101ga, Dinn\u0101ga): \u0111\u1ea1i lu\u1eadn s\u01b0 \u1ea4n \u0110\u1ed9, s\u1ed1ng v\u00e0o th\u1ebf k\u1ec9 V, VI, l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi t\u1eadp \u0111\u1ea1i th\u00e0nh Nh\u00e2n Minh Lu\u1eadn c\u1ee7a Ph\u1eadt gi\u00e1o \u1ea4n \u0110\u1ed9, ng\u01b0\u1eddi n\u01b0\u1edbc H\u01b0\u01a1ng Ch\u00ed thu\u1ed9c nam \u1ea4n \u0110\u1ed9, d\u00f2ng d\u00f5i b\u00e0-la-m\u00f4n.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">[17] H\u1ed9 ph\u00e1p \u8b77\u6cd5 (S: Dhammap\u0101la): cao t\u0103ng \u1ea4n \u0110\u1ed9, s\u1ed1ng v\u00e0o kho\u1ea3ng th\u1ebf k\u1ec9 VI, ng\u01b0\u1eddi th\u00e0nh Ki\u1ebfn-ch\u00ed-b\u1ed5-la, l\u00e0 con c\u1ee7a quan \u0111\u1ea1i th\u1ea7n n\u01b0\u1edbc \u0110\u1ea1i-la-t\u00ec-\u0111\u1ed3 thu\u1ed9c mi\u1ec1n nam \u1ea4n \u0110\u1ed9, l\u00e0 m\u1ed9t trong m\u01b0\u1eddi v\u1ecb \u0111\u1ea1i lu\u1eadn s\u01b0 Duy Th\u1ee9c.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">[18] \u1ea4n \u0110\u1ed9 \u5370\u5ea6 (S: Indu): b\u00e1n \u0111\u1ea3o l\u1edbn, n\u1eb1m \u1edf ph\u00eda nam d\u00e3y n\u00fai Himalaya, nh\u00f4 ra v\u1ec1 ph\u00eda nam t\u1eeb gi\u1eefa \u0111\u1ea1i l\u1ee5c Ch\u00e2u \u00c1.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">[19] Vua A-d\u1ee5c (A-d\u1ee5c v\u01b0\u01a1ng \u963f\u80b2\u738b, S: A\u015boka): v\u1ecb vua th\u1ee9 ba c\u1ee7a v\u01b0\u01a1ng tri\u1ec1u Kh\u1ed5ng T\u01b0\u1edbc \u1edf n\u01b0\u1edbc Ma-ki\u1ec7t-\u0111\u00e0 thu\u1ed9c Trung \u1ea4n \u0110\u1ed9. \u00d4ng ra \u0111\u1eddi v\u00e0o kho\u1ea3ng th\u1ebf k\u1ec9 th\u1ee9 III, tr\u01b0\u1edbc TL, l\u00e0 v\u1ecb vua th\u1ed1ng nh\u1ea5t \u1ea4n \u0110\u1ed9 v\u00e0 l\u00e0 m\u1ed9t nh\u00e2n v\u1eadt \u0111\u00f3ng g\u00f3p c\u00f4ng s\u1ee9c l\u1edbn nh\u1ea5t trong vi\u1ec7c h\u1ed9 tr\u00ec Ph\u1eadt gi\u00e1o.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">[20] \u0110\u00f4ng Thi\u00ean Tr\u00fac qu\u1ed1c \u6771\u5929\u7afa\u570b: m\u1ed9t trong n\u0103m khu v\u1ef1c c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc \u1ea4n \u0110\u1ed9.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">[21] Di\u00eam-ph\u00f9-\u0111\u1ec1 \u95bb\u6d6e\u63d0 (S: Jambu-dv\u012bpa): c\u00f5i n\u01b0\u1edbc c\u00f3 tr\u1ed3ng nhi\u1ec1u c\u00e2y Di\u00eam-ph\u00f9 v\u00e0 s\u1ea3n xu\u1ea5t ra v\u00e0ng Di\u00eam-ph\u00f9-\u0111\u1ea1n. Di\u00eam-ph\u00f9-\u0111\u1ec1 v\u1ed1n ch\u1ec9 cho \u1ea4n \u0110\u1ed9, v\u1ec1 sau ch\u1ec9 chung cho th\u1ebf gi\u1edbi nh\u00e2n gian.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">[22] Chu K\u00ednh v\u01b0\u01a1ng \u5468\u656c\u738b: (519 TCN-476 TCN)<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">[23] T\u1ea7n Th\u1ec9 Ho\u00e0ng \u79e6\u59cb\u7687: (259 TCN-210 TCN) t\u00ean h\u00fay l\u00e0 Doanh Ch\u00ednh, \u0111\u01b0\u1ee3c xem l\u00e0 Ho\u00e0ng \u0111\u1ebf \u0111\u1ea7u ti\u00ean trong l\u1ecbch s\u1eed Trung Hoa, v\u00ec \u00f4ng \u0111\u00e3 c\u00f3 c\u00f4ng ti\u00eau di\u1ec7t c\u00e1c n\u01b0\u1edbc ch\u01b0 h\u1ea7u th\u1eddi Chi\u1ebfn Qu\u1ed1c ph\u00e2n t\u00e1n \u0111\u1ec3 th\u1ed1ng nh\u1ea5t l\u1eadp n\u00ean m\u1ed9t \u0111\u1ebf qu\u1ed1c l\u1edbn.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">[24] H\u00e0m D\u01b0\u01a1ng \u54b8\u967d: m\u1ed9t t\u1ec9nh \u1edf Trung Qu\u1ed1c.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">[25] Ca-di\u1ebfp Ma-\u0111\u1eb1ng \u8fe6\u8449\u6469\u9a30 (S: K\u0101\u015byapa M\u0101ta\u1e45ga): cao t\u0103ng \u0111\u1ea7u ti\u00ean truy\u1ec1n Ph\u1eadt gi\u00e1o v\u00e0o Trung Qu\u1ed1c. Ng\u00e0i l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Trung \u1ea4n \u0110\u1ed9, sinh trong gia \u0111\u00ecnh b\u00e0-la-m\u00f4n, th\u00f4ng hi\u1ec3u nhi\u1ec1u kinh \u0111i\u1ec3n \u0110\u1ea1i th\u1eeba, Ti\u1ec3u th\u1eeba.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">[26] Tr\u00fac-ph\u00e1p-lan \u7afa\u6cd5\u862d: cao t\u0103ng \u1ea4n \u0110\u1ed9, sang Trung Qu\u1ed1c d\u1ecbch kinh v\u00e0o th\u1eddi \u0110\u00f4ng H\u00e1n. S\u01b0 t\u1ee5ng kinh, lu\u1eadn m\u1ea5y v\u1ea1n ch\u01b0\u01a1ng, l\u00e0 b\u1eadc th\u1ea7y c\u1ee7a c\u00e1c h\u1ecdc gi\u1ea3 Thi\u00ean Tr\u00fac.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">[27] Ch\u00edn ch\u00e2u \u4e5d\u5dde: ng\u00e0y x\u01b0a, Trung Qu\u1ed1c ph\u00e2n ra ch\u00edn ch\u00e2u l\u00e0 K\u00ed ch\u00e2u, C\u1ed5n ch\u00e2u, Thanh ch\u00e2u, T\u1eeb ch\u00e2u, D\u01b0\u01a1ng ch\u00e2u, Kinh ch\u00e2u, D\u1ef1 ch\u00e2u, L\u01b0\u01a1ng ch\u00e2u, Ung ch\u00e2u.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">[28] Truy\u1ec7n ho\u1eafc kh\u1ee9 b\u1ec7nh \u970d\u53bb\u75c5\u50b3: m\u1ed9t b\u1ed9 truy\u1ec7n c\u1ee7a nh\u00e0 H\u00e1n. N\u1ed9i dung n\u00f3i v\u1ec1 vua H\u01b0u \u0110\u1ed3 c\u00fang t\u01b0\u1ee3ng v\u00e0ng, t\u01b0\u1edbng m\u1ea1o gi\u1ed1ng nh\u01b0 t\u01b0\u1ee3ng Ph\u1eadt v\u00e0ng.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">[29] H\u01b0u Ch\u01b0 v\u01b0\u01a1ng \u4f11\u5c60\u738b: t\u00ean hi\u1ec7u c\u1ee7a vua n\u01b0\u1edbc Hung N\u00f4.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">[30] Ai \u0110\u1ebf \u54c0\u5e1d: m\u1ed9t v\u1ecb vua nh\u00e0 H\u00e1n (L\u01b0u H\u00e2n,-TCN 1)<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">[31] T\u1ea7n C\u1ea3nh \u79e6\u666f: T\u1ea7n C\u1ea3nh l\u00e0 m\u1ed9t trong 12 v\u1ecb \u0111\u1ec7 t\u1eed c\u1ee7a V\u01b0\u01a1ng T\u00f4n. \u00d4ng ta \u0111i qua n\u01b0\u1edbc Nguy\u1ec7t Chi ch\u1ebfp b\u1ed9 kinh T\u1ee9 Th\u1eadp Nh\u1ecb Ch\u01b0\u01a1ng mang v\u1ec1 n\u01b0\u1edbc.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">[32] N\u01b0\u1edbc Nguy\u1ec7t Th\u1ecb (Nguy\u1ec7t Th\u1ecb qu\u1ed1c \u6708\u6c0f\u570b, Cg: Nh\u1ee5c Chi): \u1edf ph\u00eda t\u00e2y \u1ea4n \u0110\u1ed9.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">[33] Minh \u0110\u1ebf \u660e\u5e1d: m\u1ed9t v\u1ecb vua nh\u00e0 H\u00e1n (L\u01b0u Trang, 29-75\/76)<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">[34] H\u1ea3i \u0110\u00f4ng \u6d77\u6771: v\u00f9ng \u0111\u1ea5t bao g\u1ed3m ba n\u01b0\u1edbc: 1. T\u00e2n-la, 2. B\u00e1ch T\u1ebf, 3. Cao-c\u00fa-li.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">[35] Cao-c\u00fa-l\u1ec7 \u9ad8\u53e5\u9e97: t\u00ean n\u01b0\u1edbc ng\u00e0y x\u01b0a, hi\u1ec7n t\u1ea1i l\u00e0 Tri\u1ec1u Ti\u00ean.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">[36] Thu\u1eadn \u0110\u1ea1o \u9806\u9053: cao t\u0103ng Trung Qu\u1ed1c, s\u1ed1ng v\u00e0o \u0111\u1eddi \u0110\u00f4ng T\u1ea5n. S\u01b0 ph\u00e1t nguy\u1ec7n ho\u1eb1ng truy\u1ec1n gi\u00e1o ph\u00e1p, d\u00f9ng s\u1ee9c t\u1eeb nh\u1eabn \u0111\u1ec3 c\u1ee9u \u0111\u1ed9 ch\u00fang sinh, ng\u00e0i \u0111i kh\u1eafp trong n\u01b0\u1edbc, d\u1ea1y ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng m\u1ecfi m\u1ec7t. N\u0103m 372, s\u01b0 v\u00e2ng l\u1ec7nh vua Ph\u00f9 Ki\u00ean nh\u00e0 Ti\u1ec1n T\u1ea7n, c\u00f9ng c\u00e1c s\u1ee9 gi\u1ea3 mang t\u01b0\u1ee3ng Ph\u1eadt, kinh \u0111i\u1ec3n \u0111\u1ebfn th\u00e0nh B\u00ecnh Nh\u01b0\u1ee1ng, n\u01b0\u1edbc Cao-c\u00fa-l\u1ec7.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">[37] Ma-la-nan-\u0111\u00e0 \u6469\u7f85\u96e3\u9640 (S: M\u0101l\u0101nanda): cao t\u0103ng \u1ea4n \u0110\u1ed9, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ea7u ti\u00ean truy\u1ec1n Ph\u1eadt ph\u00e1p v\u00e0o n\u01b0\u1edbc B\u00e1ch T\u1ebf. V\u00e0o n\u0103m 384, khi vua Ch\u1ea9m L\u01b0u \u0111\u1eddi th\u1ee9 15 n\u01b0\u1edbc B\u00e1ch T\u1ec1 l\u00ean ng\u00f4i, ng\u00e0i Ma-la-nan-\u0111\u00e0 t\u1eeb Trung Qu\u1ed1c \u0111\u1ebfn n\u01b0\u1edbc n\u00e0y ho\u1eb1ng d\u01b0\u01a1ng Ph\u1eadt ph\u00e1p.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">[38] N\u01b0\u1edbc B\u00e1ch T\u1ec1 \u767e\u6fdf\u570b: t\u00ean n\u01b0\u1edbc ng\u00e0y x\u01b0a, nay l\u00e0 Tri\u1ec1u Ti\u00ean.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">[39] Vua Ch\u1ea9m L\u01b0u \u6795\u6d41\u738b: vua n\u01b0\u1edbc B\u00e1ch T\u1ec1, v\u00e0o n\u0103m 384, vua Ch\u1ea9m L\u01b0u n\u0103m th\u1ee9 15 l\u00ean ng\u00f4i.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">[40] T\u00e2n La \u65b0\u7f85: ch\u1ec9 cho \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc Tri\u1ec1u Ti\u00ean ng\u00e0y x\u01b0a.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">[41] A \u0110\u1ea1o \u963f\u9053: cao t\u0103ng \u0111\u1eddi \u0110\u00f4ng T\u1ea5n, c\u00f3 thuy\u1ebft n\u00f3i s\u01b0 l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Thi\u00ean Tr\u00fac ho\u1eb7c l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi n\u01b0\u1edbc Cao-c\u00fa-l\u1ec7. S\u01b0 c\u00f3 phong nghi kh\u00e1c th\u01b0\u1eddng, th\u1ea7n bi\u1ebfn r\u1ea5t l\u1ea1 lung, trong khi gi\u1ea3ng kinh th\u01b0\u1eddng c\u00f3 m\u01b0a hoa. N\u0103m 374, \u0111\u1eddi \u0110\u00f4ng T\u1ea5n, s\u01b0 \u0111\u1ebfn n\u01b0\u1edbc Cao-c\u00fa-l\u1ec7. N\u0103m sau, vua Ti\u1ec3u Ph\u00fa L\u00e2m x\u00e2y ch\u00f9a Y-ph\u1ea5t-lan th\u1ec9nh s\u01b0 tr\u1ee5 tr\u00ec. Ph\u1eadt gi\u00e1o Tri\u1ec1u Ti\u00ean b\u1eaft \u0111\u1ea7u truy\u1ec1n b\u00e1 r\u1ed9ng t\u1eeb \u0111\u00f3.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">[42] Vi\u00ean Quang \u5713\u5149: (532 \u2013 630) cao t\u0103ng ng\u01b0\u1eddi n\u01b0\u1edbc T\u00e2n-la, thu\u1ed9c t\u00f4ng Nhi\u1ebfp Lu\u1eadn, h\u1ecd Ph\u00e1c. N\u0103m 25 tu\u1ed5i, S\u01b0 \u0111i thuy\u1ec1n \u0111\u1ebfn Kim L\u0103ng. N\u0103m 589, S\u01b0 \u0111\u1ebfn Tr\u01b0\u1eddng An, g\u1eb7p khi h\u1ecdc thuy\u1ebft Nhi\u1ebfp Lu\u1eadn b\u1eaft \u0111\u1ea7u th\u1ecbnh, b\u00e8n nghi\u00ean c\u1ee9u lu\u1eadn n\u00e0y c\u00f9ng t\u1ed9t, ti\u1ebfng t\u0103m ng\u00e0y c\u00e0ng vang xa. Vua n\u01b0\u1edbc T\u00e2n-la nghe danh S\u01b0 b\u00e8n ban s\u1eafc th\u1ec9nh S\u01b0 v\u1ec1 n\u01b0\u1edbc. V\u1ec1 gi\u00e0, S\u01b0 tr\u1ee5 tr\u00ec ch\u00f9a Ho\u00e0ng Long ho\u1eb1ng ph\u00e1p. S\u01b0 th\u1ecb t\u1ecbch n\u0103m 630, th\u1ecd 99 tu\u1ed5i.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">[43] T\u1eeb T\u1ea1ng \u6148\u85cf: cao t\u0103ng ng\u01b0\u1eddi n\u01b0\u1edbc T\u00e2n-la, h\u1ecd Kim, xu\u1ea5t th\u00e2n t\u1eeb v\u01b0\u01a1ng t\u1ed9c T\u00e2n-la, s\u1edbm c\u00f3 ch\u00ed xu\u1ea5t tr\u1ea7n. Sauk hi song th\u00e2n qua \u0111\u1eddi, S\u01b0 t\u1eeb gi\u1ea3 v\u1ee3 con, x\u00e2y ch\u00f9a Nghi\u00eam Ninh tr\u00ean \u0111\u1ea5t v\u01b0\u1eddn. V\u1eeba l\u00fac \u1ea5y, nh\u00e0 vua ban cho s\u01b0 ch\u1ee9c \u0110\u00e0i ph\u1ee5. N\u0103m 634 s\u01b0 d\u1eabn m\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec7 t\u1eed nh\u01b0 T\u0103ng Th\u1eadt\u2026 sang Trung Qu\u1ed1c.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">[44] Tam H\u00e0n \u4e09\u97d3: th\u1eddi nh\u00e0 H\u00e1n, ph\u00eda nam Tri\u1ec1u Ti\u00ean c\u00f3 c\u00e1c n\u01b0\u1edbc M\u00e3 H\u00e0n. Th\u1ea7n H\u00e0n. \u0110\u1eddi Tam Qu\u1ed1c c\u00f3 n\u01b0\u1edbc Bi\u1ec7n H\u00e0n; g\u1ed9p chung l\u1ea1i g\u1ecdi l\u00e0 Tam H\u00e0n.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">[45] Th\u00e1i T\u1ed5 \u592a\u7956: ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ea7u ti\u00ean khai s\u00e1ng ra tri\u1ec1u \u0111\u1ea1i.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">[46] Qu\u1ed1c s\u01b0 \u0110\u1ea1i Gi\u00e1c \u5927\u89ba\u570b\u5e2b: xem bia Qu\u1ed1c s\u01b0 \u0110\u1ea1i Gi\u00e1c. S\u01b0 l\u00e0m th\u00e1i t\u1eed c\u1ea7u xin xu\u1ea5t gia, khi S\u01b0 \u0111\u1ebfn n\u01b0\u1edbc T\u1ed1ng m\u1edbi th\u1ec3 nh\u1eadp \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u00e1o ph\u00e1p c\u1ee7a n\u0103m t\u00f4ng nh\u01b0 Hi\u1ec1n Th\u1ee7, \u0110\u1ea1t-ma, Thi\u00ean Thai, T\u1eeb \u00c2n, Nam S\u01a1n. Sau \u0111\u00f3, S\u01b0 \u0111\u1ebfn T\u1ee9 Th\u01b0\u1ee3ng l\u1ec5 th\u00e1p T\u0103ng-gi\u00e0, \u0111\u1ebfn ch\u00f9a Thi\u00ean Tr\u00fac l\u1ec5 t\u01b0\u1ee3ng Quan-\u00e2m \u0111\u1ec1u c\u00f3 ph\u00e1t \u00e1nh s\u00e1ng.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">[47] Ng\u0169 gi\u00e1o \u4e94\u6559: n\u0103m lo\u1ea1i gi\u00e1o ph\u00e1p ph\u00e2n chia gi\u00e1o ph\u00e1p \u0110\u1ee9c Ph\u1eadt n\u00f3i trong m\u1ed9t \u0111\u1eddi. Theo ng\u00e0i Hi\u1ec1n Th\u1ee7 l\u1eadp: 1. Ti\u1ec3u th\u1eeba gi\u00e1o, 2. \u0110\u1ea1i th\u1eeba th\u1ec9 gi\u00e1o, 3. \u0110\u1ea1i th\u1eeba chung gi\u00e1o, 4. \u0110\u1ed1n gi\u00e1o, 5. Vi\u00ean gi\u00e1o. C\u00f3 r\u1ea5t nhi\u1ec1u thuy\u1ebft kh\u00e1c nhau\u2026<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">[48] Vua Ph\u00f9 Ki\u00ean \u7b26\u5805\u738b: vua Ti\u1ec1n T\u1ea7n \u0111\u1eddi \u0110\u00f4ng T\u1ea5n, Trung Qu\u1ed1c, t\u1ef1 l\u00e0 V\u0129nh C\u1ed1, V\u0103n Ng\u1ecdc. \u00d4ng l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi h\u1ecdc r\u1ed9ng, nhi\u1ec1u t\u00e0i, c\u00f3 ch\u00ed l\u1edbn, khoan dung \u0111\u1ed9 l\u01b0\u1ee3ng. \u00d4ng r\u1ea5t c\u00f3 l\u00f2ng tin Tam b\u1ea3o, \u01b0u \u0111\u00e3i c\u00e1c b\u1eadc cao t\u0103ng, th\u00edch nghe thuy\u1ebft ph\u00e1p. \u00d4ng t\u1eebng sai ng\u01b0\u1eddi chuy\u1ec3n kinh Ph\u1eadt, t\u01b0\u1ee3ng Ph\u1eadt \u0111\u1ebfn Cao-li, kh\u1edfi \u0111\u1ea7u cho vi\u1ec7c truy\u1ec1n b\u00e1 Ph\u1eadt ph\u00e1p \u1edf n\u01b0\u1edbc n\u00e0y v\u00e0 Nh\u1eadt B\u1ea3n. L\u00fac s\u1eafp b\u1ecb h\u1ea1i, \u00f4ng v\u1eabn ch\u1ec9nh y l\u1ec5 Ph\u1eadt r\u1ed3i m\u1edbi ch\u1ebft.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">[49] \u0110\u00f4ng Di \u6771\u6686: Trung Qu\u1ed1c<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">[50] Ch\u00f9a Y-ph\u1ea5t-lan \u4f0a\u5f17\u862d\u5bfa: ch\u00f9a \u1edf B\u00ecnh Th\u00e0nh, H\u00e0n Qu\u1ed1c, \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e2y c\u1ea5t v\u00e0o n\u0103m 375 khi vua Ti\u1ec3u Ph\u00fa L\u00e2m \u0111\u1eddi th\u1ee9 17 c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc Cao-li l\u00ean ng\u00f4i. Ch\u00f9a n\u00e0y v\u00e0 ch\u00f9a Ti\u00eau M\u00f4n \u0111\u1ec1u l\u00e0 nh\u1eefng ng\u00f4i ch\u00f9a Ph\u1eadt \u0111\u1ea7u ti\u00ean do Cao-li x\u00e2y d\u1ef1ng. Ng\u00e0i A \u0110\u1ea1o ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1eddi T\u1ea5n, Trung Qu\u1ed1c tr\u1ee5 tr\u00ec \u0111\u1eddi th\u1ee9 nh\u1ea5t.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">[51] Kh\u01b0\u01a1ng T\u0103ng H\u1ed9i \u5eb7\u50e7\u6703: danh t\u0103ng Vi\u1ec7t Nam, ng\u01b0\u1eddi Giao Ch\u1ec9 g\u1ed1c Kh\u01b0\u01a1ng C\u01b0 (mi\u1ec1n B\u1eafc T\u00e2n C\u01b0\u01a1ng) sang Trung Qu\u1ed1c d\u1ecbch kinh v\u00e0o th\u1eddi Tam Qu\u1ed1c. S\u01b0 th\u00f4ng minh, si\u00eang n\u0103ng tu h\u1ecdc, tr\u00ed th\u1ee9c v\u01b0\u1ee3t h\u01a1n ng\u01b0\u1eddi, th\u00f4ng su\u1ed1t ba t\u1ea1ng kinh Ph\u1eadt, Nho gi\u00e1o, L\u00e3o gi\u00e1o, cho \u0111\u1ebfn c\u1ea3 thi\u00ean v\u0103n \u0111\u1ecba l\u00ed, ch\u1ebf t\u1ea1o m\u00e1y m\u00f3c. S\u01b0 gi\u1ecfi c\u1ea3 ch\u1eef Ph\u1ea1n, H\u00e1n, c\u00f3 t\u00e0i thuy\u1ebft ph\u00e1p v\u00e0 bi\u1ec7n lu\u1eadn, n\u00ean c\u00f3 nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi theo quy y th\u1ee5 gi\u00e1o. N\u0103m 280, s\u01b0 vi\u00ean t\u1ecbch, \u0111\u1ed3 ch\u00fang l\u1eadp th\u00e1p th\u1edd, \u0111\u01b0\u1ee3c vua ban th\u1ee5y hi\u1ec7u l\u00e0 \u201cSi\u00eau H\u00f3a Thi\u1ec1n S\u01b0\u201d.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">[52] Chi \u0110\u1ed9n ph\u00e1p s\u01b0 \u652f\u9041\u6cd5\u5e2b: cao t\u0103ng ki\u00eam h\u1ecdc gi\u1ea3 Trung Qu\u1ed1c, S\u01b0 h\u1ecd Quan, t\u1ef1 L\u00e2m, qu\u00ea \u1edf Tr\u1ea7n L\u01b0u, huy\u1ec7n Khai Phong, t\u1ec9nh H\u00e0 Nam. C\u00f3 thuy\u1ebft cho S\u01b0 l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u1edf L\u00e2m L\u1ef1, H\u00e0 \u0110\u00f4ng (Ch\u01b0\u01a1ng \u0110\u1ee9c, H\u00e0 Nam). V\u1ec1 sau th\u1ea7y c\u1ee7a S\u01b0 \u0111\u1ed5i th\u00e0nh h\u1ecd Chi, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ee3i g\u1ecdi l\u00e0 Chi \u0110\u1ea1o Nh\u00e2n, Chi \u0110\u1ea1o L\u00e2m. Gia \u0111\u00ecnh k\u00ednh tin Ph\u1eadt ph\u00e1p, S\u01b0 s\u1edbm r\u00f5 l\u00ed v\u00f4 th\u01b0\u1eddng, \u1ea9n c\u01b0 \u1edf n\u00fai D\u01b0 H\u00e0ng, C\u1ed1i K\u00ea, chuy\u00ean nghi\u00ean c\u1ee9u kinh \u0111i\u1ec3n h\u1ec7 B\u00e1t-nh\u00e3. N\u0103m 25 tu\u1ed5i, S\u01b0 xu\u1ea5t gia, \u0111\u1ebfn kinh \u0111\u00f4 Ki\u1ebfn Kh\u01b0\u01a1ng, khi gi\u1ea3ng kinh, S\u01b0 \u0111\u1ec1u n\u00eau t\u00f4ng ch\u1ec9 b\u1ed9 kinh r\u1ea5t r\u00f5 r\u00e0ng n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c danh s\u0129 t\u00e1n th\u01b0\u1edfng. N\u0103m 362, vua Ai \u0110\u1ebf th\u1ec9nh s\u01b0 \u0111\u1ebfn tr\u1ee5 tr\u00ec ch\u00f9a \u0110\u00f4ng An t\u1ea1i kinh s\u01b0, gi\u1ea3ng kinh \u0110\u1ea1o H\u1ea1nh B\u00e1t-nh\u00e3. N\u0103m 366, S\u01b0 th\u1ecb t\u1ecbch \u1edf n\u00fai D\u01b0 Dao \u00d4, h\u01b0\u1edfng d\u01b0\u01a1ng 53 tu\u1ed5i. S\u01b0 tr\u01b0\u1edbc t\u00e1c c\u00e1c b\u1ed9 nh\u01b0: T\u1ee9 S\u1eafc Du Huy\u1ec1n Lu\u1eadn, Th\u00e1nh B\u1ea5t Bi\u1ec7n Tri Lu\u1eadn; \u0110\u1ea1o H\u00e0nh Ch\u1ec9 Qui, H\u1ecdC \u0110\u1ea1o Gi\u1edbi\u2026<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">[53] B\u00f4i \u0110\u1ed9 \u676f\u6e21: thi\u1ec1n s\u01b0 Trung Qu\u1ed1c, s\u1ed1ng v\u00e0o \u0111\u1eddi T\u1ea5n, ng\u01b0\u1eddi x\u1ee9 K\u00ed Ch\u00e2u. S\u01b0 th\u01b0\u1eddng ng\u1ed3i tr\u00ean m\u1ed9t c\u00e1i ch\u00e9n b\u1eb1ng g\u1ed7 \u0111\u1ec3 qua song, n\u00ean ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1eddi g\u1ecdi S\u01b0 l\u00e0 h\u00f2a th\u01b0\u1ee3ng B\u00f4i \u0110\u1ed9, thi\u1ec1n s\u01b0 B\u00f4i \u0110\u1ed9.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">[54] Ph\u00e1p Th\u01b0\u1ee3ng \u6cd5\u4e0a: cao t\u0103ng Trung Qu\u1ed1c, s\u1ed1ng v\u00e0o th\u1eddi B\u1eafc Tri\u1ec1u, h\u1ecd L\u01b0u, ng\u01b0\u1eddi Tri\u1ec1u Ca (nay l\u00e0 huy\u1ec7n K\u00ec, t\u1ec9nh H\u00e0 Nam). N\u0103m l\u00ean 9 tu\u1ed5i, S\u01b0 nh\u1edd \u0111\u1ecdc kinh Ni\u1ebft-b\u00e0n n\u00ean c\u00f3 ch\u00ed nguy\u1ec7n xu\u1ea5t tr\u1ea7n. N\u0103m 12 tu\u1ed5i, S\u01b0 xu\u1ea5t gia v\u1edbi thi\u1ec1n s\u01b0 \u0110\u1ea1o D\u01b0\u1ee3c, chuy\u00ean t\u00e2m tu t\u1eadp, th\u1ea7n kh\u00ed thanh cao, th\u00f4ng su\u1ed1t l\u00ed l\u1ebd, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1eddi g\u1ecdi S\u01b0 l\u00e0 th\u00e1nh sa-di. Sau S\u01b0 th\u1ee5 gi\u1edbi C\u1ee5 t\u00fac v\u1edbi lu\u1eadt s\u01b0 Hu\u1ec7 Quang, nh\u1edd tinh th\u00f4ng ngh\u0129a l\u00ed, n\u00ean S\u01b0 gi\u1ea3ng d\u1ea1y v\u00e0 s\u1edb gi\u1ea3i c\u00e1c kinh lu\u1eadn nh\u01b0: Th\u1eadp \u0110\u1ecba Kinh Lu\u1eadn, kinh L\u0103ng-gi\u00e0, kinh Ni\u1ebft-b\u00e0n\u2026 Tr\u1ea3i qua hai tri\u1ec1u Ng\u1ee5y, T\u1ec1, S\u01b0 \u0111\u1ea3m nhi\u1ec7m ch\u1ee9c Chi\u00eau Huy\u1ec1n T\u00e0o T\u0103ng Th\u1ed1ng, qu\u1ea3n l\u00ed c\u00f4ng vi\u1ec7c trong ch\u00fang t\u0103ng g\u1ea7n 40 n\u0103m, cai qu\u1ea3n h\u01a1n b\u1ed1n v\u1ea1n ng\u00f4i ch\u00f9a, hang t\u0103ng, ni h\u01a1n 200 v\u1ea1n. S\u01b0 th\u1ecb t\u1ecbch v\u00e0o n\u0103m 580, h\u01b0\u1edfng th\u1ecd 86 tu\u1ed5i.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">[55] Kinh d\u1ecbch \u7d93\u6613: l\u00e0 cu\u1ed1n s\u00e1ch kinh \u0111i\u1ec3n r\u1ea5t l\u1ea5u \u0111\u1eddi c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi Trung Hoa. N\u00f3 m\u00f4 t\u1ea3 h\u1ec7 th\u1ed1ng t\u01b0 t\u01b0\u1edfng tri\u1ebft h\u1ecdc v\u00e0 v\u0169 tr\u1ee5 h\u1ecdc c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi Trung Hoa c\u1ed5 \u0111\u1ea1i. T\u01b0 t\u01b0\u1edfng tri\u1ebft h\u1ecdc c\u01a1 b\u1ea3n d\u1ef1a tr\u00ean c\u01a1 s\u1edf c\u1ee7a s\u1ef1 c\u00e2n b\u1eb1ng th\u00f4ng qua s\u1ef1 \u0111\u1ed1i kh\u00e1ng v\u00e0 thay \u0111\u1ed5i (chuy\u1ec3n d\u1ecbch). \u1ede ph\u01b0\u01a1ng T\u00e2y, nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec3u Kinh D\u1ecbch \u0111\u01a1n thu\u1ea7n nh\u01b0 m\u1ed9t h\u1ec7 th\u1ed1ng \u0111\u1ec3 b\u00f3i to\u00e1n, nh\u01b0ng th\u1ef1c ra v\u1ec1 b\u1ea3n ch\u1ea5t n\u00f3 l\u00e0 bi\u1ec3u hi\u1ec7n c\u1ee7a ki\u1ebfn th\u1ee9c, s\u1ef1 hi\u1ec3u bi\u1ebft v\u00e0 tri\u1ebft h\u1ecdc c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi Trung Hoa c\u1ed5 \u0111\u1ea1i.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">[56] Nho h\u1ecdc \u5112\u5b78: h\u1ecdc thuy\u1ebft c\u1ee7a nh\u00e0 Nho; nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi h\u1ecdc theo \u0111\u1ea1o Kh\u1ed5ng, M\u1ea1nh.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">[57] \u0110\u1ea1o h\u1ecdc \u9053\u5b78: h\u1ecdc thuy\u1ebft c\u1ee7a \u0111\u1ea1o gi\u00e1o.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">[58] Ch\u00f9a \u0110\u1ecbnh Qu\u1ed1c (\u0110\u1ecbnh Qu\u1ed1c t\u1ef1 \u5b9a\u570b\u5bfa): ch\u00f9a \u1edf Ch\u01b0\u01a1ng \u0110\u1ee9c, t\u1ec9nh H\u00e0 Nam, Trung Qu\u1ed1c, do \u00f4ng Cao Hoan th\u1eddi \u0110\u00f4ng Ng\u1ee5y x\u00e2y d\u1ef1ng \u0111\u1ec3 k\u1ec9 ni\u1ec7m chi\u1ebfn th\u1eafng Nh\u0129 Ch\u00e2u Vinh. C\u00e1c danh t\u0103ng nh\u01b0 \u0110\u1ea1o Th\u00e2n th\u1eddi B\u1eafc T\u1ec1, Linh D\u1ee5 \u0111\u1eddi T\u00f9y \u0111\u00e3 t\u1eebng tr\u1ee5 \u1edf ch\u00f9a n\u00e0y.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">[59] Lu\u1eadn Th\u1eadp \u0110\u1ecba \u5341\u5730\u8ad6 (S: Da\u015babh\u016bmikas\u016btra-\u015b\u0101stra; Cg: Th\u1eadp \u0110\u1ecba Kinh Lu\u1eadn): lu\u1eadn, 12 quy\u1ec3n do ng\u00e0i Th\u1ebf Thanh ng\u01b0\u1eddi \u00c2n \u0110\u1ed9 so\u1ea1n, ng\u00e0i B\u1ed3-\u0111\u1ec1-l\u01b0u-chi, L\u0103ng-na-ma-\u0111\u1ec1 d\u1ecbch v\u00e0o \u0111\u1eddi B\u1eafc Ng\u1ee5y, \u0111\u01b0\u1ee3c x\u1ebfp v\u00e0o \u0110\u1ea1i ch\u00ednh t\u1ea1ng, t\u1eadp 26. N\u1ed9i dung gi\u1ea3i th\u00edch c\u00e1c giai v\u1ecb tu h\u00e0nh c\u1ee7a B\u1ed3-t\u00e1t, cho r\u1eb1ng m\u01b0\u1eddi \u0111\u1ecba dung nhi\u1ebfp t\u1ea5t c\u1ea3 thi\u00ean ph\u00e1p; trong \u0111\u00f3, ba \u0111\u1ecba \u0111\u1ea7u n\u00f3i v\u1ec1 thi\u1ec7n ph\u00e1p th\u1ebf gian, b\u1ed1n \u0111\u1ecba k\u1ebf n\u00f3i v\u1ec1 t\u01b0\u1edbng tr\u1ea1ng tu h\u00e0nh c\u1ee7a Tam th\u1eeba, ba \u0111\u1ecba cu\u1ed1i c\u00f9ng n\u00f3i v\u1ec1 gi\u00e1o ph\u00e1p nh\u1ea5t th\u1eeba.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">[60] Lu\u1eadn \u0110\u1ea1i tr\u00ed \u0110\u1ed9 \u5927\u667a\u5ea6\u8ad6 (S: Mah\u0101praj\u00f1\u0101p\u0101ramita\u015bastra): g\u1ed3m 100 quy\u1ec3n, do b\u1ed3-t\u00e1t Long Th\u1ee5 so\u1ea1n, ng\u00e0i C\u01b0u-ma-la-th\u1eadp d\u1ecbch v\u00e0o \u0111\u1eddi H\u1eadu T\u1ea5n, Trung Qu\u1ed1c, \u0111\u01b0\u1ee3c x\u1ebfp v\u00e0o \u0110\u1ea1i ch\u00ednh t\u1ea1ng, t\u1eadp 25. N\u1ed9i dung lu\u1eadn n\u00e0y gi\u1ea3i th\u00edch kinh \u0110\u1ea1i Ph\u1ea9m B\u00e1t-nh\u00e3.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">[61] Lu\u1eadn \u0110\u1ecba Tr\u00ec \u5730\u6301\u8ad6 (S: Bodhisattva-bh\u016bmi; Cg: B\u1ed3-t\u00e1t \u0110\u1ecba Tr\u00ec Kinh): kinh, 10 quy\u1ec3n (ho\u1eb7c 8 quy\u1ec3n), do ng\u00e0i \u0110\u00e0m-v\u00f4-s\u1ea5m d\u1ecbch v\u00e0o \u0111\u1eddi B\u1eafc L\u01b0\u01a1ng, Trung Qu\u1ed1c, \u0111\u01b0\u1ee3c x\u1ebfp v\u00e0o \u0110\u1ea1i ch\u00ednh t\u1ea1ng, t\u1eadp 30. N\u1ed9i dung kinh n\u00eau r\u00f5 ph\u01b0\u01a1ng ti\u1ec7n tu h\u00e0nh c\u1ee7a B\u1ed3-t\u00e1t \u0110\u1ea1i th\u1eeba.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">[62] Lu\u1eadn Kim C\u01b0\u01a1ng B\u00e1t-nh\u00e3 \u91d1\u525b\u822c\u82e5\u8ad6 (S: Vajracchedik\u0101-praj\u00f1\u0101p\u0101ramitopade\u015ba; Cg: Kim C\u01b0\u01a1ng B\u00e1t-nh\u00e3 Ba-la-m\u1eadt kinh): lu\u1eadn, 3 quy\u1ec3n, do b\u1ed3-t\u00e1t Thi\u00ean Thanh so\u1ea1n, ng\u00e0i B\u1ed3-\u0111\u1ec1-l\u01b0u-chi d\u1ecbch v\u00e0o \u0111\u1eddi B\u1eafc Ng\u1ee5y, \u0111\u01b0\u1ee3c x\u1ebfp v\u00e0o \u0110\u1ea1i ch\u00ednh t\u1ea1ng, t\u1eadp 25. N\u1ed9i dung kinh n\u00e0y l\u00e0 ch\u00fa th\u00edch b\u1ed9 Kim C\u01b0\u01a1ng b\u00e1t-nh\u00e3 kinh lu\u1eadn t\u1ee5ng c\u1ee7a ng\u00e0i V\u00f4 Tr\u01b0\u1edbc.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">[63] A-t\u0103ng-gi\u00e0 \u963f\u50e7\u4f3d (S: Asa\u1e45ga; Cg: V\u00f4 Tr\u01b0\u1edbc): \u0111\u1ea1i lu\u1eadn s\u01b0 s\u00e1ng l\u1eadp Du-gi\u00e0 H\u00e0nh ph\u00e1i thu\u1ed9c Ph\u1eadt gi\u00e1o \u0110\u1ea1i th\u1eeba \u1edf \u1ea4n \u0110\u1ed9, s\u1ed1ng v\u00e0o kho\u1ea3ng th\u1ebf k\u1ec9 IV, V, ng\u01b0\u1eddi Purusa-pura thu\u1ed9c n\u01b0\u1edbc Ki\u1ec7n-\u0111\u00e0-la, B\u1eafc \u1ea4n \u0110\u1ed9.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">[64] B\u1ed3-t\u00e1t Di-l\u1eb7c \u5f4c\u52d2\u83e9\u85a9 (S:Maitreya): v\u1ecb b\u1ed3-t\u00e1t Nh\u1ea5t sinh b\u1ed5 x\u1ee9 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0110\u1ee9c Ph\u1eadt th\u1ee5 k\u00ed th\u00e0nh Ch\u00ednh gi\u00e1c \u1edf t\u01b0\u01a1ng lai.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">[65] \u0110\u00e0m-v\u00f4-s\u1ea5m \u66c7\u7121\u61fa (S: Dharma-rak\u1e63a): danh t\u0103ng ng\u01b0\u1eddi Trung \u1ea4n \u0110\u1ed9, sang Trung Qu\u1ed1c d\u1ecbch kinh v\u00e0o \u0111\u1eddi B\u1eafc L\u01b0\u01a1ng, xu\u1ea5t th\u00e2n t\u1eeb d\u00f2ng d\u00f5i b\u00e0-la-m\u00f4n. L\u00fac \u0111\u1ea7u S\u01b0 tu ph\u00e1p Ti\u1ec3u th\u1eeba v\u00e0 ng\u0169 minh, gi\u1ea3ng n\u00f3i th\u00f4ng su\u1ed1t, \u1ee9ng \u0111\u00e1p tr\u00f4i ch\u1ea3y. v\u1ec1 sau S\u01b0 g\u1eb7p thi\u1ec1n s\u01b0 B\u1ea1ch \u0110\u1ea7u, h\u1ecdc kinh \u0110\u1ea1i B\u00e1t Ni\u1ebft-b\u00e0n. N\u0103m 20 tu\u1ed5i, S\u01b0 c\u00f3 th\u1ec3 t\u1ee5ng h\u01a1n 200 v\u1ea1n l\u1eddi kinh \u0110\u1ea1i th\u1eeba v\u00e0 Ti\u1ec3u th\u1eeba. S\u01b0 th\u1ecb t\u1ecbch n\u0103m 49 tu\u1ed5i.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">[66] C\u01b0u-ma-la-th\u1eadp \u9ce9\u6469\u7f85\u4ec0 (S: Kum\u0101raj\u012bva): cao t\u0103ng Trung Qu\u1ed1c s\u1ed1ng v\u00e0o th\u1eddi \u0110\u00f4ng T\u1ea5n, ng\u01b0\u1eddi n\u01b0\u1edbc Quy T\u01b0, l\u00e0 m\u1ed9t trong b\u1ed1n nh\u00e0 d\u1ecbch kinh l\u1edbn. S\u01b0 th\u00f4ng minh t\u1eeb thu\u1edf b\u00e9, n\u0103m 7 tu\u1ed5i xin m\u1eb9 v\u00e0o \u0111\u1ea1o. Sau S\u01b0 \u0111\u1ebfn Thi\u00ean Tr\u00fac tham h\u1ecdc kh\u1eafp c\u00e1c b\u1eadc danh \u0111\u1ee9c. S\u01b0 h\u1ecdc r\u1ed9ng nh\u1edb dai, ti\u1ebfng t\u1ed1t vang kh\u1eafp n\u0103m x\u1ee9 Thi\u00ean Tr\u00fac. Th\u1eddi b\u1ea5y gi\u1edd, vua Ph\u00f9 Ki\u00ean nghe danh \u0111\u1ee9c c\u1ee7a s\u01b0, n\u00ean sai t\u01b0\u1edbng L\u1eef Quang \u0111em qu\u00e2n \u0111\u1ebfn th\u1ec9nh. L\u1eef Quang th\u1eafng \u0111\u01b0\u1ee3c n\u01b0\u1edbc Qui T\u01b0, th\u1ec9nh La-th\u1eadp v\u1ec1 Ti\u1ec1n Tr\u1ea7n, nh\u01b0ng \u0111i \u0111\u01b0\u1ee3c n\u1eefa \u0111\u01b0\u1eddng th\u00ec nghe tin vua Ph\u00f9 Ki\u00ean, L\u1eef Quang t\u1ef1 l\u00ean l\u00e0m vua \u1edf H\u00e0 T\u00e2y, S\u01b0 b\u1ecb gi\u1eef l\u1ea1i \u1edf L\u01b0\u01a1ng Ch\u00e2u 16-27 n\u0103m. N\u0103m 401 vua Dao H\u01b0ng \u0111\u00e1nh b\u1ea1i h\u1ecd L\u1eef, S\u01b0 m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c r\u01b0\u1edbc v\u1ec1 Tr\u01b0\u01a1ng An. Vua Dao H\u01b0ng t\u00f4n l\u00e0m Qu\u1ed1c s\u01b0, tr\u1ee5 \u1edf v\u01b0\u1eddn Ti\u00eau Dao chuy\u00ean d\u1ecbch kinh \u0111i\u1ec3n. S\u01b0 \u1edf Tr\u01b0\u1eddng An \u0111\u01b0\u1ee3c 12 n\u0103m th\u00ec th\u1ecb t\u1ecbch, h\u01b0\u1edfng th\u1ee5 70 tu\u1ed5i, b\u1ea5y gi\u1edd l\u00e0 \u0111\u1eddi T\u1ea5n, n\u0103m 413. C\u00f3 thuy\u1ebft cho l\u00e0 n\u0103m 409.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">[67] B\u1ed3-\u0111\u1ec1-l\u01b0u-chi \u83e9\u63d0\u7559\u652f (S: Bodhiruci): cao t\u0103ng th\u1eddi B\u1eafc Ng\u1ee5y, ng\u01b0\u1eddi B\u1eafc Thi\u00ean Tr\u00fac, l\u00e0 h\u1ecdc gi\u1ea3 h\u1ec7 ph\u00e1i Du-gi\u00e0 c\u1ee7a \u0110\u1ea1i th\u1eeba, b\u1ea9m t\u00ednh th\u00f4ng minh, th\u00f4ng c\u1ea3 Tam t\u1ea1ng, tinh th\u00f4ng ch\u00fa thu\u1eadt, s\u1edbm c\u00f3 ch\u00ed ho\u1eb1ng ph\u00e1p. N\u0103m 508 \u0111\u1eddi vua Tuy\u00ean V\u0169 \u0110\u1ebf th\u1eddi B\u1eafc Ng\u1ee5y, S\u01b0 \u0111\u1ebfn L\u1ea1c D\u01b0\u01a1ng, nh\u00e0 vua r\u1ea5t k\u00ednh tr\u1ecdng, vua th\u1ec9nh S\u01b0 tr\u1ee5 \u1edf ch\u00f9a V\u0129nh Ninh, \u0111\u1ec3 lo vi\u1ec7c d\u1ecbch kinh ti\u1ebfng Ph\u1ea1n sang ti\u1ebfng H\u00e1n. S\u01b0 d\u1ecbch \u0111\u01b0\u1ee3c 39 b\u1ed9, 127 quy\u1ec3n, nh\u01b0: Th\u1eadp \u0110\u1ecba Kinh Lu\u1eadn\u2026 V\u1ec1 sau, S\u01b0 kh\u00f4ng phi\u00ean d\u1ecbch n\u1eefa, ch\u1ec9 chuy\u00ean vi\u1ec7c thi\u1ec1n qu\u00e1n. N\u0103m 727, S\u01b0 \u0111\u1ebfn \u1edf ch\u00f9a Tr\u01b0\u01a1ng Th\u1ee5, L\u1ea1c D\u01b0\u01a1ng. Th\u00e1ng 9 n\u0103m 727, S\u01b0 tuy\u1ec7t th\u1ef1c, kh\u00f4ng thu\u1ed1c men m\u00e0 th\u1ea7n s\u1eafc v\u1eabn b\u00ecnh th\u01b0\u1eddng. Ng\u00e0y m\u00f9ng 5 th\u00e1ng 11, S\u01b0 y\u00ean l\u1eb7ng m\u00e0 th\u1ecb t\u1ecbch, th\u1ee5 166 tu\u1ed5i (c\u00f3 thuy\u1ebft n\u00f3i 156 tu\u1ed5i). Vua truy t\u1eb7ng ch\u1ee9c H\u1ed3ng L\u00f4 \u0110\u1ea1i Khanh, ban th\u1ee5y hi\u1ec7u l\u00e0 Khai Nguy\u00ean Nh\u1ea5t Thi\u1ebft Bi\u1ebfn Tri Tam T\u1ea1ng. S\u01b0 l\u00e0 m\u1ed9t nh\u00e0 d\u1ecbch kinh gi\u1ecfi v\u00e0o \u0111\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">[68] Lu\u1eadn Bi\u1ec7n ch\u00ednh \u8fa8\u6b63\u8ad6: g\u1ed3m 8 quy\u1ec3n, do sa-m\u00f4n Ph\u00e1p L\u00e2m \u0111\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng so\u1ea1n. N\u1ed9i dung so s\u00e1nh \u0111\u1ea1o Nho v\u1edbi Ph\u1eadt gi\u00e1o.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">[69] Ph\u00e1p L\u00e2m \u6cd5\u7433: cao t\u0103ng Trung Qu\u1ed1c, s\u1ed1ng v\u00e0o \u0111\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng, h\u1ecd Tr\u1ea7n, ng\u01b0\u1eddi D\u0129nh Xuy\u00ean nay thu\u1ed9c H\u1ee9a X\u01b0\u01a1ng, t\u1ec9nh H\u00e0 Nam. S\u01b0 xu\u1ea5t gia t\u1eeb nh\u1ecf, h\u1ecdc r\u1ed9ng v\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u v\u1ec1 \u0111\u1ea1o Nho, \u0111\u1ea1o Ph\u1eadt v\u00e0 t\u01b0 t\u01b0\u1edfng c\u1ee7a B\u00e1ch gia, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t tinh th\u00f4ng ba y\u1ebfu ch\u1ec9 Tam lu\u1eadn. \u0110\u1eddi T\u00f9y, n\u0103m 601 S\u01b0 \u0111\u1ebfn Tr\u01b0\u1eddng An h\u1ecdc \u0111\u1ea1o thu\u1eadt. N\u0103m 617 S\u01b0 \u0111\u1ed5i t\u0103ng ph\u1ee5c th\u00e0nh \u0111\u1ea1o ph\u1ee5c, \u0111\u1ebfn \u1edf \u0111\u1ea1o qu\u00e1n. N\u0103m 618 \u0111\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng, S\u01b0 quay v\u1ec1 v\u1edbi Ph\u1eadt. N\u0103m 636, S\u01b0 v\u00e2ng l\u1ec7nh vua tr\u1ee5 tr\u00ec ch\u00f9a Long \u0110i\u1ec1n v\u00e0 nh\u1eadn l\u00e0m b\u00fat th\u1ee5 trong vi\u1ec7c phi\u00ean d\u1ecbch kinh \u0111i\u1ec3n. N\u0103m 639, do l\u1eddi d\u00e8m si\u1ec3m c\u1ee7a T\u1ea7n Th\u1ebf AAnh, S\u01b0 b\u1ecb h\u1ea1 ng\u1ee5c. Sau \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ea3 ra, tr\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng v\u1ec1 ch\u00f9a \u00cdch B\u1ed9 T\u0103ng, S\u01b0 b\u1ecb b\u1ec7nh m\u00e0 t\u1ecbch, h\u01b0\u1edfng th\u1ee5 69 tu\u1ed5i. T\u00e1c ph\u1ea9m c\u1ee7a S\u01b0 \u0111\u1ec3 l\u1ea1i tr\u00ean 30 quy\u1ec3n.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">[70] Quan trung \u95dc\u4e2d: l\u00e0 t\u00ean m\u1ed9t v\u00f9ng \u0111\u1ea5t th\u1eddi x\u01b0a. Nay l\u00e0 m\u1ed9t nh\u00e1nh s\u00f4ng c\u1ee7a s\u00f4ng V\u1ecb \u1edf Thi\u1ec3m T\u00e2y, Trung Qu\u1ed1c.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">[71] Ng\u00e0i Ph\u00e1p Hi\u1ec3n \u6cd5\u986f : cao t\u0103ng Trung Qu\u1ed1c s\u1ed1ng v\u00e0o \u0111\u1eddi \u0110\u00f4ng T\u1ea5n, ng\u01b0\u1eddi V\u0169 D\u01b0\u01a1ng, B\u00ecnh D\u01b0\u01a1ng (nay l\u00e0 t\u1ec9nh S\u01a1n T\u00e2y) Trung Qu\u1ed1c, h\u1ecd Cung. S\u01b0 xu\u1ea5t gia n\u0103m 3 tu\u1ed5i, 20 tu\u1ed5i th\u1ee5 gi\u1edbi C\u1ee5 t\u00fac. N\u0103m 399, S\u01b0 c\u00f9ng c\u00e1c ng\u00e0i Hu\u1ec7 C\u1ea3nh, \u0110\u1ea1o Ch\u1ec9nh, Hu\u1ec7 \u1ee8ng , Hu\u1ec7 Ng\u00f4i\u2026. r\u1eddi Tr\u01b0\u1eddng An b\u0103ng qua v\u00f9ng sa m\u1ea1c, v\u01b0\u1ee3t n\u00fai Th\u00f4ng L\u00e3nh \u0111\u1ebfn Thi\u00ean Tr\u00fac c\u1ea7u ph\u00e1p.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">[72] Tam Ph\u1ee5 \u4e09\u8f14: v\u00f9ng \u0111\u1ea5t \u1edf g\u1ea7n kinh th\u00e0nh.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">[73] Tr\u01b0\u1eddng An \u9577\u5b89: t\u00ean c\u1ee7a m\u1ed9t kinh \u0111\u00f4 th\u1eddi x\u01b0a. V\u00e0o \u0111\u1eddi vua Cao T\u1ed5 nh\u00e0 H\u00e1n n\u0103m th\u1ee9 7 (200 .BC) \u0111\u00f3ng \u0111\u00f4 \u1edf \u0111\u00e2y.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">[74] H\u00e1ch Qu\u00e2n B\u1ed9t B\u1ed9t \u8d6b\u8ecd\u52c3\u52c3: m\u1ed9t h\u1ecd c\u1ee7a t\u1ed9c Hung N\u00f4. Qu\u00e2n Hung N\u00f4 \u0111\u00e1nh xu\u1ed1ng ph\u00eda Nam c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi t\u1eebng c\u1ee9\u1edbi con g\u00e1i ng\u01b0\u1eddi H\u00e1n. Con ch\u00e1u c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi \u1ea5y l\u1ea5y h\u1ecd L\u01b0u l\u00e0m h\u1ecd.\u0110\u1ebfn \u0111\u1eddi L\u01b0u H\u1ed5, m\u1eb9 c\u1ee7a \u00f4ng ta l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Ti\u00ean Ti nh\u01b0ng ng\u01b0\u1eddi ph\u01b0\u01a1ng b\u1eafc g\u1ecdi nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 cha l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Hung N\u00f4, m\u1eb9 l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Ti\u00ean Ti l\u00e0 \u201cThi\u1ebft Ph\u1ea5t\u201d. nh\u00e2n \u0111\u00f3 H\u1ed5 l\u1ea5y Thi\u1ebft Ph\u1ea5t l\u00e0m hi\u1ec7u. \u0110\u1ebfn ni\u00ean hi\u1ec7u Ngh\u0129a Hi, \u0111\u1eddi \u0110\u00f4ng T\u1ea5n n\u0103m th\u1ee9 3 (407, con c\u1ee7a L\u01b0u H\u1ed5 l\u00e0 B\u1ed9t B\u1ed9t (c\u00f2n g\u1ecdi l\u00e0 Qu\u1eadt T\u1eed) t\u1ef1 x\u01b0ng l\u00e0 \u0110\u1ea1i H\u1ea1 Thi\u00ean V\u01b0\u01a1ng, nghe g\u1ecdi h\u1ecd m\u00ecnh l\u00e0 \u201cThi\u1ebft Ph\u1ea5t\u201d l\u1ea5y l\u00e0m th\u1eb9n n\u00ean m\u1edbi \u0111\u1ed5i th\u00e0nh h\u1ecd \u201cH\u00e1ch Qu\u00e2n\u201d; v\u1edbi \u00fd ngh\u0129a \u201cHuy H\u00e1ch v\u1edbi Thi\u00ean Li\u00ean\u201d<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">[75] Th\u00e1p B\u1ea1c \u0110\u00e0o \u62d3\u8dcb\u71fe: m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi trong ho\u00e0ng t\u1ed9c h\u1ecd Th\u00e1c B\u1ea1c th\u1eddi B\u1eafc Ng\u1ee5y.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">[76] B\u00e1c L\u0103ng Th\u00f4i H\u1ea1o \u50b3\u9675\u5d14\u6d69: m\u1ed9t T\u1ec3 t\u01b0\u1edbng th\u1eddi b\u1eafc Ng\u1ee5y, ng\u01b0\u1eddi \u1edf Thanh H\u00e0 (nay l\u00e0 t\u1ec9nh S\u01a1n \u0110\u00f4ng), t\u1ef1 l\u00e0 B\u00e1 Uy\u00ean. \u00d4ng ta theo cha m\u00ecnh h\u1ecdc kinh s\u1eed c\u1ee7a B\u00e1 gia. \u00d4ng theo t\u01b0 t\u01b0\u1edfng ch\u00ednh tr\u1ecb x\u00e3 h\u1ed9i hi\u1ec7n th\u1ef1c c\u1ee7a nho gia. \u0110\u1ebfn ni\u00ean hi\u1ec7u T\u1ea7n Th\u01b0\u1eddng th\u1ee9 8, (423), ho\u00e0ng \u0111\u1ebf Th\u00e1i T\u00f4ng b\u0103ng \u00f4ng m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m quan. Sau \u0111\u00f3, \u00f4ng c\u00f9ng v\u1edbi \u0111\u1ea1o s\u0129 Kh\u1ea5u Khi\u00eam Chi k\u1ebft giao v\u1edbi nhau v\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c Th\u00e1i V\u00f5 \u0110\u1ebf xem tr\u1ecdng. Hai ng\u01b0\u1eddi x\u00fai d\u1ee5c Th\u00e1i V\u00f5 \u0110\u1ebf theo \u0111\u1ea1o gi\u00e1o c\u1ee7a ph\u00e1i Thi\u00ean S\u01b0 . Ng\u00f2ai ra, Th\u00f4i H\u1ea1o c\u00f2n khuy\u00ean vua h\u1ee7y di\u1ec7t Ph\u1eadt gi\u00e1o. V\u00e0o ni\u00ean hi\u1ec7u Th\u00e1i B\u00ecnh Ch\u00e2n Qu\u00e2n, th\u1ee9 7 (446) V\u00f5 \u0110\u1ebf h\u1ea1 chi\u1ebfu h\u1ee7y di\u1ec7t Ph\u1eadt gi\u00e1o.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">[77] Ho\u00e0ng l\u00e3o \u9ec3\u8001: l\u00e0 c\u00e1ch g\u1ecdi chung c\u1ee7a Ho\u00e0ng \u0111\u1ebf v\u00e0 L\u00e3o t\u1eed. C\u00e1c \u0111\u1ea1o gia \u0111\u1eddi sau t\u00f4n x\u01b0ng l\u00e0 Th\u1ec9 T\u1ed5.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">[78] Kinh t\u1ea1p b\u1ea3o t\u1ea1ng \u96dc\u5bf6\u85cf\u7d93 (S: Sa\u1e43yukta-ratna-pi\u1e6daka-s\u016btra): kinh, 10 quy\u1ec3n (ho\u1eb7c 8 quy\u1ec3n, 13 quy\u1ec3n) do ng\u00e0i C\u00e1t-ca-d\u1ea1 v\u00e0 \u0110\u00e0m Di\u1ec7u c\u00f9ng d\u1ecbch v\u00e0o \u0111\u1eddi Nguy\u00ean Ng\u1ee5y, Trung Qu\u1ed1c, \u0111\u01b0\u1ee3c x\u1ebfp v\u00e0o \u0110\u1ea1i ch\u00ednh t\u1ea1ng, t\u1eadp 4. N\u1ed9i dung kinh n\u00e0y n\u00f3i v\u1ec1 c\u00e1c s\u1ef1 t\u00edch li\u00ean quan \u0111\u1ebfn \u0110\u1ee9c Ph\u1eadt v\u00e0 \u0111\u1ec7 t\u1eed c\u00f9ng nh\u1eefng duy\u00ean s\u1ef1 sau khi \u0110\u1ee9c Ph\u1eadt nh\u1eadp di\u1ec7t.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">[79] Danh-th\u1ea5t-l\u00ea-m\u1eabu-\u0111\u00e1t-l\u00ea \u540d\u5ba4\u68a8\u6bcd\u601b\u68a8: \u0111\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng g\u1ecdi l\u00e0 Tam \u1ea4n s\u01a1n.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">[80] T\u1ed1ng Cao t\u0103ng truy\u1ec7n \u5b8b\u9ad8\u50e7\u50b3: truy\u1ec7n k\u00ed, 30 quy\u1ec3n, do ng\u00e0i T\u00e1n Ninh (919-1002) so\u1ea1n v\u00e0o \u0111\u1eddi T\u1ed1ng, Trung Qu\u1ed1c, \u0111\u01b0\u1ee3c x\u1ebfp v\u00e0o \u0110\u1ea1i ch\u00ednh t\u1ea1ng, t\u1eadp 50. N\u1ed9i dung gom ch\u00e9p truy\u1ec7n k\u00ed c\u00e1c cao t\u0103ng s\u1ed1ng trong th\u1eddi gian 343 n\u0103m t\u1eeb gi\u1eefa ni\u00ean hi\u1ec7u Trinh Qu\u00e1n (627-649) \u0111\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng \u0111\u1ebfn n\u0103m 988.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">[81] Ph\u1eadt-\u0111\u00e0 \u4f5b\u9640 (S: Buddha): t\u1eeb g\u1ecdi chung cho ba \u0111\u1eddi m\u01b0\u1eddi ph\u01b0\u01a1ng ch\u01b0 Ph\u1eadt.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">[82] \u0110\u1ea1t-ma \u9054\u6469 (S: Dharma): ph\u00e1p. Gi\u00e1o ph\u00e1p, bi\u1ec7n ph\u00e1p.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">[83]T\u0103ng-gi\u00e0 \u50e7\u4f3d (S: Sa\u1e43gha): nh\u1eefng v\u1ecb \u0111\u1ec7 t\u1eed c\u1ee7a \u0110\u1ee9c Ph\u1eadt, xu\u1ea5t gia tu h\u1ecdc \u0111\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 gi\u1edbi, \u0111\u1ecbnh, tu\u1ec7, gi\u1ea3i tho\u00e1t, gi\u1ea3i tho\u00e1t tri ki\u1ebfn, tr\u1ee5 trong giai v\u1ecb T\u1ee9 h\u01b0\u1edbng T\u1ee9 qu\u1ea3 ho\u1eb7c ch\u1ec9 cho \u0111o\u00e0n th\u1ec3 g\u1ed3m b\u1ed1n v\u1ecb t\u00ec-kheo tr\u1edf l\u00ean s\u1ed1ng h\u00f2a h\u1ee3p trong tinh th\u1ea7n c\u1ee7a gi\u1edbi lu\u1eadt ho\u1eb7c ch\u1ec9 chung cho b\u1ea3y ch\u00fang xu\u1ea5t gia v\u00e0 t\u1ea1i gia c\u1ee7a ph\u00e1i \u0111o\u00e0n Ph\u1eadt gi\u00e1o.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">[84] Y b\u00e1 n\u1ea1p\u767e\u8872\u8863: y c\u1ee7a ch\u01b0 t\u0103ng, y n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c n\u1ed1i k\u1ebft b\u1eb1ng nhi\u1ec1u m\u1ea3nh v\u1ea3i v\u1ee5n, c\u0169 r\u00e1ch, c\u00f3 nhi\u1ec1u m\u00e0u s\u1eafc.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">[85] Gi\u00e0-lam \u4f3d\u85cd (S: Sa\u1e43gh\u0101r\u0101ma, Cg: T\u0103ng-gi\u00e0-lam-ma): khu v\u01b0\u1eddn n\u01a1i ch\u00fang t\u0103ng c\u01b0 tr\u00fa, th\u01b0\u1eddng g\u1ecdi l\u00e0 t\u1ef1 vi\u1ec7n.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">[86] Ch\u00f9a H\u01b0ng Lu\u00e2n \u8208\u8f2a\u5bfa: ch\u00f9a \u1edf th\u00e0nh ph\u1ed1 Kh\u00e1nh Ch\u00e2u, t\u1ec9nh Kh\u00e1nh Th\u01b0\u1ee3ng B\u1eafc, H\u00e0n Qu\u1ed1c. N\u0103m 527, quan X\u00e1 lu\u00e2n t\u00ean Ph\u00e1c Y\u1ec3m \u0110\u1ed9c b\u1ecb t\u1ed9i x\u1eed t\u1eed, khi x\u1eed t\u1eed c\u00f3 hi\u1ec7n \u0111i\u1ec1m l\u1ea1, l\u00e0m cho qu\u1ea7n th\u1ea7n sinh t\u00e2m t\u00f4n k\u00ednh Ph\u1eadt ph\u00e1p. Sau khi \u00f4ng ch\u1ebft d\u00e2n ch\u00fang l\u00e0m l\u1ec5 an t\u00e1ng \u00f4ng, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi s\u00e1ng l\u1eadp m\u1ed9t ng\u00f4i ch\u00f9a t\u00ean l\u00e0 Th\u00edch Thu. T\u1eeb n\u0103m 534 \u0111\u1ebfn n\u0103m 544 ho\u00e0n th\u00e0nh m\u1ed9t ng\u00f4i ch\u00f9a l\u1edbn, \u0111\u1ed5i t\u00ean ch\u00f9a l\u00e0 \u0110\u1ea1i H\u01b0ng Lu\u00e2n. V\u1ec1 sau, vua Ch\u00e2n H\u01b0ng v\u00e0 V\u01b0\u01a1ng phi xu\u1ea5t gia c\u00f9ng tr\u1ee5 \u1edf ch\u00f9a n\u00e0y, n\u00ean vua ban hi\u1ec7u l\u00e0 ch\u00f9a \u0110\u1ea1i V\u01b0\u01a1ng H\u01b0ng Lu\u00e2n, l\u00e0 ng\u00f4i ch\u00f9a \u0111\u1ea7u ti\u00ean c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc T\u00e2n La.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">[87] Gi\u00e1c \u0110\u1ee9c \u89ba\u5fb7: danh t\u0103ng T\u00e2n La, s\u1ed1ng v\u00e0o th\u1ebf k\u1ec9 th\u1ee9 VI, t\u1eebng \u0111\u1ebfn Trung Qu\u1ed1c h\u1ecdc gi\u00e1o ph\u00e1p. N\u0103m 549, S\u01b0 c\u00f9ng s\u1ee9 nh\u00e0 L\u01b0\u01a1ng r\u01b0\u1edbc x\u00e1-l\u1ee3i Ph\u1eadt t\u1eeb Trung Qu\u1ed1c v\u1ec1 n\u01b0\u1edbc T\u00e2n La.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">[88] Ho\u00e0ng Long \u9ec3\u9f8d: t\u00ean m\u1ed9t lo\u1ea1i \u0111\u00f4ng v\u1eadt trong truy\u1ec1n thuy\u1ebft th\u1eddi c\u1ed5 \u0111\u1ea1i. C\u00e1c nh\u00e0 s\u1ea5m v\u0129 cho \u0111\u00f3 l\u00e0 \u0111i\u1ec1m l\u00e0nh c\u1ee7a vua.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">[89] Vua A-d\u1ee5c (A-d\u1ee5c v\u01b0\u01a1ng \u963f\u80b2\u738b, S: A\u015boka): v\u1ecb vua th\u1ee9 ba c\u1ee7a v\u01b0\u01a1ng tri\u1ec1u Kh\u1ed5ng T\u01b0\u1edbc \u1edf n\u01b0\u1edbc Ma-ki\u1ec7t-\u0111\u00e0 thu\u1ed9c Trung \u1ea4n \u0110\u1ed9. \u00d4ng ra \u0111\u1eddi v\u00e0o kho\u1ea3ng th\u1ebf k\u1ec9 III tr. TL, l\u00e0 v\u1ecb vua th\u1ed1ng nh\u1ea5t \u1ea4n \u0110\u1ed9 v\u00e0 l\u00e0 m\u1ed9t nh\u00e2n v\u1eadt \u0111\u00f3ng g\u00f3p c\u00f4ng s\u1ee9c l\u1edbn nh\u1ea5t trong vi\u1ec7c h\u1ed9 tr\u00ec Ph\u1eadt gi\u00e1o.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">[90] Tam gi\u00e1o \u4e09\u6559: Ph\u1eadt gi\u00e1o, Nho gi\u00e1o v\u00e0 L\u00e3o gi\u00e1o.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">[91] L\u1ed7 T\u01b0 Kh\u00e2u \u9b6f\u53f8\u5bc7: Kh\u1ed5ng T\u1eed l\u00e0m ch\u1ee9c quan T\u01b0 Kh\u00e2u \u1edf n\u01b0\u1edbc L\u1ed7.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">[92] Chu Tr\u1ee5 S\u1eed \u5468\u67f1\u53f2: L\u00e3o T\u1eed l\u00e0m ch\u1ee9c quan Tr\u1ee5 S\u1eed \u1edf n\u01b0\u1edbc Chu.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">[93] Th\u00e1i t\u1eed Tr\u00fac C\u00e0n \u7afa\u4e7e\u592a\u5b50: Ph\u1eadt Th\u00edch-ca M\u00e2u-ni.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">[94] An H\u00e0m \u5b89\u542b: danh t\u0103ng n\u01b0\u1edbc T\u00e2n La, h\u1ecd Kim. Khi S\u01b0 m\u1edbi sinh ra l\u00e0 gi\u00e1c ng\u1ed9, t\u00ednh t\u00ecnh thanh cao, \u00fd th\u00edch ngao du, xem x\u00e9t theo phong t\u1ee5c ri\u00eang m\u00e0 gi\u00e1o h\u00f3a. V\u00e0o th\u1eddi vua Ch\u00e2n B\u00ecnh n\u0103m th\u1ee9 hai m\u01b0\u01a1i hai, S\u01b0 c\u00f9ng Hu\u1ec7 T\u00fac v\u01b0\u1ee3t bi\u1ec3n \u0111\u1ebfn Trung Qu\u1ed1c, nh\u01b0ng khi \u0111i th\u00ec s\u1ed1ng gi\u00f3 hi\u1ec3m nguy n\u00ean quay tr\u1edf v\u1ec1. N\u0103m t\u1edbi, S\u01b0 \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ecdn l\u00e0m l\u01b0u h\u1ecdc t\u0103ng c\u00f9ng v\u1edbi s\u1ee9 th\u1ea7n theo thuy\u1ec1n v\u01b0\u1ee3t bi\u1ec3n \u0111\u1ebfn Trung Qu\u1ed1c g\u1eb7p vua V\u0103n \u0110\u1ebf th\u1eddi T\u00f9y, v\u00e0 \u0111\u01b0\u01a1c vua ban cho S\u01b0 \u1edf ch\u00f9a \u0110\u1ea1i H\u01b0ng Th\u00e1nh, kho\u1ea3ng n\u0103m n\u0103m th\u00ec S\u01b0 th\u00f4ng hi\u1ec3u h\u1ebft kinh gi\u00e1o. \u0110\u1ebfn th\u1eddi vua Thi\u1ec7n \u0110\u1ee9c n\u0103m th\u1ee9 ch\u00edn S\u01b0 th\u1ecb t\u1ecbch \u1edf V\u1ea1n Thi\u1ec7n \u0111\u1ea1o tr\u00e0ng, h\u01b0\u1edfng th\u1ee5 62 tu\u1ed5i.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><!--nextpage--><\/p>\n<h3 style=\"text-align: justify;\">QUY\u1ec2N 2<\/h3>\n<h4 style=\"text-align: justify;\">I. L\u01afU TH\u00d4NG<\/h4>\n<p style=\"text-align: justify;\">1. Gi\u00e1c \u0110\u1ee9c.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">2. Tr\u00ed Minh.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">3. Vi\u00ean Quang.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">4. An H\u00e0m.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">5. A-li-da-b\u1ea1t-ma.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">6. Tu\u1ec7 Nghi\u1ec7p.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">7. Tu\u1ec7 Lu\u00e2n.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">8. Huy\u1ec1n Kh\u00e1c.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">9. Huy\u1ec1n Du.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">10. Huy\u1ec1n \u0110\u1ea1i Ph\u1ea1m.<\/p>\n<h4 style=\"text-align: justify;\">1. Th\u00edch Gi\u00e1c \u0110\u1ee9c<\/h4>\n<p style=\"text-align: justify;\">S\u01b0 ng\u01b0\u1eddi n\u01b0\u1edbc T\u00e2n La, th\u00f4ng minh h\u1ecdc r\u1ed9ng kh\u00f4ng ai l\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e0m hay th\u00e1nh. S\u01b0 ho\u1eb1ng truy\u1ec1n Ph\u1eadt ph\u00e1p \u1edf n\u01b0\u1edbc T\u00e2n La, m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn qui y h\u1ecdc h\u1ecfi r\u1ea5t \u0111\u00f4ng. S\u01b0 th\u00f4ng minh bi\u1ebft theo th\u1eddi th\u1ebf m\u00e0 gi\u00e1o h\u00f3a. S\u01b0 n\u00f3i: \u201cMu\u1ed1n ra kh\u1ecfi n\u01a1i t\u0103m t\u1ed1i \u0111\u1ebfn ch\u1ed7 s\u00e1ng s\u1ee7a cao r\u1ed9ng th\u00ec ng\u01b0\u1eddi h\u1ecdc \u0111\u1ea1o c\u1ea7n ph\u1ea3i t\u00ecm th\u1ea7y, n\u1ebfu n\u01a1i n\u00e0o c\u00f3 \u0111\u1ea1o th\u00ec \u1edf, kh\u00f4ng c\u00f3 \u0111\u1ea1o th\u00ec ra \u0111i, nh\u01b0 v\u1eady ch\u1eb3ng ph\u1ea3i h\u00e0ng Th\u00edch t\u1eed t\u1ef1 \u00fd qu\u00ean \u00e2n \u0111\u00e2u!\u201d. Do \u0111\u00f3, s\u01b0 theo thuy\u1ec1n v\u01b0\u1ee3t bi\u1ec3n \u0111\u1ebfn n\u01b0\u1edbc L\u01b0\u01a1ng l\u00e0m ng\u01b0\u1eddi c\u1ea7u ph\u00e1p \u0111\u1ea7u ti\u00ean, nh\u01b0ng kh\u00f4ng bi\u1ebft l\u00fac \u0111\u00f3 l\u00e0 n\u0103m th\u1ee9 m\u1ea5y? \u0110\u00e2y l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi T\u00e2n La \u0111\u1ea7u ti\u00ean \u0111\u1ebfn Trung Qu\u1ed1c h\u1ecdc \u0111\u1ea1o. Tr\u1ea3i qua s\u1ef1 vi\u1ec7c t\u00ecm th\u1ea7y h\u1ecdc \u0111\u1ea1o, s\u01b0 nghe l\u1eddi gi\u00e1o hu\u1ea5n nh\u01b0 l\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c m\u00e0ng v\u00e0 b\u1ecf d\u0103m trong m\u1eaft; c\u00f3 tr\u01b0\u1edbc c\u00f3 sau, kh\u00f4ng bu\u00f4ng lung, l\u01b0\u1eddi bi\u1ebfng, \u0111\u1ee9c cao v\u1ecdng tr\u1ecdng, danh ti\u1ebfng thi\u1ec1n ph\u00e1p vang kh\u1eafp. Nh\u01b0 ng\u01b0\u1eddi g\u00f3p nh\u1eb7t \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u00e2u b\u00e1u kh\u00f4ng ph\u1ea3i t\u1ef1 m\u00ecnh d\u00f9ng m\u00e0 mang v\u1ec1 n\u01b0\u1edbc gi\u00fap \u0111\u1edf cho nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ngh\u00e8o kh\u1ed5. \u0110\u1ebfn \u0111\u1eddi vua Ch\u00e2n H\u01b0ng n\u0103m th\u1ee9 m\u01b0\u1eddi, s\u01b0 c\u00f9ng s\u1ee9 gi\u1ea3 nh\u00e0 L\u01b0\u01a1ng th\u1ec9nh x\u00e1-l\u1ee3i Ph\u1eadt v\u1ec1 Kinh \u0111\u00f4. L\u00fac \u1ea5y, vua T\u00e2n La ra l\u1ec7nh cho quan H\u1eefu ty t\u1eadp h\u1ecdp c\u00e1c quan chu\u1ea9n b\u1ecb l\u1ec5 nghi ra \u0111\u01b0\u1eddng nghinh \u0111\u00f3n v\u1ec1 ch\u00f9a H\u01b0ng Lu\u00e2n; \u0111\u00e2y c\u0169ng l\u00e0 vi\u00ean x\u00e1-l\u1ee3i \u0111\u1ea7u ti\u00ean t\u1ea1i n\u01b0\u1edbc n\u00e0y.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ng\u00e0y x\u01b0a, ng\u00e0i T\u0103ng H\u1ed9i \u0111\u1ebfn n\u01b0\u1edbc Ng\u00f4 c\u1ea7u nguy\u1ec7n b\u1ea3y ng\u00e0y m\u1edbi c\u00f3 s\u1ef1 linh \u1ee9ng. S\u01b0 khi\u1ebfn cho vua c\u00f3 l\u00f2ng tin Ph\u1eadt ph\u00e1p. N\u01b0\u1edbc T\u00e2n La theo Trung Qu\u1ed1c, nhi\u1ec1u l\u1ea7n vua sai s\u1ee9 \u0111\u1ebfn h\u1ecdc ph\u00e9p t\u1eafc c\u1ee7a Trung Qu\u1ed1c, ho\u00e0n to\u00e0n kh\u00f4ng kh\u00f3 kh\u0103n g\u00ec. L\u1ea1i n\u1eefa, gi\u00e1o ph\u00e1p \u0111\u01b0\u1ee3c truy\u1ec1n b\u00e1 kh\u1eafp n\u0103m ch\u00e2u b\u1ed1n b\u1ec3, khi\u1ebfn nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u1ed1ng cao ng\u00e3 m\u1ea1n c\u00f3 \u00fd mu\u1ed1n quay v\u1ec1 n\u01b0\u01a1ng t\u1ef1a. C\u00f4ng d\u1ee5ng v\u00e0 l\u1ee3i \u00edch c\u1ee7a \u0111\u1ea1o Ph\u1eadt c\u00f2n c\u00f3 \u0111\u1ea1o n\u00e0o h\u01a1n sao? \u0110\u1ebfn n\u0103m th\u1ee9 hai m\u01b0\u01a1i s\u00e1u, vua n\u01b0\u1edbc Tr\u1ea7n sai s\u1ee9 gi\u1ea3 t\u00ean l\u00e0 L\u01b0u T\u01b0 v\u00e0 h\u1ecdc t\u0103ng Minh Qu\u00e1n \u0111\u01b0a nhi\u1ec1u b\u1ed9 kinh, lu\u1eadn Ph\u1eadt gi\u00e1o v\u1ec1 n\u01b0\u1edbc, kho\u1ea3ng h\u01a1n hai ngh\u00ecn b\u1ea3y tr\u0103m quy\u1ec3n. T\u1eeb \u0111\u00f3, Ph\u1eadt ph\u00e1p m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c truy\u1ec1n b\u00e1 r\u1ed9ng r\u00e3i \u1edf n\u01b0\u1edbc T\u00e2n La, nh\u01b0ng kinh, t\u01b0\u1ee3ng c\u00f2n thi\u1ebfu nhi\u1ec1u, \u0111\u1ebfn nay m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c trang b\u1ecb \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7. Hai s\u01b0 th\u1ecb t\u1ecbch \u1edf \u0111\u00e2u \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng bi\u1ebft r\u00f5.<\/p>\n<h4 style=\"text-align: justify;\">2. Th\u00edch Tr\u00ed Minh.<\/h4>\n<p style=\"text-align: justify;\">S\u01b0 ng\u01b0\u1eddi n\u01b0\u1edbc T\u00e2n La, tu\u1ec7 gi\u1ea3i si\u00eau qu\u1ea7n, oai nghi m\u1eabu m\u1ef1c, b\u00ean trong \u1ea9n tu m\u1eadt h\u1ea1nh, lu\u00f4n khen ng\u1ee3i c\u00f4ng \u0111\u1ee9c c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c, th\u01b0\u1eddng qu\u00e1n chi\u1ebfu t\u00e2m m\u00ecnh, vui v\u1ebb, khi\u00eam nh\u01b0\u1eddng t\u1eeb t\u1ed1n v\u1edbi m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi. Gi\u00e1o ph\u00e1p t\u1eeb Thi\u00ean Tr\u00fac truy\u1ec1n v\u00e0o H\u1ea3i \u0110\u00f4ng, l\u00fac \u0111\u1ea7u \u1edf \u0111\u00e2y ch\u01b0a c\u00f3, s\u01b0 t\u1eadp trung \u0111\u00f4ng \u0111\u1ea3o, d\u1ea7n d\u1ea7n c\u00f3 c\u00e1c b\u1eadc anh tu\u1ea5n l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t sinh ra, m\u1ea1nh d\u1ea1n ra tay truy\u1ec1n b\u00e1 Ph\u1eadt ph\u00e1p, ho\u1eb7c c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi t\u1ef1 ng\u1ed9 r\u1ed3i tr\u00ecnh di\u1ec5n t\u00e0i n\u0103ng, ho\u1eb7c c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi \u0111i xa c\u1ea7u h\u1ecdc. T\u00e2n y h\u1ecdc v\u1edbi C\u1ef1u y, cho n\u00ean ch\u00ednh t\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e2n minh; quan c\u0169 ch\u1ec9 b\u1ea3o quan m\u1edbi, nh\u01b0 th\u1ea7y truy\u1ec1n cho tr\u00f2. B\u1ea5y gi\u1edd, nh\u1eefng v\u1ecb t\u0103ng t\u1eeb \u1ea4n \u0110\u1ed9 v\u00e0o Trung Qu\u1ed1c \u0111\u1ec1u th\u00f4ng hi\u1ec3u Ph\u1eadt ph\u00e1p, c\u00e1c ng\u00e0i n\u1ed1i g\u00f3t nhau xi\u1ec3n d\u01b0\u01a1ng Ph\u1eadt ph\u00e1p.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">V\u1edbi t\u00e0i \u0111\u1ee9c n\u1ed5i ti\u1ebfng \u0111\u01b0\u01a1ng th\u1eddi, \u0111\u1ebfn th\u00e1ng 7 m\u00f9a thu, th\u1eddi vua Ch\u00e2n B\u00ecnh n\u0103m th\u1ee9 b\u1ea3y, s\u01b0 h\u1ecfi th\u0103m \u0111\u01b0\u1eddng s\u00e1 thu\u1eadn ti\u1ec7n qua n\u01b0\u1edbc Tr\u1ea7n \u0111\u1ec3 c\u1ea7u ph\u00e1p, tr\u1ea3i qua bi\u1ec3n c\u1ea3, \u0111\u1ea5t li\u1ec1n \u0111i kh\u1eafp \u0111\u00f4ng t\u00e2y, n\u1ebfu nghe \u1edf \u0111\u00e2u c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi th\u00f4ng hi\u1ec3u Ph\u1eadt ph\u00e1p v\u00e0 n\u1ed5i ti\u1ebfng, s\u01b0 li\u1ec1n \u0111\u1ebfn tham v\u1ea5n v\u00e0 c\u1ea7u h\u1ecdc, nh\u01b0 kh\u00fac theo d\u00e2y m\u1ef1c, nh\u01b0 v\u00e0ng l\u00e0m th\u00e0nh v\u1eadt trang s\u1ee9c. M\u1ed9t chuy\u1ebfn du h\u1ecdc b\u1ed7ng ch\u1ed1c \u0111\u00e3 m\u01b0\u1eddi n\u0103m, s\u01b0 h\u1ecdc \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i\u1ec1u c\u1ed1t t\u1ee7y, h\u1ebft l\u00f2ng mu\u1ed1n truy\u1ec1n b\u00e1 Ph\u1eadt ph\u00e1p.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u0110\u1ebfn th\u00e1ng 9 th\u1eddi vua Ch\u00e2n B\u00ecnh n\u0103m th\u1ee9 hai m\u01b0\u01a1i b\u1ed1n, s\u01b0 theo s\u1ee9 gi\u1ea3 tri\u1ec1u c\u1ed1ng tr\u1edf v\u1ec1 n\u01b0\u1edbc, vua v\u00ec kh\u00e2m ph\u1ee5c \u0111\u1ea1o phong v\u00e0 ng\u01b0\u1ee1ng m\u1ed9 tinh th\u1ea7n tr\u1ecdng gi\u1edbi lu\u1eadt c\u1ee7a s\u01b0, n\u00ean khen t\u1eb7ng l\u00e0 \u0110\u1ea1i \u0111\u1ee9c, \u0111\u1ec3 khuy\u1ebfn kh\u00edch ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1eddi sau. \u0110\u1ee9c c\u1ee7a s\u01b0 cao v\u00f2i v\u1ecdi nh\u01b0 n\u00fai, t\u00e2m l\u01b0\u1ee3ng bao la nh\u01b0 bi\u1ec3n, chi\u1ebfu soi b\u1eb1ng \u00e1nh s\u00e1ng tr\u00ed tu\u1ec7, ch\u1ea5n ch\u1ec9nh nh\u1edd \u0111\u1ea1o phong, \u0111\u00e2y l\u00e0 l\u1edbi gi\u00e1o hu\u1ea5n, ph\u00e9p t\u1eafc cho ng\u01b0\u1eddi xu\u1ea5t gia v\u00e0 t\u1ea1i gia. Sau n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c vua khen t\u1eb7ng th\u00eam l\u00e0 \u0110\u1ea1i \u0111\u1ea1i \u0111\u1ee9c. S\u01b0 \u1edf \u0111\u1ecba v\u1ecb cao qu\u00ed, kh\u00f4ng bi\u1ebft th\u1ecb t\u1ecbch n\u0103m n\u00e0o? S\u01b0 v\u00e0o n\u01b0\u1edbc Tr\u1ea7n \u0111\u01b0\u1ee3c n\u0103m n\u0103m, ph\u00e1p s\u01b0 Vi\u00ean Quang \u0111\u1ebfn n\u01b0\u1edbc Tr\u1ea7n t\u00e1m n\u0103m, \u0110\u00e0m D\u1ee5c \u0111\u1ebfn n\u01b0\u1edbc T\u00f9y b\u1ea3y n\u0103m. Sau \u0111\u00f3, c\u00e1c ng\u00e0i theo s\u1ee9 gi\u1ea3 c\u1ee7a tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh t\u00ean l\u00e0 Hu\u1ec7 V\u0103n tr\u1edf v\u1ec1 n\u01b0\u1edbc. S\u01b0 v\u00e0 Tr\u00ed Minh \u0111\u1ec1u nh\u1edd \u0111\u1ee9c cao m\u00e0 n\u1ed5i ti\u1ebfng, kh\u00f4ng thua k\u00e9m c\u00e1c b\u1eadc anh t\u00e0i \u0111\u01b0\u01a1ng th\u1eddi.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>Ghi ch\u00fa:<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Qu\u00ed Tr\u00e1t x\u00e9t v\u1ec1 \u00e2m nh\u1ea1c v\u01b0\u01a1ng tri\u1ec1u nh\u00e0 Chu, Tr\u1ecdng Ni[95] h\u1ecfi L\u00e3o \u0110am[96] v\u1ec1 \u201cl\u1ec5\u201d, ch\u1eb3ng ph\u1ea3i l\u00e0 m\u1edbi h\u1ecdc m\u00e0 m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u c\u00f3 ch\u1ee7 tr\u01b0\u01a1ng ri\u00eang c\u1ee7a m\u00ecnh. Nh\u1eefng v\u1ecb cao t\u0103ng th\u1ea1c \u0111\u1ee9c qua l\u1ea1i Trung Qu\u1ed1c h\u1ecfi \u0111\u1ea1o r\u1ed3i tr\u1edf v\u1ec1. \u1ede \u0111\u00e2y m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi tuy kh\u00e1c nhau, nh\u01b0ng c\u00f9ng chung m\u1ed9t ch\u00ed h\u01b0\u1edbng.<\/p>\n<h4 style=\"text-align: justify;\">3. Th\u00edch Vi\u00ean Quang.<\/h4>\n<p style=\"text-align: justify;\">S\u01b0 h\u1ecd Ti\u1ebft, c\u00f2n g\u1ecdi l\u00e0 Ph\u00e1c, ng\u01b0\u1eddi \u1edf kinh \u0111\u00f4. N\u0103m m\u01b0\u1eddi ba tu\u1ed5i, s\u01b0 xu\u1ed1ng t\u00f3c xu\u1ea5t gia l\u00e0m t\u0103ng (theo b\u1ed9 T\u1ee5c Cao T\u0103ng Truy\u1ec7n ghi: S\u01b0 xu\u1ea5t gia \u1edf ch\u00f9a \u0110\u01b0\u1eddng) kh\u00ed kh\u00e1i khoan thai, th\u00f4ng minh h\u01a1n ng\u01b0\u1eddi, \u0111\u00e3 t\u1eebng kh\u1ea3o x\u00e9t qua ngh\u0129a l\u00fd s\u00e2u k\u00edn c\u1ee7a huy\u1ec1n h\u1ecdc v\u00e0 nho h\u1ecdc, \u0111am m\u00ea v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng, \u00fd ch\u00ed cao v\u1eddi, kh\u00f4ng \u01b0a \u1edf ch\u1ed7 \u1ed3n \u00e0o. N\u0103m ba m\u01b0\u01a1i tu\u1ed5i v\u00e0o \u1edf \u1ea9n trong n\u00fai Tam K\u00ec, kh\u00f4ng ra kh\u1ecfi \u0111\u1ed9ng. B\u1ea5y gi\u1edd, c\u00f3 m\u1ed9t v\u1ecb t\u00ec-kheo \u0111\u1ebfn \u1edf g\u1ea7n \u0111\u00f3, x\u00e2y d\u1ef1ng m\u1ed9t ng\u00f4i ch\u00f9a \u0111\u1ec3 tu h\u1ecdc. V\u00e0o m\u1ed9t \u0111\u00eam kia, trong l\u00fac s\u01b0 \u0111ang ng\u1ed3i t\u1ee5ng kinh, c\u00f3 m\u1ed9t v\u1ecb th\u1ea7n \u0111\u1ebfn n\u00f3i: \u201cHay thay! Ng\u01b0\u1eddi xu\u1ea5t gia tu h\u00e0nh tuy nhi\u1ec1u, nh\u01b0ng kh\u00f4ng th\u1ea5y ai h\u01a1n ph\u00e1p s\u01b0! Nay v\u1ecb t\u00ec-kheo kia chuy\u00ean tu theo ch\u00fa thu\u1eadt, ch\u1ec9 khu\u1ea5y nhi\u1ec5u vi\u1ec7c t\u1ee5ng ni\u1ec7m c\u1ee7a s\u01b0 v\u00e0 l\u00e0m c\u1ea3n tr\u1edf s\u1ef1 \u0111i l\u1ea1i c\u1ee7a t\u00f4i m\u00e0 kh\u00f4ng ch\u1ee9ng \u0111\u1eafc g\u00ec. B\u1ea5y l\u00e2u nay, t\u00f4i r\u1ea5t o\u00e1n gi\u1eadn \u00f4ng ta, xin ng\u00e0i khuy\u00ean b\u1ea3o \u00f4ng ta d\u1eddi \u0111i n\u01a1i kh\u00e1c, n\u1ebfu \u00f4ng ta kh\u00f4ng ch\u1ecbu nghe theo th\u00ec nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh s\u1ebd b\u1ecb tai h\u1ecda\u201d.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">S\u00e1ng s\u1edbm h\u00f4m sau, S\u01b0 \u0111\u1ebfn n\u00f3i v\u1edbi v\u1ecb t\u00ec-kheo r\u1eb1ng:<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">&#8211; \u00d4ng h\u00e3y d\u1eddi \u0111i ch\u1ed7 kh\u00e1c \u1edf \u0111\u1ec3 tr\u00e1nh tai h\u1ecda, n\u1ebfu kh\u00f4ng s\u1ebd g\u1eb7p vi\u1ec7c kh\u00f4ng may.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">T\u00ec-kheo \u0111\u00e1p:<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">&#8211; Ph\u1ea9m h\u1ea1nh cao c\u1ea3 c\u1ee7a ch\u00fang ta \u0111\u00e3 b\u1ecb b\u1ecdn ma qu\u1ef7 l\u00e0m tr\u1edf ng\u1ea1i, t\u1ea1i sao ng\u00e0i c\u00f2n s\u1ee3 l\u1eddi h\u0103m do\u1ea1 c\u1ee7a b\u1ecdn y\u00eau qu\u1ec9 kia?<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u0110\u00eam \u0111\u00f3 v\u1ecb th\u1ea7n kia \u0111\u1ebfn h\u1ecfi s\u01b0 vi\u1ec7c \u0111\u00e3 n\u00f3i tr\u01b0\u1edbc, xem th\u1eed t\u00ec-kheo kia tr\u1ea3 l\u1eddi th\u1ebf n\u00e0o. Nh\u01b0ng v\u00ec s\u1ee3 v\u1ecb th\u1ea7n kia n\u1ed5i gi\u1eadn n\u00ean s\u01b0 \u0111\u00e3 n\u00f3i tr\u00e1nh:<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">&#8211; T\u00f4i ch\u01b0a c\u00f3 n\u00f3i vi\u1ec7c m\u00e0 ng\u00e0i \u0111\u00e3 giao, ch\u1ee9 v\u1ecb t\u00ec-kheo kia n\u00e0o d\u00e1m kh\u00f4ng nghe theo.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">V\u1ecb th\u1ea7n n\u00f3i:<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">&#8211; T\u00f4i \u0111\u00e3 bi\u1ebft t\u1ea5t c\u1ea3 m\u1ecdi vi\u1ec7c r\u1ed3i. V\u1ea3 l\u1ea1i, t\u00f4i th\u1ea5y ng\u01b0\u1eddi kia v\u1eabn c\u00f2n \u1edf \u0111\u00f3 l\u00e0 \u0111\u1ee7 bi\u1ebft r\u1ed3i.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u0110\u1ebfn t\u1ed1i, c\u00f3 ti\u1ebfng \u0111\u1ed9ng l\u1edbn nh\u01b0 s\u00e9t \u0111\u00e1nh. T\u1edd m\u1edd s\u00e1ng h\u00f4m sau, s\u01b0 \u0111\u1ebfn xem, qu\u1ea3 th\u1eadt c\u00f3 m\u1ed9t ng\u1ecdn n\u00fai l\u1ee1 \u0111\u00e8 l\u00ean ng\u00f4i gi\u00e0-lam. V\u1ecb th\u1ea7n c\u0169ng \u0111\u1ebfn v\u00e0 n\u00f3i: \u201cT\u00f4i s\u1ed1ng \u0111\u00e3 m\u1ea5y ngh\u00ecn n\u0103m r\u1ed3i, uy l\u1ef1c r\u1ea5t m\u1ea1nh m\u1ebd, ch\u1ec9 ch\u1eebng n\u00e0y th\u00f4i c\u0169ng ch\u01b0a l\u1ea5y g\u00ec l\u00e0m l\u1ea1\u201d.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Nh\u00e2n \u0111\u00f3, v\u1ecb th\u1ea7n khuy\u00ean b\u1ea3o: \u201cNay ng\u00e0i tuy c\u00f3 ph\u1ea7n t\u1ef1 l\u1ee3i nh\u01b0ng c\u00f2n thi\u1ebfu ph\u1ea7n l\u1ee3i tha, t\u1ea1i sao kh\u00f4ng \u0111\u1ebfn Trung Qu\u1ed1c m\u00e0 h\u1ecdc ph\u00e1p Ba-la-m\u1eadt \u0111\u1ec3 gi\u00e1o h\u00f3a \u0111\u1ed3 ch\u00fang sau n\u00e0y?\u201d.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">T\u00ec-kheo n\u00f3i:<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">&#8211; H\u1ecdc \u0111\u1ea1o \u1edf Trung Qu\u1ed1c v\u1ed1n l\u00e0 \u00fd nguy\u1ec7n c\u1ee7a t\u00f4i, nh\u01b0ng \u0111\u01b0\u1eddng bi\u1ec3n, \u0111\u01b0\u1eddng b\u1ed9 xa x\u00f4i hi\u1ec3m tr\u1edf, kh\u00f4ng th\u1ec3 t\u1ef1 \u0111\u1ebfn \u0111\u01b0\u1ee3c.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">B\u1ea5y gi\u1edd, v\u1ecb th\u1ea7n ch\u1ec9 r\u00f5 cho s\u01b0 bi\u1ebft v\u1ec1 vi\u1ec7c \u0111i tham h\u1ecdc \u1edf Trung Qu\u1ed1c. M\u00f9a xu\u00e2n th\u00e1ng 3 th\u1eddi vua Ch\u00e2n B\u00ecnh n\u0103m th\u1ee9 m\u01b0\u1eddi hai, s\u01b0 \u0111\u1ebfn n\u01b0\u1edbc Tr\u1ea7n, \u0111i kh\u1eafp c\u00e1c tr\u01b0\u1eddng gi\u1ea3ng kinh, lu\u1eadn v\u00e0 th\u00f4ng su\u1ed1t gi\u00e1o ph\u00e1p vi di\u1ec7u. sau \u0111\u00f3, s\u01b0 \u0111\u01b0\u1ee3c truy\u1ec1n th\u1ee5 lu\u1eadn Th\u00e0nh Th\u1eadt, kinh Ni\u1ebft-b\u00e0n, ba t\u1ea1ng kinh, S\u1ed1 lu\u1eadn. Sau, s\u01b0 \u0111\u1ebfn n\u00fai H\u1ed5 Kh\u00e2u \u1edf n\u01b0\u1edbc Ng\u00f4, tu \u0111\u1ecbnh tu\u1ec7; nh\u00e2n \u0111\u00f3 c\u00e1c t\u00edn s\u0129 th\u1ec9nh gi\u1ea3ng lu\u1eadn Th\u00e0nh th\u1eadt, m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi ng\u01b0\u1ee1ng m\u1ed9 s\u01b0, n\u00ean x\u1ebfp h\u00e0ng n\u1ed1i nhau \u0111\u1ebfn c\u1ea7u th\u1ec9nh. B\u1ea5y gi\u1edd, g\u1eb7p l\u00fac binh l\u00ednh nh\u00e0 T\u00f9y v\u00e0o \u0111\u00e1nh chi\u1ebfm D\u01b0\u01a1ng \u0110\u00f4, ch\u1ee7 t\u01b0\u1edbng th\u1ea5y th\u00e1p b\u1ecb \u0111\u1ed1t, li\u1ec1n d\u1eadp l\u1eeda v\u00e0 th\u1ea5y s\u01b0 b\u1ecb tr\u00f3i \u1edf tr\u01b0\u1edbc th\u00e1p, th\u1ea7n s\u1eafc s\u01b0 kh\u00f4ng \u0111\u1ed5i, \u00f4ng ta l\u1ea5y l\u00e0m l\u1ea1 v\u00e0 c\u1ee1i tr\u00f3i cho s\u01b0. \u0110\u1ebfn ni\u00ean hi\u1ec7u Khai Ho\u00e0ng (\u2026), khi h\u1ecdc thuy\u1ebft Nhi\u1ebfp Lu\u1eadn b\u1eaft \u0111\u1ea7u h\u01b0ng th\u1ecbnh, s\u01b0 b\u00e8n nghi\u00ean c\u1ee9u lu\u1eadn n\u00e0y, ti\u1ebfng t\u0103m ng\u00e0y c\u00e0ng vang xa, c\u00f4ng \u0111\u1ee9c th\u00e0nh t\u1ef1u. Ph\u1eadt ph\u00e1p c\u1ea7n ph\u1ea3i \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i\u1ebfp n\u1ed1i \u1edf H\u1ea3i \u0110\u00f4ng, do \u0111\u00f3 tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh ban s\u1eafc th\u1ec9nh s\u01b0 v\u1ec1 n\u01b0\u1edbc. N\u0103m Canh Th\u00e2n \u0111\u1eddi vua Ch\u00e2n B\u00ecnh th\u1ee9 hai m\u01b0\u01a1i hai, s\u01b0 theo s\u1ee9 th\u1ea7n t\u00ean N\u1ea1i Ma v\u00e0 quan \u0110\u1ea1i x\u00e1[97] c\u00f9ng h\u1ecd v\u1edbi nh\u00e0 vua, c\u1ea3 ba ng\u01b0\u1eddi tr\u1edf v\u1ec1 n\u01b0\u1edbc. Khi ra gi\u1eefa bi\u1ec3n, b\u1ed7ng c\u00f3 m\u1ed9t d\u1ecb nh\u00e2n xu\u1ea5t hi\u1ec7n \u0111\u1ec9nh l\u1ec5 v\u00e0 h\u1ecfi s\u01b0: \u201cXin Ng\u00e0i v\u00ec t\u00f4i m\u00e0 x\u00e2y d\u1ef1ng m\u1ed9t ng\u00f4i ch\u00f9a \u0111\u1ec3 gi\u1ea3ng d\u1ea1y gi\u00e1o ph\u00e1p, \u0111\u1ec7 t\u1eed \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00fac b\u00e1o th\u00f9 th\u1eafng\u201d. S\u01b0 ch\u1ea5p nh\u1eadn l\u1eddi c\u1ee7a v\u1ecb kia. S\u01b0 lui t\u1edbi nhi\u1ec1u n\u0103m, t\u1ea5t c\u1ea3 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi gi\u00e0 tr\u1ebb \u0111\u1ec1u vui v\u1ebb, vua c\u0169ng t\u1ecf l\u00f2ng cung k\u00ednh v\u00e0 ng\u01b0\u1ee1ng m\u1ed9 gi\u00e1o ph\u00e1p c\u1ee7a \u0110\u1ea5ng N\u0103ng Nh\u00e2n. S\u01b0 \u0111\u1ebfn \u1edf ch\u1ed7 c\u0169 t\u1ea1i n\u00fai Tam K\u00ec, n\u1eeda \u0111\u00eam c\u00f3 v\u1ecb th\u1ea7n \u0111\u1ebfn h\u1ecfi:<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">&#8211; Ng\u00e0i tr\u1edf v\u1ec1 r\u1ed3i sao?<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">S\u01b0 t\u1ea1 \u01a1n v\u00e0 n\u00f3i:<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">&#8211; Nh\u1edd v\u00e0o \u00e2n gi\u00fap \u0111\u1ee1 c\u1ee7a ng\u00e0i m\u00e0 t\u00f4i \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u0103m vi\u1ec7c \u0111\u1ec1u nh\u01b0 \u00fd.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">V\u1ecb th\u1ea7n n\u00f3i:<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">&#8211; T\u00f4i lu\u00f4n \u1ee7ng h\u1ed9 Ng\u00e0i.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">V\u1ea3 l\u1ea1i, s\u01b0 h\u1ee9a v\u1edbi th\u1ea7n long x\u00e2y d\u1ef1ng ch\u00f9a, nay th\u1ea7n long c\u0169ng \u0111\u1ebfn. S\u01b0 h\u1ecfi:<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">&#8211; Ch\u1ed7 n\u00e0o c\u00f3 th\u1ec3 x\u00e2y d\u1ef1ng \u0111\u01b0\u1ee3c?<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">V\u1ecb th\u1ea7n n\u00f3i:<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">&#8211; L\u00fac \u0111\u1ebfn V\u00e2n M\u00f4n m\u00e0 th\u1ea5y con chim kh\u00e1ch m\u1ed5 ch\u1ed7 \u0111\u1ea5t n\u00e0o th\u00ec x\u00e2y d\u1ef1ng ng\u00f4i ch\u00f9a \u1edf \u0111\u00f3.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u0110\u1ebfn s\u00e1ng s\u1edbm mai, s\u01b0 c\u00f9ng th\u1ea7n long tr\u1edf v\u1ec1, qu\u1ea3 th\u1eadt th\u1ea5y ch\u1ed7 \u0111\u1ea5t \u0111\u00f3, li\u1ec1n cho ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e0o \u0111\u1ea5t th\u00ec th\u1ea5y c\u00f3 m\u1ed9t c\u00e1i th\u00e1p \u0111\u00e1 \u1edf \u0111\u00f3. S\u01b0 li\u1ec1n x\u00e2y t\u1ea1i \u0111\u00f3 m\u1ed9t ng\u00f4i gi\u00e0-lam, \u0111\u1eb7t t\u00ean l\u00e0 V\u00e2n M\u00f4n, r\u1ed3i s\u01b0 tr\u1ee5 tr\u00ec \u1edf \u0111\u00f3. V\u1ecb th\u1ea7n kia lu\u00f4n \u1ee7ng h\u1ed9, m\u1ed9t h\u00f4m th\u1ea7n b\u1ea3o: \u201cKh\u00f4ng bao l\u00e2u n\u1eefa t\u00f4i s\u1ebd ch\u1ebft, nay xin s\u01b0 cho t\u00f4i th\u1ee5 gi\u1edbi b\u1ed3-t\u00e1t \u0111\u1ec3 l\u00e0m v\u1ed1n li\u1ebfng cho vi\u1ec7c ra \u0111i v\u0129nh vi\u1ec5n\u201d. S\u01b0 truy\u1ec1n gi\u1edbi xong, v\u1ecb th\u1ea7n ph\u00e1t th\u1ec7 nguy\u1ec7n \u0111\u1eddi \u0111\u1eddi gi\u00fap \u0111\u1ee1 l\u1eabn nhau. S\u01b0 h\u1ecfi: \u201cH\u00ecnh t\u01b0\u1edbng c\u1ee7a th\u1ea7n t\u00f4i c\u00f3 th\u1ec3 th\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u00f4ng?\u201d. Th\u1ea7n n\u00f3i: \u201c\u0110\u1ee3i l\u00fac tr\u1eddi g\u1ea7n s\u00e1ng, ng\u00e0i h\u00e3y nh\u00ecn v\u1ec1 ph\u01b0\u01a1ng \u0111\u00f4ng s\u1ebd th\u1ea5y m\u1ed9t c\u00e1nh tay xuy\u00ean qua \u0111\u00e1m m\u00e2y tr\u00ean b\u1ea7u tr\u1eddi\u201d. Th\u1ea7n l\u1ea1i n\u00f3i ti\u1ebfp: \u201cNg\u00e0i mu\u1ed1n th\u1ea5y c\u00e1nh tay c\u1ee7a t\u00f4i \u01b0! Tuy t\u00f4i l\u00e0 th\u1ea7n nh\u01b0ng ch\u01b0a tr\u00e1nh kh\u1ecfi s\u1ef1 chia ph\u1ed1i c\u1ee7a v\u00f4 th\u01b0\u1eddng, \u0111\u1ebfn m\u1ed9t ng\u00e0y n\u00e0o \u0111\u00f3 ch\u1ebft c\u0169ng tr\u1edf v\u1ec1 v\u1edbi \u0111\u1ea5t, xin \u0111\u1ebfn t\u1eeb bi\u1ec7t\u201d. T\u1edbi k\u00ec h\u1ea1n, s\u01b0 \u0111\u1ebfn xem, th\u1ea5y m\u1ed9t con li m\u00e0u \u0111en k\u00eau g\u00e0o m\u00e0 ch\u1ebft, t\u1ee9c l\u00e0 v\u1ecb th\u1ea7n \u0111\u00f3.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Long n\u1eef \u1edf bi\u1ec3n ph\u00eda t\u00e2y th\u01b0\u1eddng theo s\u01b0 nghe gi\u1ea3ng. L\u00fac v\u1eeba x\u1ea3y ra \u0111\u1ea1i h\u1ea1n, s\u01b0 b\u1ea3o long n\u1eef:<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">&#8211; Ng\u01b0\u01a1i h\u00e3y l\u00e0m m\u01b0a.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Long n\u1eef th\u01b0a:<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">&#8211; Th\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ebf kh\u00f4ng cho ph\u00e9p. N\u1ebfu t\u00f4i c\u1ed1 l\u00e0m m\u01b0a, \u1eaft s\u1ebd \u0111\u1eafc t\u1ed9i v\u1edbi tr\u1eddi; v\u00ec kh\u00f4ng c\u00f3 s\u1ef1 c\u00fang t\u1ebf c\u1ea7u xin.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">S\u01b0 n\u00f3i:<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">&#8211; V\u1edbi n\u0103ng l\u1ef1c c\u1ee7a ta c\u00f3 th\u1ec3 tr\u00e1nh \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ed9i \u0111\u00f3.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">B\u1ed7ng ch\u1ed1c c\u00f3 r\u00e1ng h\u1ed3ng xu\u1ea5t hi\u1ec7n \u1edf Nam s\u01a1n v\u00e0 ch\u1eb3ng bao l\u00e2u sau th\u00ec tr\u1eddi \u0111\u1ed5 m\u01b0a. B\u1ea5y gi\u1edd, tr\u1eddi n\u1ed5i s\u1ea5m s\u00e9t s\u1eafp tr\u1eebng ph\u00e1t long n\u1eef. Long n\u1eef c\u1ea5p b\u00e1o; s\u01b0 b\u00e8n gi\u1ea5u long n\u1eef \u1edf d\u01b0\u1edbi s\u00e0n gi\u1ea3ng kinh. S\u1ee9 gi\u1ea3 c\u1ee7a tr\u1eddi \u0111\u1ebfn n\u00f3i:<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">&#8211; T\u00f4i nh\u1eadn l\u1ec7nh c\u1ee7a th\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ebf b\u1ea3o s\u01b0 giao ng\u01b0\u1eddi ph\u1ea1m t\u1ed9i l\u1ea9n tr\u1ed1n. L\u1ec7nh c\u1ee7a ch\u1ee7 t\u00f4i truy\u1ec1n \u0111\u1ebfn m\u00e0 t\u00f4i kh\u00f4ng tu\u00e2n theo th\u00ec bi\u1ebft l\u00e0m sao?\u201d.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">S\u01b0 ch\u1ec9 v\u00e0o c\u00e2y l\u00ea \u1edf trong s\u00e2n n\u00f3i:<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">&#8211; Con r\u1ed3ng kia bi\u1ebfn th\u00e0nh c\u00e2y n\u00e0y, \u00f4ng h\u00e3y b\u1eaft \u0111i.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Thi\u00ean s\u1ee9 b\u00e8n d\u00f9ng s\u00e9t \u0111\u00e1nh c\u00e2y l\u00ea r\u1ed3i b\u1ecf \u0111i. R\u1ed3ng m\u1edbi xu\u1ea5t hi\u1ec7n l\u1ec5 t\u1ea1 s\u01b0 v\u00e0 ngh\u0129: \u201cC\u00e2y n\u00e0y \u0111\u00e3 thay ta ch\u1ecbu tr\u1eebng ph\u1ea1t\u201d. N\u00f3i xong, r\u1ed3ng d\u00f9ng tay vu\u1ed1t ve th\u00e2n c\u00e2y, c\u00e2y \u1ea5y li\u1ec1n s\u1ed1ng l\u1ea1i.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u0110\u1ebfn \u0111\u1eddi vua Ch\u00e2n Binh n\u0103m th\u1ee9 ba m\u01b0\u01a1i, vua b\u1ecb h\u1ecda n\u01b0\u1edbc Cao-c\u00fa-li nhi\u1ec1u l\u1ea7n x\u00e2m l\u1ea5n bi\u00ean c\u01b0\u01a1ng; vua mu\u1ed1n m\u01b0\u1ee3n binh l\u00ednh nh\u00e0 T\u00f9y \u0111\u1ec3 chinh ph\u1ea1t n\u01b0\u1edbc Cao-c\u00fa-li. Vua l\u1ec7nh cho s\u01b0 \u0111\u01b0a ra m\u01b0u l\u01b0\u1ee3c \u0111\u00e1nh n\u01b0\u1edbc Cao-c\u00fa-li. S\u01b0 n\u00f3i: \u201cV\u00ec b\u1ea3o to\u00e0n m\u00ecnh m\u00e0 ti\u00eau di\u1ec7t ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c, \u0111\u00f3 ch\u1eb3ng ph\u1ea3i l\u00e0 h\u1ea1nh c\u1ee7a sa-m\u00f4n, nh\u01b0ng b\u1ea7n \u0111\u1ea1o \u1edf trong \u0111\u1ea5t \u0111\u1ea1i v\u01b0\u01a1ng, hao t\u1ed5n c\u01a1m \u00e1o c\u1ee7a \u0111\u1ea1i v\u01b0\u01a1ng th\u00ec \u0111\u00e2u d\u00e1m kh\u00f4ng nghe theo\u201d. S\u01b0 li\u1ec1n t\u00e2u m\u01b0u l\u01b0\u1ee3c cho nh\u00e0 vua.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">S\u01b0 t\u00ednh t\u00ecnh v\u1ecb tha, ph\u00f3ng kho\u00e1ng, c\u01b0\u1eddi c\u01b0\u1eddi n\u00f3i n\u00f3i, kh\u00f4ng t\u1ecf v\u1ebb gi\u1eadn h\u1eddn. Vua l\u1ea5y nh\u1eefng l\u1eddi c\u1ee7a s\u01b0 tr\u00ecnh b\u00e0y cho ch\u00e9p l\u1ea1i th\u00e0nh s\u00e1ch. \u0110\u00f3 l\u00e0 nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c r\u00fat ra t\u1eeb t\u00e2m can, c\u1ea3 n\u01b0\u1edbc \u0111\u1ec1u nghe theo, l\u1ea5y \u0111\u00f3 l\u00e0m ch\u00ednh s\u00e1ch cai tr\u1ecb \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc, t\u00f9y th\u1eddi m\u00e0 \u00e1p d\u1ee5ng v\u00e0 l\u00e0m khu\u00f4n ph\u00e9p cho c\u00e1c tri\u1ec1u \u0111\u1ea1i sau.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">N\u0103m ba m\u01b0\u01a1i l\u0103m, ch\u00f9a Ho\u00e0ng Long m\u1edf h\u1ed9i B\u00e1ch T\u00f2a, t\u1eadp h\u1ee3p ch\u01b0 t\u0103ng gi\u1ea3ng kinh, s\u01b0 l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ee9ng \u0111\u1ea7u. S\u01b0 th\u01b0\u1eddng \u1edf l\u1ea1i ch\u00f9a Gia T\u1ea5t gi\u1ea3ng kinh.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Hai \u00f4ng Qu\u00ed S\u01a1n v\u00e0 Ch\u1eedu \u0110\u1ec9nh \u1edf Sa L\u01b0\u1ee3ng B\u1ed9 \u0111\u1ebfn ch\u00f9a n\u1eafm l\u1ea5y y c\u1ee7a s\u01b0 v\u00e0 th\u01b0a: \u201cNg\u01b0\u1eddi \u0111\u1eddi ngu mu\u1ed9i ch\u1eb3ng c\u00f3 hi\u1ec3u bi\u1ebft g\u00ec, mong ng\u00e0i cho m\u1ed9t l\u1eddi khuy\u00ean \u0111\u1ec3 m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m ph\u00e9p t\u1eafc tr\u1ecdn \u0111\u1eddi\u201d.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">S\u01b0 n\u00f3i:<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">&#8211; C\u00f3 gi\u1edbi b\u1ed3-t\u00e1t, trong \u0111\u00f3 \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t c\u00f3 m\u01b0\u1eddi gi\u1edbi, n\u1ebfu t\u1ea5t c\u1ea3 \u0111\u1ec1u l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi t\u1ea7m th\u01b0\u1eddng, e r\u1eb1ng kh\u00f4ng th\u1ec3 th\u1ef1c h\u00e0nh \u0111\u01b0\u1ee3c. Nay c\u00f3 n\u0103m gi\u1edbi d\u00e0nh cho ng\u01b0\u1eddi b\u00ecnh th\u01b0\u1eddng:<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">1. T\u1eadn trung v\u1edbi vua.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">2. Hi\u1ebfu th\u1ea3o v\u1edbi cha m\u1eb9.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">3. Gi\u1eef l\u00f2ng tin v\u1edbi b\u1ea1n b\u00e8.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">4. Ra tr\u1eadn kh\u00f4ng tho\u00e1i lui.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">5. Kh\u00f4ng t\u00f9y ti\u1ec7n s\u00e1t h\u1ea1i sinh m\u1ea1ng.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">M\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi nh\u1edb th\u1ef1c h\u00e0nh nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u n\u00e0y, ch\u1edb l\u00e3ng qu\u00ean.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Qu\u00ed S\u01a1n n\u00f3i:<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">&#8211; B\u1ed1n \u0111i\u1ec1u tr\u00ean \u0111\u00e3 v\u00e2ng gi\u1eef r\u1ed3i, nh\u01b0ng kh\u00f4ng hi\u1ec3u th\u1ebf n\u00e0o kh\u00f4ng t\u00f9y ti\u1ec7n s\u00e1t h\u1ea1i sinh m\u1ea1ng.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">S\u01b0 n\u00f3i:<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">&#8211; Th\u00e1ng \u0111\u1ea7u c\u1ee7a m\u00f9a xu\u00e2n, h\u1ea1[98] v\u00e0 s\u00e1u ng\u00e0y trai trong m\u1ed7i th\u00e1ng th\u00ec kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c s\u00e1t sinh. \u0110\u00f3 l\u00e0 ch\u1ecdn th\u1eddi gian m\u00e0 gi\u1ebft. Kh\u00f4ng gi\u1ebft nh\u1eefng lo\u00e0i v\u1eadt nu\u00f4i \u0111\u1ec3 sai s\u1eed, nh\u01b0 tr\u00e2u, ng\u1ef1a, g\u00e0, ch\u00f3. Kh\u00f4ng gi\u1ebft nh\u1eefng con v\u1eadt nh\u1ecf m\u00e0 th\u1ecbt kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 m\u1ed9t mi\u1ebfng \u0103n. \u0110\u00f3 l\u00e0 ch\u1ecdn v\u1eadt m\u00e0 gi\u1ebft. Tr\u00e1i l\u1ea1i, n\u1ebfu g\u1eb7p ph\u1ea3i tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p bu\u1ed9c ph\u1ea3i gi\u1ebft th\u00ec c\u0169ng kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ebft qu\u00e1 nhi\u1ec1u. \u0110\u00e2y c\u00f3 th\u1ec3 g\u1ecdi l\u00e0 thi\u1ec7n gi\u1edbi c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi th\u1ebf t\u1ee5c. Qu\u00ed S\u01a1n c\u00e1c \u00f4ng! Ph\u1ea3i gi\u1eef g\u00ecn gi\u1edbi n\u00e0y ch\u1edb c\u00f3 vi ph\u1ea1m.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">M\u1ed9t th\u1eddi gian sau, vua b\u1ecb b\u1ec7nh n\u1eb7ng, u\u1ed1ng thu\u1ed1c kh\u00f4ng l\u00e0nh, n\u00ean th\u1ec9nh s\u01b0 thuy\u1ebft ph\u00e1p. S\u01b0 v\u00e0o cung ng\u1ed3i ngay ng\u1eafn, ho\u1eb7c gi\u1ea3ng kinh, ho\u1eb7c n\u00f3i chuy\u1ec7n, vua \u0111\u1ec1u h\u1ebft l\u00f2ng t\u00edn th\u1ee5 ph\u1ee5ng h\u00e0nh. V\u00e0o \u0111\u1ea7u h\u00f4m, vua th\u1ea5y tr\u00ean \u0111\u1ec9nh \u0111\u1ea7u c\u1ee7a s\u01b0 c\u00f3 \u00e1nh s\u00e1ng m\u00e0u v\u00e0ng r\u00f2ng nh\u01b0 v\u1ea7ng m\u1eb7t tr\u1eddi, t\u1ea5t c\u1ea3 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi trong cung c\u00f9ng nhau \u0111\u1ebfn xem, b\u1ec7nh c\u1ee7a vua l\u1eadp t\u1ee9c thuy\u00ean gi\u1ea3m. S\u01b0 tu\u1ed5i cao s\u1ee9c y\u1ebfu, m\u1ed7i l\u1ea7n v\u00e0o cung ph\u1ea3i ng\u1ed3i xe, y ph\u1ee5c, thu\u1ed1c thang \u0111\u1ec1u do ch\u00ednh tay vua cung c\u1ea5p, v\u1edbi m\u1ee5c \u0111\u00edch ch\u1ec9 c\u1ea7u mong \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00fac. Nh\u1eefng t\u00e0i v\u1eadt c\u00fang d\u01b0\u1eddng nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c, s\u01b0 \u0111\u1ec1u d\u00f9ng \u0111\u1ec3 x\u00e2y ch\u00f9a. S\u01b0 ch\u1ec9 d\u00f9ng y, b\u00e1t l\u00e0m v\u1eadt t\u00f9y th\u00e2n \u0111\u1ec3 tuy\u00ean d\u01b0\u01a1ng ch\u00ednh ph\u00e1p. S\u01b0 t\u1eadn t\u1ee5y gi\u1ea3ng d\u1ea1y cho k\u1ebb t\u0103ng ng\u01b0\u1eddi t\u1ee5c cho \u0111\u1ebfn nh\u1eefng ng\u00e0y cu\u1ed1i \u0111\u1eddi. Vua \u0111\u00edch th\u00e2n \u0111\u1ebfn an \u1ee7i, nh\u00e2n \u0111\u00f3, s\u01b0 c\u0103n d\u1eb7n nh\u00e0 vua n\u00ean l\u00e0m cho gi\u00e1o ph\u00e1p l\u01b0u truy\u1ec1n kh\u1eafp m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi trong n\u01b0\u1edbc v\u00e0 n\u00f3i cho h\u1ecd bi\u1ebft nh\u1eefng \u0111i\u1ec1m l\u00e0nh.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">N\u0103m th\u1ee9 n\u0103m m\u01b0\u01a1i t\u00e1m, ni\u00ean hi\u1ec7u Ki\u1ebfn Ph\u00fac, s\u01b0 ng\u1ed3i l\u1eb7ng l\u1ebd su\u1ed1t b\u1ea3y ng\u00e0y, sau \u0111\u00f3 s\u01b0 d\u1eb7n d\u00f2 \u0111\u1ec7 t\u1eed ph\u1ea3i gi\u1eef g\u00ecn gi\u1edbi lu\u1eadt v\u00e0 c\u1ea3nh t\u1ec9nh v\u00f4 th\u01b0\u1eddng. D\u1eb7n d\u00f2 xong, s\u01b0 ng\u1ed3i ngay ng\u1eafn v\u00e0 th\u1ecb t\u1ecbch ngay t\u1ea1i ch\u1ed7. L\u00fac \u1ea5y, trong kh\u00f4ng trung ph\u00eda t\u00e2y b\u1eafc ch\u00f9a Ho\u00e0ng Long \u00e2m nh\u1ea1c vang c\u1ea3 h\u01b0 kh\u00f4ng, h\u01b0\u01a1ng th\u01a1m l\u1ea1 tr\u00e0n ng\u1eadp kh\u1eafp ph\u00f2ng, c\u1ea3 n\u01b0\u1edbc bu\u1ed3n vui l\u1eabn l\u1ed9n, quan t\u00e0i v\u00e0 \u0111\u1ed3 t\u1eabm li\u1ec7m gi\u1ed1ng nh\u01b0 l\u1ec5 an t\u00e1ng c\u1ee7a vua, h\u01b0\u1edfng th\u1ecd 99 tu\u1ed5i; n\u0103m \u1ea5y nh\u1eb1m ni\u00ean hi\u1ec7u Trinh Qu\u00e1n th\u1ee9 t\u01b0 (608). Sau \u0111\u00f3 c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi b\u1ecb h\u01b0 thai, nghe l\u1eddi t\u1ee5c ng\u1eef truy\u1ec1n r\u1eb1ng, n\u1ebfu ch\u00f4n \u1edf b\u00ean c\u1ea1nh m\u1ed9 ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 \u0111\u1ee9c th\u00ec s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c con \u0111\u00e0n ch\u00e1u l\u0169. Bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i\u1ec1u \u0111\u00f3, ng\u01b0\u1eddi \u1ea5y l\u00e9n \u0111em thai nhi ch\u00f4n b\u00ean m\u1ed9 kia. Ng\u00e0y h\u00f4m \u1ea5y, s\u1ea5m s\u00e9t d\u1eef d\u1ed9i, thai nhi b\u1ecb \u0111\u00e1nh v\u0103ng kh\u1ecfi m\u1ed9. Th\u00e1p Tam K\u00ec S\u01a1n \u0111\u1ebfn nay v\u1eabn c\u00f2n \u0111\u00f3.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec7 t\u1eed l\u1edbn c\u1ee7a s\u01b0 Vi\u00ean Quang c\u0169ng l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi T\u00e2n La. Ng\u00e0i c\u01a1 phong r\u1ea5t b\u00e9n nh\u1ea1y, th\u00edch ngao du s\u01a1n thu\u1ef7, r\u1ea5t ng\u01b0\u1ee1ng m\u1ed9 nh\u1eefng th\u1eafng t\u00edch; v\u00ec th\u1ebf, ng\u00e0i theo h\u01b0\u1edbng b\u1eafc \u0111i \u0111\u1ebfn kinh \u0111\u00f4 c\u1ee7a ch\u00edn n\u01b0\u1edbc, nh\u01b0ng ng\u00e0i kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111\u1ebfn \u0111\u01b0\u1ee3c \u0110\u00f4ng Qu\u00e1n[99]. Sau \u0111\u00f3, ngai \u0111i v\u1ec1 T\u00e2y Y\u00ean, B\u1eafc Ng\u1ee5y v\u00e0 sau \u0111\u00f3 l\u1ea1i sang \u0110\u1ebf kinh, do v\u1eady ng\u00e0i bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ea5t c\u1ea3 \u0111\u1ecba l\u00fd phong t\u1ee5c \u1edf nhi\u1ec1u n\u01a1i. Ngo\u00e0i ra, ng\u00e0i c\u00f2n t\u00ecm h\u1ecdc c\u00e1c kinh lu\u1eadn, th\u00f4ng su\u1ed1t lu\u1eadt t\u1ea1ng, hi\u1ec3u r\u00f5 \u00fd kinh, \u0111\u1ea1o h\u1ea1nh cao v\u1eddi v\u00e0 ng\u00e0i th\u01b0\u1eddng gi\u1ea3ng d\u1ea1y cho k\u1ebb t\u0103ng ng\u01b0\u1eddi t\u1ee5c. Quan \u0110\u1eb7c ti\u1ebfn t\u00ean l\u00e0 T\u00fac V\u0169 th\u1ec9nh ng\u00e0i tr\u1ee5 l\u1ea1i \u0111\u00e2y, n\u00ean x\u00e2y ng\u00f4i ch\u00f9a T\u00e2n L\u01b0\u01a1ng, thu\u1ed9c huy\u1ec7n Lam \u0110i\u1ec1n v\u00e0 c\u00fang d\u01b0\u1eddng b\u1ed1n th\u1ee9 c\u1ea7n d\u00f9ng[100], nh\u01b0ng v\u1ec1 sau kh\u00f4ng bi\u1ebft ng\u00e0i t\u1ecbch \u1edf \u0111\u00e2u.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>Ghi ch\u00fa:<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Thu\u1edf x\u01b0a ng\u00e0i Vi\u1ec5n C\u00f4ng[101] trong qu\u00e1 tr\u00ecnh gi\u1ea3ng lu\u1eadn th\u01b0\u1eddng l\u1ea5y d\u1eabn ch\u1ee9ng c\u1ee7a s\u00e1ch th\u1ebf t\u1ee5c. Ng\u00e0i l\u1ea5y nh\u1eefng d\u1eabn ch\u1ee9ng c\u1ee7a Trang t\u1eed, L\u00e3o t\u1eed c\u00f3 li\u00ean quan \u0111\u1ec3 l\u00e0m cho m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi hi\u1ec3u \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eefng \u00fd ch\u1ec9 s\u00e2u m\u1ea7u c\u1ee7a kinh lu\u1eadn. Gi\u1ed1ng nh\u01b0 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi th\u1ea7y gi\u1ecfi, khi gi\u1ea3ng v\u1ec1 gi\u1edbi c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi t\u1ea1i gia, th\u00ec ph\u1ea3i h\u1ecdc th\u00f4ng c\u1ea3 n\u1ed9i \u0111i\u1ec3n v\u00e0 ngo\u1ea1i \u0111i\u1ec3n; c\u00f3 nh\u01b0 v\u1eady m\u1edbi tu\u1ef3 c\u0103n c\u01a1 thuy\u1ebft ph\u00e1p \u0111\u1ec3 \u0111\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c hi\u1ec7u qu\u1ea3.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Nh\u01b0ng s\u00e1t sinh c\u0169ng ph\u1ea3i c\u00f3 s\u1ef1 l\u1ef1a ch\u1ecdn. V\u00ec sao Thang b\u1ea3o \u0111\u1eb7t l\u01b0\u1edbi ph\u1ea3i ch\u1eeba ba h\u01b0\u1edbng? C\u00f2n Tr\u1ecdng Ni khuy\u00ean b\u1eafn chim ch\u1edb b\u1eafn con \u0111ang ng\u1ee7? M\u1eb7t kh\u00e1c, n\u1ebfu l\u00e0m \u0111\u1ed9ng \u0111\u1ebfn thi\u00ean th\u1ea7n, tr\u00e1i v\u1edbi thi\u00ean s\u1ee9 th\u00ec \u0111\u1ea1o l\u1ef1c ch\u1eafc ch\u1eafn c\u00f3 th\u1ec3 bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1eady.<\/p>\n<h4 style=\"text-align: justify;\">4. Th\u00edch An H\u00e0m.<\/h4>\n<p style=\"text-align: justify;\">S\u01b0 h\u1ecd Kim, l\u00e0 ch\u00e1u c\u1ee7a nh\u00e0 thi ph\u00fa Y San. V\u1eeba sinh ra s\u01b0 \u0111\u00e3 th\u00f4ng tu\u1ec7, t\u00ednh t\u00ecnh ph\u00f3ng kho\u00e1ng, \u00fd ch\u00ed qu\u1ea3 quy\u1ebft v\u00e0 thanh cao. S\u01b0 \u0111i kh\u1eafp n\u01a1i xem x\u00e9t phong t\u1ee5c t\u1eadp qu\u00e1n nhi\u1ec1u v\u00f9ng. \u0110\u1eddi vua Ch\u00e2n B\u00ecnh th\u1ee9 hai m\u01b0\u01a1i hai, s\u01b0 k\u1ebft b\u1ea1n v\u1edbi cao t\u0103ng Hu\u1ec7 T\u00fac. Sau \u0111\u00f3, s\u01b0 ch\u00e8o chi\u1ebfc b\u00e8 tre tr\u00f4i d\u1ea1t ng\u01b0\u1ee3c xu\u00f4i kh\u1eafp c\u00e1c v\u00f9ng s\u00f4ng n\u01b0\u1edbc. M\u1ed9t h\u00f4m, s\u01b0 ch\u00e8o b\u00e8 xu\u1ed1ng ph\u00eda d\u01b0\u1edbi m\u1ed9t h\u00f2n \u0111\u1ea3o th\u00ec b\u1ed7ng g\u1eb7p s\u00f3ng gi\u00f3 th\u1ed5i chi\u1ebfc b\u00e8 c\u1ee7a s\u01b0 quay ng\u01b0\u1ee3c l\u1ea1i, d\u1ea1t v\u00e0o b\u1ebfn c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc T\u00e2n La. N\u0103m sau, vua c\u00f3 l\u1ec7nh tuy\u1ec3n ch\u1ecdn nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c coi l\u00e0 ph\u00e1p kh\u00ed v\u00e0o tri\u1ec1u \u0111\u1ec3 kh\u1ea3o th\u00ed v\u1ec1 tr\u00ecnh \u0111\u1ed9 h\u1ecdc v\u1ea5n. Qua cu\u1ed9c kh\u1ea3o th\u00ed vua ban l\u1ec7nh, ph\u00e1p s\u01b0 l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi th\u00edch h\u1ee3p \u0111i s\u1ee9. R\u1ed3i s\u01b0 v\u1edbi s\u1ee9 th\u1ea7n c\u00f9ng xu\u1ed1ng thuy\u1ec1n v\u01b0\u1ee3t bi\u1ec3n. Thuy\u1ec1n v\u01b0\u1ee3t s\u00f3ng gi\u00f3 r\u1ea5t xa m\u1edbi t\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c tri\u1ec1u \u0111\u00ecnh, th\u1ecb th\u1ea7n ra \u0111\u00f3n \u0111\u01b0a v\u00e0o ch\u1ea7u vua. V\u1eeba g\u1eb7p s\u01b0, ho\u00e0ng th\u01b0\u1ee3ng v\u00f4 c\u00f9ng vui m\u1eebng, li\u1ec1n h\u1ea1 l\u1ec7nh cho s\u01b0 v\u1ec1 \u1edf t\u1ea1i ch\u00f9a \u0110\u1ea1i H\u01b0ng Th\u00e1nh. Trong v\u00f2ng m\u1ed9t th\u00e1ng, s\u01b0 gi\u1ea3ng gi\u1ea3i t\u1ec9 m\u0129 nh\u1eefng ngh\u0129a l\u00fd s\u00e2u k\u00edn c\u1ee7a Ph\u1eadt ph\u00e1p. L\u00fac \u1ea5y, c\u00f3 v\u1ecb ti\u00ean mang \u0111\u1ebfn cho s\u01b0 m\u01b0\u1eddi con ng\u1ef1a tr\u1ea1m, \u0111\u00fang gi\u1edd ng\u00e0y h\u00f4m \u0111\u00f3, s\u01b0 tr\u1edf v\u1ec1 n\u01b0\u1edbc. Ai nghe \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfng tr\u1ed1ng trong \u0111\u00eam! T\u1eeb n\u00fai T\u1ea7n L\u00e3nh c\u00e1ch cung vua l\u00e0 m\u1ed9t ngh\u00ecn d\u1eb7m \u0111\u01b0\u1eddng, dong ru\u1ed7i nhanh nh\u01b0 sao b\u0103ng, h\u00e1 \u0111\u1ee3i ti\u1ebfng chu\u00f4ng v\u00e0o bu\u1ed5i s\u00e1ng s\u1edbm sao? M\u01b0\u1eddi th\u1eeba ph\u00e1p qu\u00e1n b\u00ed m\u1eadt[102], ngh\u0129a l\u00fd s\u00e2u m\u1ea7u c\u1ee7a kinh v\u0103n, trong v\u00f2ng n\u0103m n\u0103m kh\u00f4ng sao c\u00f3 th\u1ec3 xem h\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c. Tr\u1ea3i qua hai m\u01b0\u01a1i b\u1ea3y n\u0103m, c\u00f3 c\u00e1c sa-m\u00f4n T\u00ec-ma-ch\u00e2n-\u0111\u1ebf \u1edf n\u01b0\u1edbc Vu \u0110i\u1ec1n, sa-m\u00f4n N\u00f4ng-gi\u00e0-\u0111\u00e0 v.v\u2026 \u0111\u1ec1u \u0111\u1ebfn T\u00e2n La. Ngo\u00e0i ra c\u0169ng c\u00f3 c\u00e1c v\u1ecb t\u0103ng \u1edf T\u00e2y V\u1ee9c, \u1ea4n \u0110\u1ed9 \u0111\u1ebfn th\u1eb3ng K\u00ea L\u00e2m. V\u00ec \u0111\u1ec1u b\u1eaft ngu\u1ed3n t\u1eeb \u0111\u00e2y v\u1eady. Cho n\u00ean, Th\u00f4i Tr\u00ed Vi\u1ec5n so\u1ea1n b\u1ed9 truy\u1ec7n Ngh\u0129a T\u01b0\u01a1ng c\u00f3 ghi: \u201c\u0110\u1eddi vua Ch\u00e2n B\u00ecnh, ni\u00ean hi\u1ec7u Ki\u1ebfn Ph\u00fac th\u1ee9 b\u1ed1n m\u01b0\u01a1i hai, s\u01b0 m\u1edbi sinh ra. N\u0103m \u1ea5y, c\u00f3 v\u1ecb th\u00e1nh nh\u00e2n \u1edf T\u00e2n La l\u00e0 ph\u00e1p s\u01b0 An Ho\u1eb1ng v\u00e0 hai v\u1ecb Tam t\u1ea1ng ph\u00e1p s\u01b0 \u1edf \u1ea4n \u0110\u1ed9, v\u00e0 c\u0169ng c\u00f3 hai v\u1ecb t\u0103ng ng\u01b0\u1eddi H\u00e1n t\u1eeb n\u01b0\u1edbc \u0110\u01b0\u1eddng \u0111\u1ebfn\u201d.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">L\u1eddi ch\u00fa ghi: \u201cN\u0103m th\u1ee9 b\u1ed1n m\u01b0\u01a1i b\u1ed1n, c\u00f3 ng\u00e0i T\u00ec-ma-la-ch\u00e2n-\u0111\u1ebf \u1edf \u00d4 Tr\u00e0nh ph\u00eda b\u1eafc Thi\u00ean Tr\u00fac \u0111\u1ebfn. N\u0103m th\u1ee9 b\u1ed1n m\u01b0\u01a1i s\u00e1u th\u00ec c\u00f3 ng\u00e0i N\u00f4ng-gi\u00e0-\u0111\u00e0 \u0111\u1ebfn. C\u0169ng n\u0103m th\u1ee9 b\u1ed1n m\u01b0\u01a1i s\u00e1u c\u00f3 ng\u00e0i Ph\u1eadt-\u0111\u00e0-t\u0103ng-gi\u00e0 \u1edf n\u01b0\u1edbc Ma-\u0111\u1ea7u-la \u0111\u1ebfn. C\u00e1c ng\u00e0i \u0111i qua n\u0103m m\u01b0\u01a1i hai n\u01b0\u1edbc m\u1edbi \u0111\u1ebfn \u0111\u01b0\u1ee3c Trung Qu\u1ed1c. R\u1ed3i theo h\u01b0\u1edbng \u0111\u00f4ng \u0111\u1ebfn T\u00e2n La \u1edf l\u1ea1i ch\u00f9a Ho\u00e0ng Long d\u1ecbch ra c\u00e1c b\u1ed9 kinh Chi\u00ean \u0111\u00e0n h\u01b0\u01a1ng, H\u1ecfa tinh quang, Di\u1ec7u n\u1eef v\u00e0 v\u1ecb t\u0103ng \u1edf \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng t\u00ean \u0110\u00e0m H\u00f2a b\u00fat th\u1ee5. Kh\u00f4ng bao l\u00e2u sau, hai v\u1ecb t\u0103ng ng\u01b0\u1eddi H\u00e1n d\u00e2ng bi\u1ec3u xin tr\u1edf v\u1ec1 n\u01b0\u1edbc, vua \u0111\u1ed3ng \u00fd v\u00e0 ti\u1ec5n h\u1ecd v\u1ec1. Th\u1ebf th\u00ec ng\u00e0i An Ho\u1eb1ng ch\u00ednh l\u00e0 h\u00f2a th\u01b0\u1ee3ng v\u1eady.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Theo b\u1ed9 T\u00e2n La b\u1ea3n k\u00ed: \u201c\u0110\u1eddi vua Ch\u00e2n H\u01b0ng, n\u0103m th\u1ee9 ba m\u01b0\u01a1i b\u1ea3y, ng\u00e0i An Ho\u1eb1ng sang Trung Qu\u1ed1c c\u1ea7u ph\u00e1p. Sau \u0111\u00f3, ng\u00e0i c\u00f9ng v\u1edbi hai v\u1ecb t\u0103ng \u1ea4n \u0110\u1ed9 l\u00e0 T\u00ec-ma-la v.v\u2026 tr\u1edf v\u1ec1 n\u01b0\u1edbc, d\u00e2ng l\u00ean hai b\u1ed9 kinh L\u0103ng-gi\u00e0, Th\u1eafng man v\u00e0 x\u00e1-l\u1ee3i Ph\u1eadt. T\u1eeb cu\u1ed1i \u0111\u1eddi vua Ch\u00e2n H\u01b0ng \u0111\u1ebfn \u0111\u1eddi vua Ch\u00e2n B\u00ecnh, ni\u00ean hi\u1ec7u Ki\u1ebfn Ph\u00fac c\u00e1ch nhau kho\u1ea3ng n\u0103m m\u01b0\u01a1i n\u0103m. Nh\u01b0 v\u1eady v\u1ecb Tam t\u1ea1ng n\u00e0o \u0111\u1ebfn v\u00e0 tr\u1edf v\u1ec1 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3? Do \u0111\u00f3, gi\u1ea3 thi\u1ebft cho r\u1eb1ng s\u01b0 An H\u00e0m, An Ho\u1eb1ng, nh\u01b0 v\u1eady th\u1eadt c\u00f3 hai ng\u01b0\u1eddi. Nh\u01b0ng h\u00e0nh tr\u1ea1ng c\u1ee7a c\u00e1c v\u1ecb n\u00e0y so v\u1edbi c\u00e1c ng\u00e0i Tam t\u1ea1ng kh\u00f4ng kh\u00e1c v\u00e0 danh ti\u1ebfng c\u0169ng kh\u00f4ng kh\u00e1c. Nay t\u1eadp h\u1ee3p l\u1ea1i vi\u1ebft th\u00e0nh truy\u1ec7n. L\u1ea1i c\u0169ng kh\u00f4ng r\u00f5 c\u00e1c v\u1ecb Tam t\u1ea1ng ng\u01b0\u1eddi \u1ea4n \u0110\u1ed9 kia \u0111i, \u1edf hay m\u1ea5t \u1edf \u0111\u00e2u. H\u00f2a th\u01b0\u1ee3ng tr\u1edf v\u1ec1 n\u01b0\u1edbc sau \u0111\u00f3 c\u00f3 vi\u1ebft m\u1ed9t quy\u1ec3n s\u1ea5m k\u00ed. Vi\u1ec7c in \u1ea5n, kh\u1eafc ch\u1eef c\u00f3 khi gh\u00e9p l\u1ea1i, c\u00f3 l\u00fac t\u00e1ch ri\u00eang ra, cho n\u00ean vi\u1ec7c \u0111\u00f3 kh\u00f3 m\u00e0 ph\u1ecfng \u0111o\u00e1n bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c; m\u1eb7t kh\u00e1c, \u00fd ngh\u0129a s\u00e2u k\u00edn x\u00e9t l\u00fd l\u1ebd th\u1eadt kh\u00f3 m\u00e0 c\u00f9ng t\u1eadn. Nh\u01b0 n\u00f3i con chim c\u00fa m\u00e8o tan t\u00e1c (V\u0103n bia kh\u00f3 hi\u1ec3u, kh\u00f4ng r\u00f5 r\u00e0ng). Ho\u1eb7c n\u00f3i, ho\u00e0ng h\u1eadu \u0111\u01b0\u1ee3c mai t\u00e1ng \u1edf tr\u1eddi \u0110ao-l\u1ee3i; nh\u01b0 s\u1ef1 th\u1ea5t b\u1ea1i c\u1ee7a chi\u1ebfn binh \u1edf ngh\u00ecn d\u1eb7m; nh\u01b0 ho\u00e0n t\u1ea5t c\u1ee7a ch\u00f9a T\u1ee9 Thi\u00ean V\u01b0\u01a1ng; nh\u01b0 n\u0103m v\u01b0\u01a1ng t\u1eed tr\u1edf v\u1ec1 qu\u00ea h\u01b0\u01a1ng; nh\u01b0 n\u0103m nh\u00e0 vua th\u1ea1nh tr\u1ecb; t\u1ea5t c\u1ea3 \u0111\u1ec1u l\u00e0 l\u1eddi ti\u00ean \u0111o\u00e1n nh\u1eefng vi\u1ec7c v\u1ec1 sau, nh\u01b0 t\u1eadn m\u1eaft tr\u00f4ng th\u1ea5y kh\u00f4ng h\u1ec1 sai s\u00f3t.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">S\u01b0 t\u1ecbch \u1edf \u0111\u1ea1o tr\u00e0ng V\u1ea1n Thi\u1ec7n, v\u00e0o ng\u00e0y 23 th\u00e1ng 9 n\u0103m th\u1ee9 ch\u00edn \u0111\u1eddi vua Thi\u1ec7n \u0110\u1ee9c, h\u01b0\u1edfng th\u1ecd 62 tu\u1ed5i. C\u0169ng v\u00e0o th\u00e1ng \u0111\u00f3, s\u1ee9 th\u1ea7n t\u1eeb \u0111\u1ea5t H\u00e1n tr\u1edf v\u1ec1, t\u00ecnh c\u1edd g\u1eb7p ph\u00e1p s\u01b0 ng\u1ed3i tr\u00ean s\u00f3ng bi\u1ebfc an nhi\u00ean \u0111i v\u1ec1 h\u01b0\u1edbng t\u00e2y. \u0110\u00f3 \u0111\u00edch th\u1ef1c g\u1ecdi l\u00e0 v\u1ecdt l\u00ean kh\u00f4ng nh\u01b0 b\u01b0\u1edbc tr\u00ean th\u1ec1m, ng\u1ed3i tr\u00ean n\u01b0\u1edbc nh\u01b0 \u0111i tr\u00ean \u0111\u1ea5t. Quan h\u00e0n l\u00e2m h\u1ecd Ti\u1ebft, ph\u1ee5ng chi\u1ebfu vua so\u1ea1n l\u1eddi bia; \u00f4ng ta ghi: \u201cHo\u00e0ng h\u1eadu \u0111\u01b0\u1ee3c mai t\u00e1ng \u1edf cung tr\u1eddi \u0110ao-l\u1ee3i, x\u00e2y c\u1ea5t ch\u00f9a T\u1ee9 Thi\u00ean V\u01b0\u01a1ng, \u0111\u00eam chim l\u1ea1 k\u00eau, ng\u00e0y binh l\u00ednh ch\u1ebft, v\u01b0\u01a1ng t\u1eed v\u01b0\u1ee3t qua c\u1eeda \u1ea3i v\u00e0o tri\u1ec1u, \u1edf v\u1edbi nh\u00e0 vua n\u0103m n\u0103m, ra n\u01b0\u1edbc ngo\u00e0i ba m\u01b0\u01a1i n\u0103m r\u1ed3i tr\u1edf v\u1ec1 l\u1ea1i, qua l\u1ea1i n\u1ed5i tr\u00f4i, ng\u01b0\u1eddi v\u00e0 ta l\u00e0m th\u1ebf n\u00e0o tr\u00e1nh kh\u1ecfi, h\u01b0\u1edfng th\u1ecd 62 tu\u1ed5i, t\u1ecbch \u1edf V\u1ea1n Thi\u1ec7n, s\u1ee9 th\u1ea7n dong thuy\u1ec1n tr\u1edf v\u1ec1 c\u0169ng c\u00f3 g\u1eb7p s\u01b0, s\u01b0 ng\u1ed3i tr\u00ean m\u1eb7t n\u01b0\u1edbc, nh\u1eafm h\u01b0\u1edbng t\u00e2y m\u00e0 \u0111i (v\u0103n bia b\u1ecb r\u00eau ph\u1ee7, ch\u1eef b\u1ecb h\u01b0 h\u1ecfng kh\u00f4ng c\u00f2n nguy\u00ean v\u1eb9n, m\u01b0\u1eddi ph\u1ea7n m\u1ea5t \u0111i b\u1ed1n n\u0103m ph\u1ea7n, n\u00ean ch\u1ecdn l\u1ea5y nh\u1eefng g\u00ec nh\u00ecn th\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c, ph\u00e1c th\u1ea3o l\u1ea1i th\u00e0nh v\u0103n). B\u1edfi v\u00ec kh\u00f4ng c\u1ea7n d\u1ef1a v\u00e0o t\u01b0 li\u1ec7u kh\u00e1c c\u0169ng th\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u1ea7n n\u00e0o nh\u1eefng h\u00e0nh tr\u1ea1ng c\u1ee7a s\u01b0.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>Ghi ch\u00fa:<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">S\u01b0 \u0111\u00e3 \u0111\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ea7n th\u00f4ng v\u00e0 gi\u1ea3i tho\u00e1t n\u00ean s\u1ed1ng ch\u1ebft t\u1ef1 t\u1ea1i, l\u00e0 vi\u1ec7c l\u00e0m t\u1ef1 nhi\u00ean c\u1ee7a \u0111\u1ea1i b\u1ed3-t\u00e1t, \u1edf trong \u0111\u00f3 \u0111\u00e2u cho ghi ch\u00e9p n\u00f3i n\u0103ng. Nh\u01b0 v\u1eady t\u1eeb khi s\u01b0 m\u1edbi v\u00e0o tri\u1ec1u v\u00e0 c\u00f9ng v\u1edbi c\u00e1c v\u1ecb Tam t\u1ea1ng \u1edf T\u00e2y V\u1ee9c, n\u1eafm gi\u1eef ngu\u1ed3n ch\u00e2n, th\u1ed5i \u1ed1c ph\u00e1p v\u00e0 tu\u00f4n m\u01b0a ph\u00e1p, th\u1ea5m nhu\u1ea7n c\u1ea3 ch\u00e2n tr\u1eddi g\u00f3c bi\u1ec3n. C\u00f2n v\u1ec1 ch\u1eef vi\u1ebft \u0111\u00fang t\u00ean c\u1ee7a b\u1eadc th\u00e1nh nh\u00e2n ho\u1eb1ng ph\u00e1p th\u00ec t\u00f4i e r\u1eb1ng hai ch\u1eef h\u00e0m, ho\u1eb1ng (\u542b,\u5f18) c\u00f3 m\u1ed9t ch\u1eef b\u1ecb vi\u1ebft sai. B\u1edfi v\u00ec v\u0103n t\u1ef1 m\u00e0 vi\u1ebft \u0111i vi\u1ebft l\u1ea1i nhi\u1ec1u l\u1ea7n s\u1ebd sai \u0111i, nh\u01b0 ch\u1eef \u00f4, ch\u1eef y\u00ean (\u70cf, \u7109) vi\u1ebft th\u00e0nh ch\u1eef m\u00e3 (\u99ac).<\/p>\n<h4 style=\"text-align: justify;\">5. Th\u00edch A-li-da-b\u1ea1t-ma.<\/h4>\n<p style=\"text-align: justify;\">S\u01b0 th\u00f4ng minh tr\u00ed tu\u1ec7, h\u00ecnh d\u00e1ng kh\u00e1c ng\u01b0\u1eddi th\u01b0\u1eddng. S\u01b0 l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi T\u00e2n La \u0111\u1ea7u ti\u00ean sang Trung Qu\u1ed1c t\u00ecm th\u1ea7y h\u1ecdc \u0111\u1ea1o. S\u01b0 \u0111i c\u1ea7u h\u1ecdc h\u1ebft n\u01a1i n\u00e0y \u0111\u1ebfn n\u01a1i kh\u00e1c, d\u00f9 \u0111\u00f3 l\u00e0 ch\u1ed1n s\u01a1n c\u00f9ng th\u1ee7y t\u1eadn. V\u1edbi \u00fd ch\u00ed xung thi\u00ean, s\u01b0 kh\u00f4ng ch\u1ec9 l\u00e0 b\u1eadc m\u00f4 ph\u1ea1m, g\u01b0\u01a1ng m\u1eabu l\u00fac \u1ea5y m\u00e0 c\u00f2n l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 nhi\u1ec1u nhi\u1ec7t huy\u1ebft v\u1ec1 vi\u1ec7c gi\u1ea3ng d\u1ea1y, d\u1eaft d\u1eabn cho ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1eddi sau.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Do \u0111\u00f3, s\u01b0 \u0111\u00e3 quy\u1ebft ch\u00ed \u0111i tham quan kh\u1eafp n\u01a1i, nh\u1eefng ch\u1ed7 xa x\u00f4i h\u1ebbo l\u00e1nh nh\u1ea5t s\u01b0 \u0111\u1ec1u \u0111\u1ebfn. Sau \u0111\u00f3, s\u01b0 sang T\u00e2y Tr\u00fac c\u1ea7u ph\u00e1p. S\u01b0 l\u1eb7n l\u1ed9i \u0111\u01b0\u1eddng xa v\u1ea1n d\u1eb7m v\u01b0\u1ee3t qua d\u00e3y Th\u00f4ng L\u0129nh \u0111\u1ec3 t\u00ecm \u0111\u1ebfn nh\u1eefng th\u1eafng t\u00edch k\u00ec v\u0129. Nh\u1edd \u0111\u00f3, s\u01b0 \u0111\u00e3 chi\u00eam ng\u01b0\u1ee1ng \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u th\u00e1nh t\u00edch v\u00e0 \u01b0\u1edbc nguy\u1ec7n ng\u00e0y x\u01b0a \u0111\u00e3 th\u1ecfa m\u00e3n. Nh\u01b0ng c\u00f9ng l\u00fac \u1ea5y, l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c mang theo c\u0169ng v\u1eeba h\u1ebft, s\u01b0 tr\u1ee5 l\u1ea1i ch\u00f9a Na-lan-\u0111\u00e0, ch\u1eb3ng bao l\u00e2u sau, s\u01b0 t\u1ecbch \u1edf \u0111\u00f3. L\u00fac \u1ea5y c\u00f3 v\u1ecb cao t\u0103ng t\u00ean Hu\u1ec7 Nghi\u1ec7p tr\u1ee5 \u1edf ch\u00f9a B\u1ed3-\u0111\u1ec1. Ngo\u00e0i ra c\u00f2n c\u00f3 hai ng\u00e0i Huy\u1ec1n Kh\u00e1c, Huy\u1ec1n Chi\u1ebfu \u0111\u1ebfn ch\u00f9a \u0110\u1ea1i Gi\u00e1c. V\u00e0o ni\u00ean hi\u1ec7u Trinh Qu\u00e1n, b\u1ed1n ng\u01b0\u1eddi v\u1eeba k\u1ec3 tr\u00ean \u0111\u1ec1u \u0111\u1ebfn T\u00e2y Tr\u00fac c\u1ea7u ph\u00e1p, ngo\u00e0i ra c\u00f2n c\u00f3 b\u1ed1n v\u1ecb t\u0103ng kh\u00e1c ng\u01b0\u1eddi T\u00e2n La c\u0169ng c\u00f9ng \u0111i trong \u0111\u1ee3t n\u00e0y. T\u1ea5t c\u1ea3 nh\u1eefng v\u1ecb \u1ea5y \u0111\u1ec1u l\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 gieo tr\u1ed3ng nh\u00e2n duy\u00ean th\u00f9 th\u1eafng n\u00ean m\u1edbi c\u00f3 \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 h\u1ea1t gi\u1ed1ng Ph\u1eadt v\u00e0 t\u1eeb xa v\u1ecdng v\u1ec1 b\u00e1i t\u1ea1 qu\u00ea x\u01b0a. Sau \u0111\u00f3, c\u00e1c ng\u00e0i \u0111i kh\u1eafp \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc \u1ea4n \u0110\u1ed9 chi\u00eam b\u00e1i t\u1ea5t c\u1ea3 th\u00e1nh t\u00edch. C\u00e1c ng\u00e0i n\u1ed5i ti\u1ebfng kh\u1eafp \u0111\u00f4ng t\u00e2y, tr\u1ea3i ph\u00fac l\u00e0nh c\u00f9ng v\u1ea1n n\u1ebbo; n\u1ebfu ch\u1eb3ng ph\u1ea3i nh\u1eefng b\u1eadc c\u00f3 t\u00e2m r\u1ed9ng l\u1edbn, th\u00ec \u0111\u00e2u c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c n\u00e0y? Theo b\u1ed9 Ni\u00ean ph\u1ed5 n\u00f3i: \u201cS\u01b0 v\u00e0 ng\u00e0i Huy\u1ec1n Trang[103] tam t\u1ea1ng c\u00f9ng \u0111\u1ebfn \u1ea4n \u0110\u1ed9, nh\u01b0ng kh\u00f4ng bi\u1ebft \u0111i v\u00e0o n\u0103m th\u1ee9 m\u1ea5y m\u00e0 th\u00f4i\u201d.<\/p>\n<h4 style=\"text-align: justify;\">6. Th\u00edch Hu\u1ec7 Nghi\u1ec7p.<\/h4>\n<p style=\"text-align: justify;\">S\u01b0 t\u00ednh t\u00ecnh \u0111\u1ed9 l\u01b0\u1ee3ng, kh\u00ed ph\u00e1ch cao v\u1eddi, dung nghi \u0111\u0129nh \u0111\u1ea1c, d\u00e1ng d\u1ea5p thanh cao, n\u00f3i n\u0103ng chu\u1ea9n m\u1ef1c. S\u01b0 v\u00e0o Trung Hoa, \u0111\u1ebfn ni\u00ean hi\u1ec7u Trinh Qu\u00e1n, s\u01b0 sang T\u00e2y V\u1ef1c. S\u01b0 v\u01b0\u1ee3t qua b\u00e3i sa m\u1ea1c r\u1ed9ng l\u1edbn m\u00eanh m\u00f4ng v\u00e0 leo qua ng\u1ecdt n\u00fai tuy\u1ebft cao ch\u00f3t v\u00f3t. Ban ng\u00e0y s\u01b0 th\u01b0\u1eddng \u1ea9n th\u00e2n trong r\u1eebng s\u00e2u, tr\u0103ng s\u00e1ng th\u00ec s\u01b0 l\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng. S\u01b0 gi\u00e3i n\u1eafng d\u1ea7m s\u01b0\u01a1ng, v\u01b0\u1ee3t qua bao s\u00f3ng gi\u00f3, kh\u00f4ng ti\u1ebfc th\u00e2n m\u1ea1ng, quy\u1ebft ch\u00ed l\u00e0m cho gi\u00e1o ph\u00e1p \u0111\u01b0\u1ee3c l\u01b0u truy\u1ec1n r\u1ed9ng r\u00e3i. S\u01b0 l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t \u0111\u1ebfn ch\u00f9a B\u1ed3-\u0111\u1ec1, chi\u00eam ng\u01b0\u1ee1ng, \u0111\u1ec9nh l\u1ec5 c\u00e1c th\u00e1nh t\u00edch; r\u1ed3i l\u1ea1i \u0111\u1ebfn ch\u00f9a Na-lan-\u0111\u00e0, tu d\u01b0\u1ee1ng ch\u00e2n t\u00ednh m\u1ed9t th\u1eddi gian r\u1ea5t l\u00e2u v\u00e0 xin \u0111\u1ecdc kinh T\u1ecbnh Danh. Nh\u00e2n \u0111\u00f3, s\u01b0 ki\u1ec3m nghi\u1ec7m l\u1ea1i b\u1ea3n kinh \u0111\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng v\u00e0 nh\u1edd v\u1eady m\u00e0 s\u01b0 hi\u1ec3u \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t c\u00e1ch th\u00f4ng su\u1ed1t.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">B\u1ed9 L\u01b0\u01a1ng lu\u1eadn quy\u1ec3n h\u1ea1 ghi: \u201cD\u01b0\u1edbi c\u00e2y Ph\u1eadt X\u1ec9, c\u00f3 v\u1ecb t\u0103ng ng\u01b0\u1eddi T\u00e2n La t\u00ean Hu\u1ec7 Nghi\u1ec7p ghi l\u1ea1i\u201d. Truy\u1ec7n k\u1ec3 r\u1eb1ng: \u201cNg\u00e0i Hu\u1ec7 Nghi\u1ec7p t\u1ecbch \u1edf ch\u00f9a n\u00e0y, th\u1ecd h\u01a1n 60 tu\u1ed5i\u201d. Nh\u1eefng b\u1ea3n kinh ch\u1eef Ph\u1ea1n do s\u01b0 ch\u00e9p l\u1ea1i \u0111\u1ec1u t\u1eeb ch\u00f9a Na-lan-\u0111\u00e0.<\/p>\n<h4 style=\"text-align: justify;\">7. Th\u00edch Hu\u1ec7 Lu\u00e2n.<\/h4>\n<p style=\"text-align: justify;\">S\u01b0 ng\u01b0\u1eddi n\u01b0\u1edbc T\u00e2n La, t\u00ean ti\u1ebfng Ph\u1ea1n l\u00e0 B\u00e1t-nh\u00e3-b\u1ea1t-ma (theo c\u00e1ch d\u1ecbch \u0111\u1eddi \u0111\u01b0\u1eddng l\u00e0 Hu\u1ec7 Gi\u00e1p \u7532, nh\u01b0ng theo nguy\u00ean b\u1ea3n th\u00ec ghi l\u00e0 ch\u1eef Th\u00e2n \u7533,ngh\u0129a l\u00e0 Hu\u1ec7 Th\u00e2n). S\u01b0 xu\u1ea5t gia \u1edf n\u01b0\u1edbc T\u00e2n La v\u00e0 \u01b0\u1edbc ao \u0111\u01b0\u1ee3c chi\u00eam ng\u01b0\u1ee1ng c\u00e1c th\u00e1nh c\u1ea3nh. Do \u0111\u00f3, s\u01b0 dong thuy\u1ec1n v\u01b0\u1ee3t bi\u1ec3n \u0111\u1ebfn M\u00e2n Vi\u1ec7t[104] v\u00e0 l\u1eb7n l\u1ed9i t\u00ecm \u0111\u1ebfn Tr\u01b0\u1eddng An, s\u01b0 gi\u00e3i n\u1eafng d\u1ea7m s\u01b0\u01a1ng, tr\u1ea3i qua bao gian nan hi\u1ec3m tr\u1edf nh\u01b0 th\u1ebf. Sau \u0111\u00f3, s\u01b0 v\u00e2ng l\u1ec7nh vua, theo h\u1ea7u ph\u00e1p s\u01b0 Huy\u1ec1n Chi\u1ebfu trong chuy\u1ebfn \u0111i \u1ea4n \u0110\u1ed9, c\u0169ng b\u0103ng r\u1eebng, v\u01b0\u1ee3t su\u1ed1i gian nguy kh\u1ed5 s\u1edf. Sau khi \u0111\u1ebfn \u0111\u01b0\u1ee3c \u1ea4n \u0110\u1ed9, s\u01b0 \u0111i kh\u1eafp n\u01a1i \u0111\u1ec9nh l\u1ec5 h\u1ebft t\u1ea5t c\u1ea3 nh\u1eefng th\u00e1nh t\u00edch. S\u01b0 \u1edf l\u1ea1i ch\u00f9a T\u00edn Gi\u1ea3 thu\u1ed9c n\u01b0\u1edbc Am-ma-la-ba \u0111\u01b0\u1ee3c m\u01b0\u1eddi n\u0103m. Sau \u0111\u00f3 kh\u00f4ng l\u00e2u, s\u01b0 l\u1ea1i ti\u1ebfp t\u1ee5c \u0111i v\u1ec1 ph\u00eda \u0111\u00f4ng \u1ea4n \u0110\u1ed9. B\u1ea5y gi\u1edd, ch\u00f9a S\u01a1n Tr\u00e0 \u1edf Ki\u1ec7n-\u0111\u00e0-la t\u00e0i s\u1ea3n d\u1ed3i d\u00e0o, n\u00ean thi\u1ebft trai c\u00fang d\u01b0\u1eddng, nh\u1eefng ch\u00f9a kh\u00e1c kh\u00f4ng ch\u00f9a n\u00e0o h\u01a1n ch\u00f9a n\u00e0y. B\u1ea5y gi\u1edd, nh\u1eefng v\u1ecb t\u0103ng \u1edf ph\u00eda b\u1eafc \u1ea4n \u0110\u1ed9 \u0111\u1ebfn \u0111\u1ec1u tr\u1ee5 l\u1ea1i \u1edf ch\u00f9a n\u00e0y. Ch\u01b0 t\u0103ng nh\u00f3m h\u1ecdp \u1edf \u0111\u00e2y r\u1ea5t \u0111\u00f4ng \u0111\u1ea3o, m\u1ed7i v\u1ecb th\u1ef1c h\u00e0nh ri\u00eang ph\u00e1p m\u00f4n c\u1ee7a m\u00ecnh. Qua trao \u0111\u1ed5i h\u1ecdc t\u1eadp, s\u01b0 \u0111\u00e3 r\u1ea5t gi\u1ecfi ch\u1eef Ph\u1ea1n, nh\u1edd \u0111\u00f3 hi\u1ec3u \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ed1t t\u1ee7y c\u1ee7a lu\u1eadn C\u00e2u-x\u00e1. Nh\u1eefng chuy\u1ec7n n\u00e0y ng\u00e0y sau v\u1eabn c\u00f2n. S\u01b0 th\u1ecd 40 tu\u1ed5i. V\u1ec1 chuy\u1ec7n c\u1ee7a s\u01b0 \u0111\u01b0\u1ee3c ghi l\u1ea1i \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 nh\u01b0 trong truy\u1ec7n Ngh\u0129a T\u1ecbnh tam t\u1ea1ng c\u1ea7u ph\u00e1p cao t\u0103ng .<\/p>\n<h4 style=\"text-align: justify;\">8. Th\u00edch Huy\u1ec1n Kh\u00e1c.<\/h4>\n<p style=\"text-align: justify;\">S\u01b0 ng\u01b0\u1eddi T\u00e2n La, t\u01b0\u1edbng m\u1ea1o uy nghi\u00eam, t\u00ednh t\u00ecnh c\u1ee9ng c\u1ecfi, h\u1ecdc s\u00e2u hi\u1ec3u r\u1ed9ng, t\u00ednh \u01b0a gi\u1ea3ng ph\u00e1p, t\u00f9y c\u01a1 gi\u00e1o h\u00f3a. Ng\u01b0\u1eddi b\u1ea5y gi\u1edd v\u00ed s\u01b0 nh\u01b0 hoa ph\u00f9 dung trong l\u1eeda. S\u01b0 th\u01b0\u1eddng than l\u00e0 m\u00ecnh sinh ra \u1edf v\u00f9ng bi\u00ean \u0111\u1ecba, ch\u01b0a th\u1ea5y \u0111\u01b0\u1ee3c Trung Qu\u1ed1c; s\u01b0 nghe \u0111\u1ebfn phong t\u1ee5c t\u1eadp qu\u00e1n Trung Qu\u1ed1c th\u00ec sinh l\u00f2ng vui th\u00edch, li\u1ec1n theo \u0111\u01b0\u1eddng n\u00fai \u0111i \u0111\u1ebfn, c\u00e0ng xa qu\u00ea nh\u00e0, c\u00e0ng vui khi \u0111\u1ebfn Trung Qu\u1ed1c. S\u01b0 h\u1ed5 th\u1eb9n su\u1ed1t ng\u00e0y, ch\u00ed mu\u1ed1n tham v\u1ea5n kh\u1eafp n\u01a1i, gi\u1ed1ng nh\u01b0 m\u1eb7t tr\u0103ng v\u1eadn h\u00e0nh, n\u1eeda \u0111\u00eam t\u00f9y \u00fd v\u1eadn chuy\u1ec3n. Ho\u1eb7c l\u01a1 l\u1eedng tr\u00ean \u0111\u1ec9nh n\u00fai, m\u00e2y ng\u00e0n cao v\u00fat, ho\u1eb7c tr\u1ea3i qua b\u0103ng tuy\u1ebft d\u00e0i ngh\u00ecn d\u1eb7m, ho\u1eb7c \u0111i nh\u01b0 gi\u00f3, ho\u1eb7c d\u1eebng nh\u01b0 m\u00e2y. S\u01b0 v\u00e0 ph\u00e1p s\u01b0 Huy\u1ec1n Chi\u1ebfu c\u00f9ng nhau \u0111\u1ebfn \u1edf ch\u00f9a \u0110\u1ea1i Gi\u00e1c x\u1ee9 \u1ea4n \u0110\u1ed9. Sau \u0111\u00f3, s\u01b0 d\u1ea1o kh\u1eafp n\u1ebbo \u0111\u01b0\u1eddng \u1edf M\u00e3n Di\u1ec7m, ng\u1eafm nh\u00ecn c\u1ea3nh tr\u00ed \u1edf V\u00f4 \u1ea2nh, \u0111\u1ecdc s\u00e1ch, nghi\u00ean c\u1ee9u gi\u00e1o l\u00ed, nh\u01b0 m\u00e0i ng\u1ecdc th\u00e0nh \u0111\u1ed3 trang s\u1ee9c. N\u0103m h\u01a1n 40 tu\u1ed5i, s\u01b0 m\u1eafc b\u1ec7nh m\u00e0 ch\u1ebft. S\u01b0 Huy\u1ec1n Chi\u1ebfu c\u0169ng l\u00e0 v\u1ecb cao t\u0103ng n\u01b0\u1edbc T\u00e2n La. Huy\u1ec1n Chi\u1ebfu v\u00e0 s\u01b0 l\u00e0 \u0111\u1ed3ng m\u00f4n c\u00f9ng ch\u00ed h\u01b0\u1edbng. Kh\u00f4ng r\u00f5 s\u01b0 t\u1ecbch \u1edf \u0111\u00e2u!<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Sau n\u00e0y c\u00f3 hai v\u1ecb t\u0103ng ng\u01b0\u1eddi T\u00e2n La, kh\u00f4ng r\u00f5 t\u00ean tu\u1ed5i c\u0169ng ph\u00e1t xu\u1ea5t t\u1eeb Tr\u01b0\u1eddng An, \u0111i thuy\u1ec1n tr\u00f4i d\u1ea1t \u0111\u1ebfn n\u01b0\u1edbc Th\u1ea5t-l\u1ee3i-ph\u1eadt-th\u1ec7 th\u00ec m\u1eafc b\u1ec7nh v\u00e0 ch\u1ebft.<\/p>\n<h4 style=\"text-align: justify;\">9. Th\u00edch Huy\u1ec1n Du.<\/h4>\n<p style=\"text-align: justify;\">S\u01b0 ng\u01b0\u1eddi Cao-c\u00fa-li, t\u00ednh t\u00ecnh h\u00f2a nh\u00e3, b\u1eabm ch\u1ea5t thanh cao, l\u00f2ng lu\u00f4n ngh\u0129 \u0111\u1ebfn s\u1ef1 t\u1ef1 l\u1ee3i v\u00e0 l\u1ee3i tha, ch\u00ed mong h\u1ecdc h\u1ecfi, s\u01b0 \u0111\u1ee9ng tr\u00ean chi\u1ebfc c\u1ed1c v\u01b0\u1ee3t ng\u01b0\u1ee3c d\u00f2ng, ch\u1ecbu bao kh\u00f3 nh\u1ecdc \u0111\u1ebfn n\u01b0\u1edbc \u0110\u01b0\u1eddng, \u0111\u1ec9nh l\u1ec5 th\u1edd thi\u1ec1n s\u01b0 T\u0103ng Tri\u1ebft \u0111\u1ec3 h\u1ecdc t\u1eadp. T\u0103ng Tri\u1ebft nh\u1edb ngh\u0129 \u0111\u1ebfn d\u1ea5u t\u00edch c\u1ee7a b\u1eadc th\u00e1nh, li\u1ec1n theo thuy\u1ec1n v\u01b0\u1ee3t bi\u1ec3n \u0111\u1ebfn T\u00e2y V\u1ee9c, t\u00f9y duy\u00ean gi\u00e1o h\u00f3a. Ng\u00e0i \u0111i \u0111\u1ec9nh l\u1ec5 kh\u1eafp t\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e1c th\u00e1nh t\u00edch. Sau \u0111\u00f3, s\u01b0 t\u1eeb \u1ea4n \u0110\u1ed9 tr\u1edf v\u1ec1 Trung Qu\u1ed1c, s\u01b0 k\u1ebft giao v\u1edbi quan, do \u0111\u00f3 m\u00e0 s\u1ef1 nghi\u1ec7p th\u00e0nh t\u1ef1u. Nh\u1edd \u1edf l\u1ea1i \u0111\u00e2y, t\u00e0i \u0111\u1ee9c c\u1ee7a s\u01b0 ng\u00e0y c\u00e0ng r\u1ea1ng r\u1ee1, thi\u1ec1n ph\u00e1i ch\u00f3ng th\u1ecbnh h\u00e0nh, k\u1ebb t\u0103ng ng\u01b0\u1eddi t\u1ee5c kh\u1eafp n\u01a1i lui t\u1edbi tu h\u1ecdc \u0111\u00f4ng \u0111\u1ea3o. S\u01b0 x\u1ee9ng \u0111\u00e1ng l\u00e0 tr\u1ee5 c\u1ed9t c\u1ee7a Ph\u1eadt gi\u00e1o, l\u00e0 b\u1eadc l\u00e3nh \u0111\u1ea1o c\u1ee7a t\u0103ng \u0111\u1ed3. Sau n\u00e0y, s\u01b0 suy ng\u1eabm bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i c\u1ee7a th\u1ebf s\u1ef1, x\u00f3t xa cho s\u1ef1 thay \u0111\u1ed5i c\u1ee7a th\u1ebf s\u1ef1, th\u01b0\u01a1ng cho cu\u1ed9c \u0111\u1eddi v\u00f4 th\u01b0\u1eddng, gi\u1ed1ng nh\u01b0 c\u1ee7i h\u1ebft l\u1eeda t\u1eaft, c\u00f2n c\u00f3 g\u00ec \u0111\u00e1ng \u0111\u1ec3 luy\u1ebfn ti\u1ebfc!<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Tam t\u1ea1ng Ngh\u0129a T\u1ecbnh[105] khen s\u01b0 tu\u1ed5i tr\u1ebb \u0111\u00e3 c\u00f3 l\u00f2ng m\u1ebfn m\u1ed9 Ph\u1eadt ph\u00e1p, ch\u00ed mong \u0111\u1ebfn x\u1ee9 \u0110\u00f4ng H\u1ea1[106], l\u1ea1i mu\u1ed1n c\u1ea7u h\u1ecdc \u1edf \u1ea4n \u0110\u1ed9, nhi\u1ec1u l\u1ea7n qua l\u1ea1i Trung Qu\u1ed1c, v\u00ec m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi m\u00e0 \u1edf l\u1ea1i \u0111\u00e2y, truy\u1ec1n d\u1ea1y m\u01b0\u1eddi ph\u00e1p[107] \u0111\u1ec3 ho\u1eb1ng d\u01b0\u01a1ng Ph\u1eadt ph\u00e1p tr\u1ecdn ngh\u00ecn n\u0103m ch\u1ee9 ch\u1eb3ng ph\u1ea3i m\u1ed9t n\u0103m. D\u00f9 b\u1ecf th\u00e2n \u1edf x\u1ee9 ng\u01b0\u1eddi c\u0169ng kh\u00f4ng c\u00f3 \u00fd mu\u1ed1n tr\u1edf v\u1ec1 qu\u00ea x\u01b0a. C\u00f4ng \u0111\u1ee9c v\u00e0 ti\u1ebfng t\u0103m c\u1ee7a ng\u00e0i v\u00f2i v\u1ecdi nh\u01b0 th\u1ebf, sao l\u1ea1i kh\u00f4ng ghi v\u00e0o s\u1eed s\u00e1ch \u0111\u1ec3 ch\u1ec9 d\u1ea1y cho ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1eddi sau! Do \u0111\u00f3, m\u1edbi so\u1ea1n ra b\u1ed9 C\u1ea7u ph\u00e1p cao t\u0103ng truy\u1ec7n[108]. T\u00f4i t\u00ecnh c\u1edd xem trong \u0110\u1ea1i t\u1ea1ng kinh, khi \u0111\u1ecdc \u0111\u1ebfn \u0111o\u1ea1n n\u00e0y, trong l\u00f2ng r\u1ea5t ng\u01b0\u1ee1ng m\u1ed9, li\u1ec1n tr\u00edch ra ch\u00e9p v\u00e0o b\u1ed9 s\u00e1ch n\u00e0y.<\/p>\n<h4 style=\"text-align: justify;\">10. Th\u00edch Huy\u1ec1n Th\u00e1i.<\/h4>\n<p style=\"text-align: justify;\">S\u01b0 ng\u01b0\u1eddi T\u00e2n La, ph\u00e1p danh T\u00e1t-b\u00e0-th\u1eadn-b\u1ed3-\u0111\u1ec1-b\u00e0 (\u0110\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng d\u1ecbch l\u00e0 Nh\u1ea5t Thi\u1ebft Tr\u00ed Thi\u00ean), l\u00fac nh\u1ecf s\u01b0 r\u1ea5t s\u00e2u s\u1eafc k\u00edn \u0111\u00e1o, c\u00f3 t\u01b0\u1edbng c\u1ee7a b\u1eadc \u0111\u1ea1i nh\u00e2n, kh\u00f4ng \u0103n th\u1ecbt c\u00e1. S\u01b0 t\u1eebng theo thuy\u1ec1n \u0111\u1ebfn n\u01b0\u1edbc \u0110\u01b0\u1eddng (Trung Qu\u1ed1c), h\u1ecdc v\u1ea5n s\u00e2u r\u1ed9ng, hi\u1ec3u th\u1ea5u \u0111\u1ea1o l\u00ed c\u00f9ng t\u1ed9t.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Trong ni\u00ean hi\u1ec7u V\u0129nh Huy \u0111\u1eddi vua Cao T\u00f4ng (650-655), s\u01b0 \u0111\u1ebfn Trung \u1ea4n \u0110\u1ed9 \u0111\u1ec9nh l\u1ec5 c\u00e2y b\u1ed3-\u0111\u1ec1. S\u01b0 \u0111i m\u1ed9t m\u00ecnh nh\u01b0 s\u01b0 t\u1eed du h\u00e0nh, kh\u00f4ng giao du b\u1ea1n b\u00e8. S\u01b0 ch\u1ed1ng t\u00edch tr\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1ebfn Ng\u0169 Thi\u00ean Tr\u00fac, mong b\u01b0\u1edbc l\u00ean th\u1ec1m b\u00e1u Tam th\u1eeba[109]. V\u00ec qu\u00e1 ng\u01b0\u1ee1ng m\u1ed9 n\u00ean s\u01b0 v\u01b0\u1ee3t qua bao gian nan kh\u00f3 nh\u1ecdc \u0111\u1ec3 h\u1ecdc h\u1ecfi t\u1ea5t c\u1ea3 phong t\u1ee5c t\u1eadp qu\u00e1n c\u1ee7a c\u00e1c n\u01b0\u1edbc, nh\u01b0ng v\u1eabn ch\u01b0a th\u1ec3 th\u00f4ng h\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c. S\u01b0 tr\u1edf v\u1ec1 tr\u1ee5 t\u1ea1i ch\u00f9a \u0110\u1ea1i Gi\u00e1c nghi\u00ean c\u1ee9u kinh, lu\u1eadn v\u00e0 t\u00ecm hi\u1ec3u phong t\u1ee5c c\u1ee7a c\u00e1c n\u01a1i. Sau \u0111\u00f3, s\u01b0 tr\u1edf v\u1ec1 Ch\u1ea5n \u0110\u00e1n (Trung Qu\u1ed1c) truy\u1ec1n b\u00e1 Ph\u1eadt ph\u00e1p, gi\u00e1o h\u00f3a ch\u00fang sinh. Huy\u1ec1n T\u00edch m\u1edbi ghi l\u1ea1i nh\u1eefng th\u00e0nh t\u1ef1u l\u1edbn lao c\u1ee7a s\u01b0..<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>Ghi ch\u00fa:<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Nh\u1eefng ng\u00e0i \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c n\u00f3i tr\u00ean \u0111\u00e2y \u0111\u1ec1u sang Trung Qu\u1ed1c noi theo d\u1ea5u c\u1ee7a c\u00e1c ng\u00e0i Ph\u00e1p Hi\u1ec3n[110], Huy\u1ec1n Trang, n\u00ean h\u1ecd \u0111\u1ebfn c\u00e1c n\u01b0\u1edbc \u1edf xa x\u00f4i coi nh\u01b0 \u0111i trong x\u00f3m l\u00e0ng. C\u00f3 th\u1ec3 s\u00e1nh c\u00e1c ng\u00e0i v\u1edbi c\u00e1c v\u1ecb \u0111i s\u1ee9 nh\u01b0 Tr\u01b0\u01a1ng Khi\u00ean, T\u00f4 V\u0169.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>Ch\u00fa th\u00edch:<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">[95] Tr\u1ecdng Ni \u4ef2\u5c3c: ng\u01b0\u1eddi n\u01b0\u1edbc L\u1ed7 \u0111\u1eddi Chu, t\u00ean l\u00e0 Kh\u00e2u, t\u1ef1 l\u00e0 Tr\u1ecdng Ni, t\u1eebng l\u00e0m quan n\u01b0\u1edbc L\u1ed7, sau m\u1ed9t th\u1eddi chu du thi\u00ean h\u1ea1, tr\u1edf v\u1ec1 n\u01b0\u1edbc L\u1ed7, so\u1ea1n l\u1ea1i Kinh Thi, Kinh Th\u01b0, \u0111\u1ecbnh l\u1ea1i Kinh L\u1ec5, ph\u00ea b\u00ecnh gi\u1ea3ng gi\u1ea3i Kinh D\u1ecbch v\u00e0 so\u1ea1n ra Kinh Xu\u00e2n Thu, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi m\u1edf tr\u01b0\u1eddng d\u1ea1y h\u1ecdc, khai s\u00e1ng Nho gi\u00e1o, h\u1ecdc tr\u00f2 c\u00f3 t\u1edbi h\u01a1n ba ng\u00e0n ng\u01b0\u1eddi, th\u1ecd 73 tu\u1ed5i (551 &#8211; 479 tr\u01b0\u1edbc TL).<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">[96] L\u00e3o \u0110am \u8001\u8043: m\u1ed9t \u0111\u1ea1i tri\u1ebft gia \u0111\u1eddi Chu, h\u1ecd L\u00ed, t\u00ean Nh\u1ec9, l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi kh\u1edfi x\u01b0\u1edbng \u0111\u1ea1o L\u00e3o.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">[97] \u0110\u1ea1i x\u00e1 \u5927\u820d: m\u1ed9t ch\u1ee9c quan \u1edf T\u00e2n La.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">[98] Th\u00e1ng \u0111\u1ea7u c\u1ee7a m\u00f9a xu\u00e2n, h\u1ea1: th\u00e1ng gi\u00eang v\u00e0 th\u00e1ng n\u0103m.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">[99] \u0110\u00f4ng Qu\u00e1n \u6771\u89c0: l\u00e0 t\u00ean c\u1ee7a m\u1ed9t c\u00e1i \u0111\u1ec1n \u1edf n\u1ed9i cung ph\u00eda nam th\u00e0nh L\u1ea1c D\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">[100] C\u00fang d\u01b0\u1eddng b\u1ed1n m\u00f3n c\u1ea7n d\u00f9ng (T\u1ee9 s\u1ef1 c\u00fang d\u01b0\u1eddng \u56db\u4e8b\u4f9b\u990a): d\u00e2ng c\u00fang b\u1ed1n m\u00f3n c\u1ea7n thi\u1ebft trong sinh ho\u1ea1t h\u1eb1ng ng\u00e0y l\u00ean Ph\u1eadt v\u00e0 t\u0103ng. M\u1ed1n m\u00f3n l\u00e0 y ph\u1ee5c, th\u1ee9c \u0103n u\u1ed1ng, ng\u1ecda c\u1ee5 v\u00e0 thu\u1ed1c men ho\u1eb7c ch\u1ec9 cho y ph\u1ee5c, th\u1ee9c u\u1ed1ng \u0103n, thu\u1ed1c men v\u00e0 ph\u00f2ng x\u00e1.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">[101] Hu\u1ec7 Vi\u1ec5n \u6167\u9060: cao t\u0103ng Trung Qu\u1ed1c, s\u1ed1ng v\u00e0o \u0111\u1eddi \u0110\u00f4ng T\u1ea5n, h\u1ecd Gi\u1ea3, ng\u01b0\u1eddi L\u00e2u Phi\u1ec1n, Nh\u1ea1n M\u00f4n (huy\u1ec7n Qu\u00e1ch, t\u1ec9nh S\u01a1n T\u00e2y), l\u00e0 s\u01a1 t\u1ed5 t\u00f4ng T\u1ecbnh \u0111\u1ed9 Trung Qu\u1ed1c. N\u0103m 13 tu\u1ed5i, S\u01b0 \u0111i tham h\u1ecdc \u1edf H\u1ee9a X\u01b0\u01a1ng, L\u1ea1c D\u01b0\u01a1ng, S\u01b0 th\u00f4ng hi\u1ec3u s\u00e2u r\u1ed9ng L\u1ee5c kinh (Thi, Th\u01b0, D\u1ecbch, L\u1ec5, Nh\u1ea1c, Xu\u00e2n Thu) v\u00e0 L\u00e3o Trang. N\u0103m 21 tu\u1ed5i, S\u01b0 c\u00f9ng em l\u00e0 Hu\u1ec7 Tr\u00ec nghe ng\u00e0i \u0110\u1ea1o An gi\u1ea3ng kinh B\u00e1t-nh\u00e3 \u1edf H\u1eb1ng S\u01a1n, Th\u00e1i H\u00e0nh (ph\u00eda t\u00e2y b\u1eafc huy\u1ec7n Kh\u00fac D\u01b0\u01a1ng, t\u1ec9nh h\u00e0 B\u1eafc), c\u00f3 ch\u1ed7 t\u1ec9nh ng\u1ed9, x\u00fac \u0111\u1ed9ng than r\u1eb1ng: \u201cCh\u00edn ph\u00e1i c\u1ee7a \u0111\u1ea1o Nho \u0111\u1ec1u l\u00e0 tr\u1ea5u c\u00e1m\u201d (ch\u00edn ph\u00e1i: Nho, \u0110\u1ea1o, \u00c2m D\u01b0\u01a1ng, Ph\u00e1p, Danh, M\u1eb7c, Tung Ho\u00e0nh, T\u1ea1p, N\u00f4ng gia), li\u1ec1n c\u00f9ng em \u0111\u1ec9nh l\u1ec5 ng\u00e0i \u0110\u1ea1o An c\u1ea7u xu\u1ea5t gia. S\u01b0 r\u1ea5t gi\u1ecfi v\u1ec1 h\u1ecdc thuy\u1ebft t\u00ednh Kh\u00f4ng c\u1ee7a B\u00e1t-nh\u00e3, n\u0103m 24 tu\u1ed5i l\u00ean ph\u00e1p t\u00f2a, th\u01b0\u1eddng d\u1eabn s\u00e1ch c\u1ee7a Trang T\u1eed \u0111\u1ec3 n\u00f3i v\u1ec1 ngh\u0129a th\u1eadt t\u01b0\u1edbng c\u1ee7a Ph\u1eadt gi\u00e1o, khi\u1ebfn cho nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 t\u00e2m m\u00ea ho\u1eb7c tin hi\u1ec3u. N\u0103m 381, s\u01b0 \u0111\u1ebfn n\u00fai L\u00f4 S\u01a1n tr\u1ee5 ch\u00f9a \u0110\u00f4ng L\u00e2m truy\u1ec1n ph\u00e1p, \u0111\u1ec7 t\u1eed r\u1ea5t \u0111\u00f4ng. N\u0103m 402, S\u01b0 v\u00e0 h\u01a1n 100 v\u1ecb nh\u01b0 \u00f4ng L\u01b0u Di D\u00e2n\u2026 s\u00e1ng l\u1eadp B\u1ea1ch Li\u00ean x\u00e3, chuy\u00ean d\u00f9ng T\u1ecbnh \u0110\u1ed9 Ni\u1ec7m Ph\u1eadt l\u00e0m ph\u00e1p m\u00f4n tu h\u00e0nh, c\u00f9ng nguy\u1ec7n v\u00e3ng sinh T\u00e2y ph\u01b0\u01a1ng T\u1ecbnh \u0110\u1ed9, h\u01a1n 30 n\u0103m s\u01b0 kh\u00f4ng h\u1ec1 r\u1eddi n\u00fai. S\u01b0 r\u1ea5t th\u00f4ng hi\u1ec3u Ph\u1eadt l\u00ed v\u00e0 gi\u1ecfi ngo\u1ea1i \u0111i\u1ec3n n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u01a1ng th\u1eddi t\u00f4n tr\u1ecdng v\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u00fang t\u0103ng \u1edf n\u01b0\u1edbc ngo\u00e0i t\u00f4n th\u1edd. S\u01b0 t\u1ecbch v\u00e0o n\u0103m 416, th\u1ee5 83 tu\u1ed5i.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">[102] Th\u1eadp th\u1eeba qu\u00e1n ph\u00e1p \u5341\u4e58\u89c0\u6cd5: mu\u1eddi ph\u00e1p qu\u00e1n l\u00e0m khu\u00f4n m\u1eabu cho \u0111\u1ed1i t\u01b0\u1ee3ng ch\u00ednh qu\u00e1n sau khi \u0111\u00e3 tu t\u1eadp xong 25 ph\u01b0\u01a1ng ti\u1ec7n trong ph\u00e1p Ch\u1ec9 qu\u00e1n vi\u00ean \u0111\u1ed1n c\u1ee7a t\u00f4ng Thi\u00ean Thai; \u0111\u00f3 l\u00e0: 1. Qu\u00e1n b\u1ea5t t\u01b0 ngh\u1ecb c\u1ea3nh; 2. Ph\u00e1t ch\u00e2n ch\u00ednh b\u1ed3-\u0111\u1ec1 t\u00e2m; 3. Thi\u1ec7n x\u1ea3o an t\u00e2m ch\u00ednh qu\u00e1n; 4. Ph\u00e1 ph\u00e1p bi\u1ebfn; 5. Th\u1ee9c th\u00f4ng t\u1eafc; 6. \u0110\u1ea1o ph\u1ea9m \u0111i\u1ec1u th\u00edch; 7. \u0110\u1ed1i tr\u1ecb tr\u1ee3 khai; 8. Tri th\u1ee9 v\u1ecb; 9. N\u0103ng an nh\u1eabn; 10. V\u00f4 ph\u00e1p \u00e1i.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">[103] Huy\u1ec1n Trang \u7384\u5958: cao t\u0103ng Trung Qu\u1ed1c, s\u1ed1ng v\u00e0o \u0111\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng, h\u1ecd Tr\u1ea7n, t\u00ean Huy, ng\u01b0\u1eddi huy\u1ec7n C\u00e2u Th\u1ecb, L\u1ea1c Ch\u00e2u (nay l\u00e0 huy\u1ec7n Y\u1ec3n S\u01b0, t\u1ec9nh H\u00e0 Nam), l\u00e0 s\u01a1 t\u1ed5 t\u00f4ng Ph\u00e1p t\u01b0\u1edbng v\u00e0 l\u00e0 nh\u00e0 d\u1ecbch kinh n\u1ed5i ti\u1ebfng nh\u1ea5t c\u1ee7a Trung Qu\u1ed1c, \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1eddi t\u00f4n x\u01b0ng l\u00e0 Tam t\u1ea1ng ph\u00e1p s\u01b0, ho\u1eb7c l\u00e0 \u0110\u01b0\u1eddng tam t\u1ea1ng. C\u00f3 thuy\u1ebft cho r\u1eb1ng Ng\u00e0i sinh n\u0103m 600 \u0111\u1eddi t\u00f9y, ph\u1ee5 th\u00e2n c\u1ee7a Ng\u00e0i l\u00e0m quan \u1edf \u0111\u1ea5t Giang L\u0103ng, \u00f4ng c\u00f3 b\u1ed1n ng\u01b0\u1eddi con trai, Huy\u1ec1n Trang l\u00e0 con \u00fat. Ng\u00e0i xu\u1ea5t gia thu\u1edf nh\u1ecf. N\u0103m 622 \u0111\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng, Ng\u00e0i th\u1ee5 gi\u1edbi c\u1ee5 t\u00fac, h\u1ecdc lu\u1eadt b\u1ed9. Sau \u0111\u00f3, h\u1ecdc lu\u1eadn Th\u00e0nh Th\u1eadt v\u1edbi ng\u00e0i \u0110\u1ea1o Th\u00e2m, h\u1ecdc lu\u1eadn C\u00e2u-x\u00e1 v\u1edbi ng\u00e0i \u0110\u1ea1o Nh\u1ea1c, h\u1ecdc Nhi\u1ebfp \u0110\u1ea1i Th\u1eeba Lu\u1eadn v\u1edbi ng\u00e0i Ph\u00e1p Th\u01b0\u1eddng v\u00e0 T\u0103ng Bi\u1ec7n. Nh\u01b0ng ng\u00e0i th\u01b0\u1eddng than r\u1eb1ng, c\u00e1c S\u01b0 gi\u1ea3ng kh\u00f4ng \u0111\u1ed3ng nh\u1ea5t, xem x\u00e9t trong c\u00e1c Th\u00e1nh \u0111i\u1ec3n cung c\u00f3 ch\u1ed7 kh\u00e1c nhau, cho n\u00ean sinh ra nhi\u1ec1u m\u1ed1i nghi ng\u1edd, kh\u00f4ng bi\u1ebft n\u01b0\u01a1ng v\u00e0o \u0111\u00e2u \u0111\u1ec3 l\u00e0m c\u0103n b\u1ea3n. Do \u0111\u00f3, Ng\u00e0i ph\u00e1t nguy\u1ec7n \u0111\u1ebfn Thi\u00ean Tr\u00fac t\u00ecm c\u1ea7u kinh s\u00e1ch Ph\u1eadt gi\u00e1o \u0111\u1ec3 gi\u1ea3i quy\u1ebft m\u1ed1i nghi. N\u0103m 629, Ng\u00e0i kh\u1edfi h\u00e0nh, tr\u1ea3i qua nhi\u1ec1u gian nan, nguy hi\u1ec3m \u0111\u1ebfn \u0111\u01b0\u1ee3c Thi\u00ean Tr\u00fac, Ng\u00e0i chi\u00eam b\u00e1i c\u00e1c th\u00e1nh t\u00edch nh\u01b0 Tr\u00fac lam, v\u01b0\u1eddn C\u1ea5p C\u00f4 \u0110\u1ed9c\u2026 cu\u1ed1i c\u00f9ng Ng\u00e0i d\u1eebng l\u1ea1i ch\u00f9a Na-lan-\u0111\u00e0 \u1edf n\u01b0\u1edbc Ma-ki\u1ec7t-\u0111\u00e0, l\u1ec5 \u0111\u1ea1i s\u01b0 Gi\u1edbi Hi\u1ec1n l\u00e0m th\u1ea7y. L\u00fac \u0111\u00f3 l\u00e0 n\u0103m 631, Ng\u00e0i 30 tu\u1ed5i. Ng\u00e0i tr\u1ee5 \u1edf \u0111\u00e2y n\u0103m n\u0103m nghe ng\u00e0i Gi\u1edbi Hi\u1ec1n gi\u1ea3ng kinh, lu\u1eadn. Sau \u0111\u00f3, Ng\u00e0i r\u1eddi kh\u1ecfi ch\u00f9a Na-lan-\u0111\u00e0 \u0111i tham h\u1ecdc v\u1edbi c\u00e1c danh hi\u1ec1n, th\u1ea1c \u0111\u1ee9c v\u00e0 t\u00ecm ki\u1ebfm c\u00e1c b\u1ea3n kinh ti\u1ebfng Ph\u1ea1n tr\u00ean kh\u1eafp x\u1ee9 \u1ea4n \u0110\u1ed9. Ng\u00e0i v\u1ec1 l\u1ea1i ch\u00f9a Na-lan-\u0111\u00e0, \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u00e0i Gi\u1edbi Hi\u1ec1n giao cho gi\u1ea3ng lu\u1eadn Nhi\u1ebfp \u0110\u1ea1i Th\u1eeba, lu\u1eadn Duy Th\u1ee9c Quy\u1ebft Tr\u1ea1ch. N\u0103m 643, ng\u00e0i Huy\u1ec1n Trang v\u1ec1 n\u01b0\u1edbc, n\u0103m 645, Ng\u00e0i v\u1ec1 \u0111\u1ebfn Tr\u01b0\u1eddng An. Ng\u00e0i th\u1ecb t\u1ecbch ng\u00e0y 5 th\u00e1ng 2 n\u0103m Gi\u00e1p T\u00fd (664) ni\u00ean hi\u1ec7u L\u00e2m \u0110\u1ee9c th\u1ee9 hai, t\u1ea1i cung Ng\u1ecdc Hoa, th\u1ecd 63 tu\u1ed5i. X\u00e2y th\u00e1p th\u1edd Ng\u00e0i tr\u00ean ng\u1ecdn \u0111\u1ed3i ph\u00eda b\u1eafc Phi\u1ec1n Xuy\u00ean.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">[104] M\u00e2n Vi\u1ec7t \u95a9\u8d8a: t\u00ean \u0111\u1ea5t th\u1eddi x\u01b0a, nay thu\u1ed9c t\u1ec9nh Ph\u00fac Ki\u1ebfn. C\u0169ng l\u00e0 t\u00ean ch\u1ec9 t\u1ec9nh Ph\u00fac Ki\u1ebfn. C\u00f2n g\u1ecdi l\u00e0 M\u00e2n Vi\u1ec7t.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">[105] Ngh\u0129a T\u1ecbnh \u7fa9\u6de8: cao t\u0103ng Trung Qu\u1ed1c, s\u1ed1ng v\u00e0o \u0111\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng, h\u1ecd Tr\u01b0\u01a1ng, t\u1ef1 V\u0103n Minh, ng\u01b0\u1eddi huy\u1ec7n Tr\u00e1c, t\u1ec9nh H\u00e0 B\u1eafc. S\u01b0 xu\u1ea5t gia t\u1eeb thu\u1edf nh\u1ecf, b\u1ea3n t\u00ednh th\u00f4ng minh, tham h\u1ecdc kh\u1eafp c\u00e1c b\u1eadc danh \u0111\u1ee9c. N\u0103m 20 tu\u1ed5i, S\u01b0 th\u1ee5 gi\u1edbi c\u1ee5 t\u00fac. Sau \u0111\u00f3, S\u01b0 l\u00e0 m\u1ed9t trong b\u1ed1n v\u1ecb d\u1ecbch kinh n\u1ed5i ti\u1ebfng \u1edf Trung Qu\u1ed1c. S\u01b0 t\u1ecbch n\u0103m 713, h\u01b0\u1edfng th\u1ecd 79 tu\u1ed5i, th\u00e1p \u0111\u01b0\u1ee3c x\u00e2y \u1edf L\u00f4ng M\u00f4n, L\u1ea1c D\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">[106] \u0110\u00f4ng H\u1ea1 \u6771\u590f: ch\u1ec9 cho mi\u1ec1n \u0111\u00f4ng c\u1ee7a Trung Qu\u1ed1c th\u1eddi c\u1ed5 \u0111\u1ea1i.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">[107] M\u01b0\u1eddi ph\u00e1p (Th\u1eadp ph\u00e1p \u5341\u6cd5): m\u01b0\u1eddi ph\u00e1p m\u00e0 B\u1ed3-t\u00e1t th\u00e0nh t\u1ef1u \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ebd an tr\u1ee5 trong \u0110\u1ea1i th\u1eeba. Theo kinh \u0110\u1ea1i Th\u1eeba Th\u1eadp Ph\u00e1p. \u0110\u00f3 l\u00e0: 1. Th\u00e0nh t\u1ef1u ch\u00ednh t\u00edn; 2. Th\u00e0nh t\u1ef1u h\u1ea1nh; 3. Th\u00e0nh t\u1ef1u t\u00ednh; 4. \u01afa th\u00edch t\u00e2m b\u1ed3-\u0111\u1ec1; 5. \u01afa ph\u00e1p; 6. \u01afa qu\u00e1n ch\u00ednh ph\u00e1p; 7. Th\u1ef1c h\u00e0nh ch\u00ednh ph\u00e1p v\u00e0 thu\u1eadn ph\u00e1p; 8. Xa l\u00eca m\u1ea1n, ng\u00e3 m\u1ea1n\u2026; 9. Kh\u00e9o l\u00e9o th\u00f4ng \u0111\u1ea1t c\u00e1c l\u1eddi n\u00f3i b\u00ed m\u1eadt vi di\u1ec7u; 10. Kh\u00f4ng th\u00edch ph\u00e1p Thinh v\u0103n v\u00e0 Duy\u00ean gi\u00e1c.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">[108] C\u1ea7u Ph\u00e1p Cao T\u0103ng truy\u1ec7n \u6c42\u6cd5\u9ad8\u50e7\u50b3: g\u1ecdi \u0111\u1ee7 l\u00e0 \u0110\u1ea1i \u0110\u01b0\u1eddng C\u1ea7u Ph\u00e1p Cao T\u0103ng Truy\u1ec7n. g\u1ed3m 2 quy\u1ec3n, do ng\u00e0i Ngh\u0129a T\u1ecbnh so\u1ea1n v\u00e0o \u0111\u1eddi \u0110\u01b0\u1eddng \u1edf n\u01b0\u1edbc Th\u1ea5t-l\u1ee3i-ph\u1eadt-th\u1ec7. n\u1ed9i dung ghi l\u1ea1i h\u00e0nh tr\u1ea1ng n\u0103m m\u01b0\u01a1i s\u00e1u v\u1ecb cao t\u0103ng c\u1ea7u ph\u00e1p \u1edf T\u00e2y V\u1ee9c.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">[109] Tam th\u1eeba \u4e09\u4e58: Thinh V\u0103n, Duy\u00ean Gi\u00e1c, B\u1ed3-t\u00e1.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">[110] Ph\u00e1p Hi\u1ec3n \u6cd5\u986f: cao t\u0103ng Trung Qu\u1ed1c, s\u1ed1ng v\u00e0o \u0111\u1eddi \u0110\u00f4ng T\u1ea5n, ng\u01b0\u1eddi V\u0169 D\u01b0\u01a1ng, B\u00ecnh D\u01b0\u01a1ng (nay l\u00e0 t\u1ec9nh S\u01a1n T\u00e2y) Trung Qu\u1ed1c, h\u1ecd Cung. S\u01b0 xu\u1ea5t gia n\u0103m 3 tu\u1ed5i, 20 tu\u1ed5i th\u1ee5 gi\u1edbi c\u1ee5 t\u00fac. N\u0103m 399 s\u01b0 c\u00f9ng c\u00e1c ng\u00e0i Hu\u1ec7 C\u1ea3nh, \u0110\u1ea1o Ch\u1ec9nh, Hu\u1ec7 \u1ee8ng, Hu\u1ec7 Ng\u00f4i\u2026 r\u1eddi kh\u1ecfi Tr\u01b0\u1eddng An b\u0103ng qua v\u00f9ng sa m\u1ea1c, v\u01b0\u1ee3t n\u00fai th\u00f4ng l\u0129nh \u0111\u1ebfn Thi\u00ean Tr\u00fac c\u1ea7u ph\u00e1p. L\u00fac b\u1ea5y gi\u1edd S\u01b0 \u0111\u00e3 60 tu\u1ed5i. Sau khi chi\u00eam b\u00e1i c\u00e1c v\u00f9ng Ph\u1eadt t\u00edch, S\u01b0 \u1edf l\u1ea1i th\u00e0nh Hoa Th\u1ecb h\u1ecdc 3 n\u0103m, 2 n\u0103m h\u1ecdc \u1edf h\u1ea1 du s\u00f4ng H\u1eb1ng, sau \u0111\u1ebfn T\u00edch Lan 2 n\u0103m. S\u01b0 mang r\u1ea5t nhi\u1ec1u kinh ti\u1ebfng Ph\u1ea1n v\u1ec1 n\u01b0\u1edbc. S\u01b0 th\u1ecb t\u1ecbch t\u1ea1i T\u00e2n T\u1ef1, Kinh Ch\u00e2u v\u00e0o kho\u1ea3ng n\u0103m (418-423) th\u1ee5 86 tu\u1ed5i.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Cao L\u1ec7 Gi\u00e1c Hu\u1ea5n so\u1ea1n. B\u1ea3n Vi\u1ec7t d\u1ecbch c\u1ee7a Th\u00edch Nguy\u00ean L\u1ed9c &#8211; Th\u00edch Th\u1ecd Ph\u01b0\u1edbc<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":171754,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[109],"tags":[50,25,37],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v20.2.1 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>Truy\u1ec7n C\u00e1c V\u1ecb Cao T\u0103ng Tri\u1ec1u Ti\u00ean - Ph\u00e1p B\u1ea3o Ph\u1eadt Gi\u00e1o<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/phatphapungdung.com\/phap-bao\/truyen-cac-vi-cao-tang-trieu-tien-164184.html\" \/>\n<link rel=\"next\" href=\"https:\/\/phatphapungdung.com\/phap-bao\/truyen-cac-vi-cao-tang-trieu-tien-164184.html\/2\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Truy\u1ec7n C\u00e1c V\u1ecb Cao T\u0103ng Tri\u1ec1u Ti\u00ean - Ph\u00e1p B\u1ea3o Ph\u1eadt Gi\u00e1o\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Cao L\u1ec7 Gi\u00e1c Hu\u1ea5n so\u1ea1n. B\u1ea3n Vi\u1ec7t d\u1ecbch c\u1ee7a Th\u00edch Nguy\u00ean L\u1ed9c - Th\u00edch Th\u1ecd Ph\u01b0\u1edbc\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/phatphapungdung.com\/phap-bao\/truyen-cac-vi-cao-tang-trieu-tien-164184.html\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Kinh Lu\u1eadt Lu\u1eadn Ph\u1eadt Gi\u00e1o\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2019-05-09T04:34:01+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2019-10-02T05:44:20+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/phatphapungdung.com\/phap-bao\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/kinh-luat-luan-30.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1440\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"810\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Ph\u1eadt Ph\u00e1p \u1ee8ng D\u1ee5ng\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Ph\u1eadt Ph\u00e1p \u1ee8ng D\u1ee5ng\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"161 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/phatphapungdung.com\/phap-bao\/truyen-cac-vi-cao-tang-trieu-tien-164184.html\",\"url\":\"https:\/\/phatphapungdung.com\/phap-bao\/truyen-cac-vi-cao-tang-trieu-tien-164184.html\",\"name\":\"Truy\u1ec7n C\u00e1c V\u1ecb Cao T\u0103ng Tri\u1ec1u Ti\u00ean - Ph\u00e1p B\u1ea3o Ph\u1eadt Gi\u00e1o\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/phatphapungdung.com\/phap-bao\/#website\"},\"datePublished\":\"2019-05-09T04:34:01+00:00\",\"dateModified\":\"2019-10-02T05:44:20+00:00\",\"author\":{\"@id\":\"https:\/\/phatphapungdung.com\/phap-bao\/#\/schema\/person\/d3b3df29f4bd65d225de4a009301422e\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/phatphapungdung.com\/phap-bao\/truyen-cac-vi-cao-tang-trieu-tien-164184.html\"]}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/phatphapungdung.com\/phap-bao\/#website\",\"url\":\"https:\/\/phatphapungdung.com\/phap-bao\/\",\"name\":\"Kinh Lu\u1eadt Lu\u1eadn Ph\u1eadt Gi\u00e1o\",\"description\":\"Just another WordPress site\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/phatphapungdung.com\/phap-bao\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/phatphapungdung.com\/phap-bao\/#\/schema\/person\/d3b3df29f4bd65d225de4a009301422e\",\"name\":\"Ph\u1eadt Ph\u00e1p \u1ee8ng D\u1ee5ng\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\/\/phatphapungdung.com\/phap-bao\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/3bec025aa636c3ca5f639852dfa4ac6a?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/3bec025aa636c3ca5f639852dfa4ac6a?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Ph\u1eadt Ph\u00e1p \u1ee8ng D\u1ee5ng\"},\"url\":\"https:\/\/phatphapungdung.com\/phap-bao\/author\/ppud\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Truy\u1ec7n C\u00e1c V\u1ecb Cao T\u0103ng Tri\u1ec1u Ti\u00ean - Ph\u00e1p B\u1ea3o Ph\u1eadt Gi\u00e1o","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/phatphapungdung.com\/phap-bao\/truyen-cac-vi-cao-tang-trieu-tien-164184.html","next":"https:\/\/phatphapungdung.com\/phap-bao\/truyen-cac-vi-cao-tang-trieu-tien-164184.html\/2","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"Truy\u1ec7n C\u00e1c V\u1ecb Cao T\u0103ng Tri\u1ec1u Ti\u00ean - Ph\u00e1p B\u1ea3o Ph\u1eadt Gi\u00e1o","og_description":"Cao L\u1ec7 Gi\u00e1c Hu\u1ea5n so\u1ea1n. B\u1ea3n Vi\u1ec7t d\u1ecbch c\u1ee7a Th\u00edch Nguy\u00ean L\u1ed9c - Th\u00edch Th\u1ecd Ph\u01b0\u1edbc","og_url":"https:\/\/phatphapungdung.com\/phap-bao\/truyen-cac-vi-cao-tang-trieu-tien-164184.html","og_site_name":"Kinh Lu\u1eadt Lu\u1eadn Ph\u1eadt Gi\u00e1o","article_published_time":"2019-05-09T04:34:01+00:00","article_modified_time":"2019-10-02T05:44:20+00:00","og_image":[{"width":1440,"height":810,"url":"https:\/\/phatphapungdung.com\/phap-bao\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/kinh-luat-luan-30.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"Ph\u1eadt Ph\u00e1p \u1ee8ng D\u1ee5ng","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Written by":"Ph\u1eadt Ph\u00e1p \u1ee8ng D\u1ee5ng","Est. reading time":"161 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/phatphapungdung.com\/phap-bao\/truyen-cac-vi-cao-tang-trieu-tien-164184.html","url":"https:\/\/phatphapungdung.com\/phap-bao\/truyen-cac-vi-cao-tang-trieu-tien-164184.html","name":"Truy\u1ec7n C\u00e1c V\u1ecb Cao T\u0103ng Tri\u1ec1u Ti\u00ean - Ph\u00e1p B\u1ea3o Ph\u1eadt Gi\u00e1o","isPartOf":{"@id":"https:\/\/phatphapungdung.com\/phap-bao\/#website"},"datePublished":"2019-05-09T04:34:01+00:00","dateModified":"2019-10-02T05:44:20+00:00","author":{"@id":"https:\/\/phatphapungdung.com\/phap-bao\/#\/schema\/person\/d3b3df29f4bd65d225de4a009301422e"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/phatphapungdung.com\/phap-bao\/truyen-cac-vi-cao-tang-trieu-tien-164184.html"]}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/phatphapungdung.com\/phap-bao\/#website","url":"https:\/\/phatphapungdung.com\/phap-bao\/","name":"Kinh Lu\u1eadt Lu\u1eadn Ph\u1eadt Gi\u00e1o","description":"Just another WordPress site","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/phatphapungdung.com\/phap-bao\/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/phatphapungdung.com\/phap-bao\/#\/schema\/person\/d3b3df29f4bd65d225de4a009301422e","name":"Ph\u1eadt Ph\u00e1p \u1ee8ng D\u1ee5ng","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/phatphapungdung.com\/phap-bao\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/3bec025aa636c3ca5f639852dfa4ac6a?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/3bec025aa636c3ca5f639852dfa4ac6a?s=96&d=mm&r=g","caption":"Ph\u1eadt Ph\u00e1p \u1ee8ng D\u1ee5ng"},"url":"https:\/\/phatphapungdung.com\/phap-bao\/author\/ppud"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/phatphapungdung.com\/phap-bao\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/164184"}],"collection":[{"href":"https:\/\/phatphapungdung.com\/phap-bao\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/phatphapungdung.com\/phap-bao\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/phatphapungdung.com\/phap-bao\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/phatphapungdung.com\/phap-bao\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=164184"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/phatphapungdung.com\/phap-bao\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/164184\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/phatphapungdung.com\/phap-bao\/wp-json\/wp\/v2\/media\/171754"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/phatphapungdung.com\/phap-bao\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=164184"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/phatphapungdung.com\/phap-bao\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=164184"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/phatphapungdung.com\/phap-bao\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=164184"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}