Sa Di Thập Giới Nghi Tắc

Phật Thuyết Sa Di Thập Giới Nghi Tắc Kinh

Tống Thi Hộ dịch

Bản Việt dịch của Thích Nguyên Chơn

***

Đảnh lễ Nhất thiết trí,

Diệu pháp và Thánh chúng

Lược thuyết hạnh sa-di

Giúp phát tâm xuất gia

Nơi giáo pháp Thích-ca

Giữ vững các cấm giới

Trì giới như hộ thân

Giữ chặt chớ để phạm!

Đêm ngủ sáng dậy sớm

Súc miệng và đánh răng

Tụng niệm đến trời sáng

Đảnh lễ Chánh Đẳng Giác.

Con đến bên phòng thầy

Trước gõ nhẹ cánh cửa

Vào rồi liền thưa hỏi

Thân thể an ổn chăng?

Sau khi hành như thế

Lại dâng hương và hoa

Lòng cung kính cúng dường.

Sáng sớm nên quán nước

Trưa, chiều cũng như vậy

Trong bát, thau, bồn chậu

Bao nhiêu trùng lớn nhỏ

Chuyên tâm quán thấy rõ

Dùng đãy lọc thật sạch

Nhìn kĩ rồi mới dùng.

Ăn uống khởi lòng từ

Chớ hại sinh vật nhỏ

Dù loài nương cây cỏ,

Trong phân bò trét đàn.

Khi thọ dụng như thế

Bảo vệ các chúng sanh

Dù những nơi nằm ngồi

Hay trong phân, ruộng đất

Mỗi mỗi nên xem kĩ

Đó là hạnh xuất gia.

Phụng sự thầy mọi việc

Rửa bát cho sạch sẽ

Theo ba thời hành lễ

Chắp tay hướng về thầy

Hỏi thầy muốn dùng gì?

Thọ thực trị bệnh đói

Như thế khi thọ thực

Dùng nước đã lọc kia

Rửa sạch đôi bàn tay

Rồi im lặng thọ thực.

Thọ thực rồi tụng kệ

Hồi hướng đến tín thí

Như thuyết mà thực hành

Tăng trưởng hạnh chánh niệm.

Tin hiểu giới thanh tịnh

Y pháp mà tu trì

Chánh quán tự tương ưng

Xuất gia tâm an lạc.

Trì giới nên nhất tâm

Những người phạm giới pháp

Người thấy, lòng khinh chê

Cả hai đều phạm tội.

Trì giới hay phá giới

Cho đến người bị bệnh

Thuyết pháp không hợp cơ

Người nghe không tôn trọng

Khi chết chịu khổ lớn.

Nếu dùng các thuốc độc

Hoặc trì các chú pháp

Khiến người phải mạng chung,

Lại dùng mọi phương cách

Để giết hại chúng sinh

Đều là nhân phá giới

Mãi chìm ba đường ác

Địa ngục, quỉ, súc sanh

Thứ lớp chịu tội báo.

Cho đến các vị trời

Nếu giết hại chúng sanh

Sẽ rơi vào đường ác

Chịu các quả báo khổ.

Nếu có người xuất gia

Phát động thân miệng ý

Ngộ sát loài trùng kiến

Sẽ bị ba tội nặng

Tương ưng với ba nghiệp.

Nếu dùng gậy, nắm đấm

Đất đá và gạch ngói

Đánh, ném loài hữu tình

Lạc đà, lừa, cầm thú

Cũng mang tội phá giới.

Nếu cưỡi trên các loài

Lừa, ngựa, voi, lạc đà

Đánh đập bức ép chúng

Cũng phạm tội phá giới.

Nếu là người xuất gia

Thì không được trộm cắp

Tự trộm, bảo người trộm

Được các loại tài vật

Dù chỉ một phần tư

Ca-lí-sa-ba-noa[1]

Cũng là nhân phá giới

Mà tạo thành tội nặng.

Như trộm lấy các loại

Thức ăn uống, gạo thóc

Hoa quả, các loại cây

Sanh từ đất hay nước

Hoặc trộm lấy thuế quan

Hoặc lén qua quan ải

Hoặc trộm của những loài

Hai chân hay nhiều chân.

Hoặc là người xuất gia

Đã thọ dụng đầy đủ

Lại tham trộm tài vật

Cũng đều bị tội nặng.

Nếu y bát của mình

Dù bị giặc cướp mất

Không được cưỡng đoạt lại

Nên thuyết pháp giáo hoá

Hoặc dùng tiền chuộc lại

Nếu cũng không chấp nhận

Thì tuỳ thuận ý họ

Đó là tâm xuất gia

Chẳng động tội ba nghiệp

Giới tánh tự thành tựu.

Nếu là người xuất gia

Không được hành dâm dục

Nam nữ và hoàng môn

Tự đến thương mến nhau

Ngu mê khởi ái trước

Thì phạm tội căn bản.

Nếu cố ý hành dâm

Như rắn và thuốc độc

Làm tổn thương thân mạng

Chịu khổ địa ngục lớn

Chướng ngại quả Niết-bàn

Không thể vượt sanh tử.

Chánh Giác chẳng phải thế

Thân chưa từng phạm giới

Giữ giới được lợi lớn.

Là một người xuất gia

Thì không được nói dối

Nếu nói thấy chư thiên

Cùng nói chuyện với mình,

Lại nói đã từng đến

Nơi ở của đại nhân,

Cho đến càn-thát-bà

Làm bạn rồng, dạ-xoa

Đến ma-hầu-la-già

Tì-xá, khẩn-na-la

Và quỉ bát-lí-đa

Cùng nói chuyện với chúng

Thảy đều là nói dối.

Hoặc nói được năm thông

Chánh đạo và bốn quả

Thông suốt pháp sâu xa,

Chưa được nói đã được

Lời nói dối như thế

Mãi chìm vào đường ác.

Là một người xuất gia

Không nên nói hai chiều

Li gián bạn bè người

Và nói lời thô ác

Thêu dệt đúng thành sai

Dẫu bị người mắng chửi

Chớ cùng họ phân trần

Dùng nhiều lời cãi nhau

Mỗi mỗi nên nhẫn chịu.

Nếu họ không y hạnh

Thì bị tội phạm giới

Người trí vẫn giữ gìn

Xa lìa lỗi thân miệng.

Các loại rượu gạo nếp…

Hay làm say mọi người

Không được cố ý uống.

Các loại rượu mía, hoa

Bồ đào và quả hạt…

Hay làm say mọi người

Không được cố ý uống.

Tự uống, bảo người uống

Mê loạn mất chánh niệm

Tăng trưởng tâm buông lung

Người uống mang tội nặng.

Vì vậy Thế Tôn dạy:

Nếu uống rượu hoa quả

Dù chỉ một giọt thôi

Cũng tăng trưởng tội lỗi.

Hát múa và ca nhạc

Nếu cố đến xem nghe

Thì phạm vào tội nặng.

Dùng dầu thơm xoa thân

Dùng Chiên-đàn, Uất kim

Và các vòng hoa đẹp

Vàng bạc cùng châu báu

Trang sức khắp thân thể

Đều mang tội phạm giới.

Hoặc vẽ mày, vẽ mắt

Khiến trở nên xinh đẹp

Cũng mang tội phạm giới.

Giường ghế dùng nằm ngồi

Chiều cao bằng một trửu[2]

Lại không được trang hoàng

Cũng không quá cao rộng

Để buông thân, trái hạnh

Mà bị tội phạm giới.

Phật dạy hàng xuất gia

Nên lìa xa lầm lỗi.

Còn như việc thọ thực

Thì không được quá Ngọ

Sáng sớm đến trước Ngọ

Là thời gian thọ thực

Nếu ăn uống phi thời

Phật nói phạm tội nặng.

Nếu có tì-kheo bệnh

Trị bệnh cứu thân này

Cho phép ăn sau Ngọ,

Không bệnh ăn phi thời

Thì bị tội phạm giới.

Hễ là người xuất gia

Không được giữ vàng bạc

Thọ nhận khởi lòng tham

Mà bị tội phạm giới.

Nếu có những tín thí

Cúng dường Phật, pháp, tăng

Vì họ tạo phước lợi

Thì cho phép thọ dụng.

Lại chẳng nên tham đắm

Những vật dụng vui chơi

Nếu khởi tâm tham đắm

Thì chúng nên tẫn xuất.

Tất cả trò đùa giỡn

Sa-di không được làm

Nếu làm sẽ phạm tội.

Những lúc sắp muốn ngáp

Nên dùng tay che miệng

Không vậy, sẽ phạm tội.

Thấy Thượng tọa hắt hơi

Nên thăm hỏi, đảnh lễ.

Tân học mà hắt hơi

Thượng tọa nên chú nguyện:

“Trường thọ, thân không bệnh!”.

Sa-di đứng trước thầy

Quyết không được khạc nhổ,

Cũng không được xỉa răng,

Không được ngồi đối diện

Và kinh hành trước thầy.

Phải như pháp tôn trọng

Bậc tuổi cao đức dày.

Khi đến nhà vệ sinh

Nếu là người tới sau

Nên nói khẽ cảnh báo.

Nước đã lọc vô trùng

Khi thêm vào tịnh bình

Tay sạch khoan thai rót

Không mất hạnh xuất gia.

Giường, tòa thầy ngồi nằm

Dùng nệm sạch trải lót.

Tất cả giường, ghế… ấy

Sa-di không được ngồi.

Nếu thầy đã viên tịch

Nên nương tăng thanh tịnh

Bậc hiểu rõ luật nghi

Vâng theo mà hầu hạ.

Chớ nương theo tăng khác

Trái phạm sẽ bị tội.

Nếu tì-kheo ra ngoài

Vì cầu duyên sự gì

Trong năm ngày phải về

Được lợi, đồng chia chúng,

Chúng được lợi cũng vậy

Chia người ngoài trở về.

Nếu đi quá năm ngày

Cả hai đều không chia.

Sa-di đại tiểu tiện

Nên hỏi đất Phật, tăng

Không nên đi lẫn lộn

Nên theo khu vực mình.

Hễ làm những việc gì

Chắp tay thưa hỏi thầy

Thực hành đúng như vậy

Không mất đi chánh hạnh.

Chiều tối lễ tháp Phật

Sau đó vấn an thầy

Rửa sạch chân của thầy

Xong việc tâm kính cẩn

Lắng nghe điều cần thiết.

Đầu đêm và cuối đêm

Trì tụng chớ nên dừng

Nữa đêm khi ngủ nghỉ

Như dáng sư tử nằm.

Tất cả pháp được dạy

Một lòng hành trì theo

Huân hạt giống Thánh hiền

Phiền não tự tiêu diệt

Chóng thành Vô thượng giác.

*

Chú thích:

[1] Ca-lí-sa-ba-noa[1]: Một đơn vị đồng tiền vàng tương đương với 20 hoặc 16 ma-sái. Một ma-sái là một hạt vàng lớn bằng hạt ngô đồng giá trị bằng 80 bối xỉ.

[2] Một trửu: Một khuỷu tay, đơn vị đo chiều dài thời xưa.